«کار شب‌پا نه هنوزست تمام!»

(به بهانه‌ی زادروز ابراهیم شیری)

کار هرچیز تمام است بریده است دوام

لیک در «آیش»

کار شب‌پا نه هنوزست تمام.

هیچ‌گاه مدیحه‌سرا نبوده‌ایم و اصولاً مدح و ثنا را خوش نداریم. همان‌طور که آن رفیق وقتی کتابی دریافت کرد که زندگی‌اش را نوشته بود، تنها یک جواب داد: «دست از ارادت اشخاص بردارید و تنها ارادتمند طبقه‌ی کارگر باشید». اما گاهی باید یادی از بعضی نفرات کرد؛ نفراتی که آرام‌آرام و فارغ از هر هیاهو به تعهد اجتماعی خود عمل کرده‌اند و هیچ ادعایی هم نداشته‌اند. در این زمانه که اکثریت روشنفکران پرمدعا با وزش تندباد رسانه به هر سو خم می‌شوند، انسان‌های آگاه دارای قدرت تحلیل و تفکر مستقل بسیار ارزشمند اند. بر ما است که دستکم گاهی ارزش واقعی چنین افرادی را نشان دهیم. یکی از این افراد «ابراهیم شیری» است.

ابراهیم شیری در هفتم آبان‌ماه 1330 در خانواده‌ی روستایی فقیری در آذربایجان غربی متولد شد. یازده‌ساله بود که پدرش فوت کرد و کودکی‌ را با فقر و مشقت گذراند. تحصیلات ابتدائی و اول متوسطه را در روستا و شهر تکاب گذراند و سال دوم متوسطه تا دیپلم را در شهر تبریز به پایان برد. دوبار در کنکور سراسری قبول شد اما فقر و نداری مانع از ورودش به دانشگاه شد. کتب و دروس دانشگاهی را خودآموز خواند و تنها بعد از مهاجرت به اتحاد شوروی موفق به تحصیل دانشگاهی شد. اواخر سال اول متوسطه توسط یکی از معلمان با مسائل سیاسی آشنا شد. در تبریز با شاگردان صمد بهرنگی و بهروز دهقانی آشنا شد. در آن دوره وارد فعالیت مخفی سیاسی ضدرژیم شاهنشاهی شد. پس از شهادت بهروز دهقانی گروهی به‌نام «بهروز دهقانی – هواداران سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران» تشکیل داد. سال 1364 به اتحاد شوروی رفت و از آن‌زمان تا کنون در جمهوری آذربایجان اقامت دارد. با وجود علاقه‌ی زیاد به شعر و ادبیات، ادبیات سیاسی را ترجیح داد زیرا فقر، محرومیت و گرسنگی را با گوشت و استخوان‌اش حس کرده بود و از کودکی مبارزه‌ی عدالت‌خواهانه دغدغه‌ی اصلی‌ و عینی‌اش بود. سال‌های ابتدایی مهاجرت هم در کارخانه کار می‌کرد و هم به دانشگاه می‌رفت. چندسال بعد کارمند علمی فرهنگستان علوم آذربایجان شد و به عضویت آکادمی علوم اتحاد شوروی در آذربایجان درآمد. نوشتن را پیش از مهاجرت و ترجمه را در مهاجرت آغاز کرد و تا کنون بیش از 900 مقاله نوشته یا ترجمه کرده است. علاوه بر نوشته‌جات سیاسی یک دفتر «شعر» دارد که هنوز چاپ نشده است. کتاب‌های «استالین و مسائل معاصر، دوره‌ی استالین به‌گواهی آمار و ارقام»، «صد ساعت با فیدل» و «تصویر واقعی ساختار مالی-اقتصادی جهان در آئینه‌ی واقعیت (مجموعه مقالات اقتصادی)»، «غبار‌روبی از حقایق اتحاد شوروی (آماده‌ی چاپ)» را ترجمه کرده و همچنین کتاب‌های «مفاخر ادبیات آذربایجان»، «کتاب درسی دانشگاه پزشکی برای آموزش دانشجویان فارسی زبان»، «منهج الصحاح برای آکادمی علوم (تصحیح و تدقیق)» و «استراتژی نفت جمهوری آذربایجان» نیز از جمله‌ ترجمه‌های وی است. ضمناً حدود 900 مقاله منتشر کرده است؛ فهرست بخشی از مقالات تألیفی یا ترجمه‌ی ایشان که در سه‌سال اخیر منتشر شده به‌شرح زیر است:

«لنین و طبقه‌ی کارگر»، «ده سؤال و یک نتیجه‌ی لنینیسم چیست؟»، «اوکراین و حماقت کاخ سفید»، «قاچاق به‌مثابه‌ی سلاح جنگ اقتصادی»، «خلافت اسلامی، بومرنگ دیگری بر سر غرب»، «بارقه‌های شکست و تسلیم مجدد فاشیسم غرب در آستانه‌ی نظم نوین جهانی»، «اوکراین به‌مثابه‌ی سرپوش خبری برای هجوم اسرائیل به باریکه‌ی غزه»، «آمریکا خواستار تسلیم ایران است، نه مصالحه‌ی آن»، «آمریکای لاتین نمی‌خواهد پادگان آمریکا باشد»، «جایی برای عقب‌نشینی وجود ندارد، پشت سر مسکو است»، «القاعده، داعش، جبهه‌ی النصره و … یا جنایتکاران سازمان‌یافته‌ی آنگلوساکسونی باشگاه بیلدربرگ»، «رؤسای‌جمهور عروسکی و سینه‌چاکان انتخابات»، «هم‌جنس‌بازی و تجاوز به‌مثابه‌ی عناصر واقعیت سیاسی اوکراین»، «فاجعه‌ی معدن در ترکیه»، «فرانسه زیر سیطره‌ی صهیونیسم»، «نظریه‌ی استالینی انقلاب جهانی» «در مصر چه می‌گذرد؟»، «دموکراسی به‌مثابه‌ی ابزار کشتار جمعی»، «چگونه غرب جلو چشم ما توده‌ها را به انجام انقلابات رنگی تحریک می‌کند»، «نمایش خونین در سوریه»، «نظریه‌ی استالینی مبارزه‌ی طبقاتی در جامعه‌ی سوسیالیستی و اهمیت تاریخی آن»، «سازمان ملل متحد از عامل تثبیت‌کننده‌ی صلح به سازمان‌گر جنگ‌ها بدل شده است»، «قطع سر، تجاوز به عنف و آدمخواری: ارمغان دموکراسی غربی» و ده‌ها مقاله و ترجمه‌ی دیگر!

در واقع ابراهیم شیری در همهمه‌ی تبلیغات‌ ضد شوروی و ضد استالینی، که در واقع پس همه‌ی آن‌ها عناد با سوسیالیسم نهفته است، جزو معدود افرادی است که مجدانه ضد جریان غالب رسانه‌ا‌ی امپریالیستی حرکت کرده و امروز انسان‌های زیادی را باز به سوی حقیقت و به‌اختیار‌برگزیدن رهنمون کرده است تا امروز ققنوس‌وار از دل خاکستر بیرون بیایند. به پاس سال‌ها تلاش مجدانه در راه آگاهی‌رسانی طبقاتی و ایستادگی در مقابل سیل عظیم تبلیغات سرمایه‌داری و امپریالیستی و دفاع از حقیقت، وظیفه‌ی خود دانستیم تا با شرح گوشه‌ی کوچکی از فعالیت‌های این رفیق عزیز، به‌سهم خود از زحمات ایشان یادی کرده باشیم. امیدواریم سال‌های سال از تجارب و دانش این استاد و رفیق عزیز بهره‌مند شویم.

قُقنوس، مرغ خوش‌خوان، آوازه‌ی جهان،

آواره مانده از وزش بادهای سرد،

بر شاخ خیزران،

بنشسته است فرد.

بر گرد او به هر سر شاخی پرندگان. . .

ابراهیم شیری عزیز میلادت خجسته

ن. امام‌‌جمعه

ج.معصومی

6 آبان 1393