توافقنامه حرف مفت است

مصاحبه با نوام چامسکی

۱۶ آپریل ۲۰۱۵

دنیای جوان

تارنگاشت عدالت

س: درمناقشه اتمی با ایران ظاهراً راه حلی به چشم می‌خورد. نظر شما در مورد این کشمکش دوازده ساله چیست؟
ایران مظنون است که جمهوری‌خواهان در کنگره با وجود قرارداد از لغو تحریم‌ها خودداری خواهند کرد  و لذا هدف اصلی شخصیت‌های ایرانی این است که تحریم‌ها زیر کنترل کنگره نماند. که یک فاجعه خواهد بود. ما خواهیم دید که آیا این نکته در نسخه نهائی ثبت خواهد شد یا خیر. به نظر من کلیه تعاملات در مورد مسئله اتمی، حرف مفت است. هیچ دلیلی وجود ندارد که چرا ایران مطابق با قراردادمنع سلاح‌های هسته‌ای که امضاء کرده نباید دارای برنامه هسته‌ای باشد.
چرا آن را حرف مفت می‌دانید؟
ایالات متحده آمریکا و هم‌پیمانانش مدعیند که جامعه بین‌المللی از ایران خواسته که برای رسیدن به نتیجه مطلوب مصالحه کند. کشورهای غیرمتعهد که نماینده بیش از ۷۰ درصد جمعیت جهان هستند، کوشش‌های اتمی ایران را مورد پشتیبانی قرار دادند. با این حال دستگاه تبلیغات غرب ابزار پرقدرتی است و به همین دلیل نیز این مسئله به درازا کشیده است.
آیا حل این معضل، مناقشات مذهبی که خاور میانه را به آتش کشیده را تخفیف خواهد داد؟
معضل اصلی این است که کشورهای سنی منطقه مهم‌ترین هم‌پیمانان ایالات متحده آمریکا هستند. دوستان ایالات متحده، رادیکاترین سنتگرایان هستند و می‌خواهند به منطقه حکمفرمائی کنند. ایران یک کشور بزرگ است و درست مانند چین خواهان گسترش نفوذ خود در منطقه است. ولی عربستان سعودی به هیچ وجه رقیب و یا عامل بازدارنده نمی‌پذیرد. حتا اگر ایران به بمب اتمی دسترسی پیداکند، چرا باید ایالات متحده آمریکا نگران شود؟ آن فقط یک عامل بازدارنده خواهد بود. هیچ‌کس تصور نمی‌کند که ایران از بمب اتمی استفاده خواهد کرد، زیرا که کشور آناً پودر خواهد شد. و آیت‌اله‌ها هم مطمئناً قصد انتحار ندارند. یک ایران اتمی تنها عامل بازدارنده‌ای در مقابل سبعیت اسرائیل در منطقه خواهد بود. و درست به همین علت ایالات متحده خواهان آن نیست.
نخست‌وزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو از هرفرصتی استفاده می‌کند  تا علیه این توافقنامه داد سخن دهد.
اسرائیل با زیرپاگزاردن قرارداد اسلو، به طور سیستماتیک سیاست تسخیر هرچه که در اسرائیل بزرگ مورد نظر آن بگنجد، را دنبال می‌کند. غزه ویران شد. این سیاست از طرف ایالات متحده آمریکا پشتیبانی می‌شود و اگر آمریکا بازهم در کنار اسرائیل بماند هرگز چیزی تغییر نخواهد کرد. در این هفته‌ها تمامی رسانه‌های ماین استریم ایالات متحده آمریکا مقالاتی منتشرکردند که طی آن خواستار حمله نظامی به ایران شدند. چرا رسانه‌های ایرانی چنین کاری را نمی‌کنند؟ شرایطی که غرب واجد آن است، امپریالیسم است. زیر لوای این اصل غرب مجاز است هرکاری که می‌خواهد انجام دهد.
آیا در مورد مناقشات در خاور میانه دو نظر مخالف بین دستگاه دیپلماسی اوباما و جمهوری‌خواهان وجود دارد؟
حزب جمهوری‌خواهان یک حزب فاشیستی است. اوباما نیز وحشتناک است، ولی کمتر از جمهوری‌خواهان. خطای عمده اوباما حملات پهپادی اوست. اگر ایران با آمریکا مقابله به مثل کند، آمریکا چه واکنشی نشان خواهد داد؟ جنگ پهپادی بزرگترین عملیات تروریستی است که هرگز صورت گرفته. هدف آن کشتن هرکس که مظنون به لطمه زدن به آمریکا باشد است این عملیات تعداد جهادیون را افزایش خواهد بخشید.
معتقدید که باید از پیشروی حوثی‌ها در یمن نگران بود؟
این حقیقت دارد که ایران به حوثی‌ها در یمن کمک می‌کند. عربستان سعودی نیز با طرفداران خود همین کار را می‌کند، با این‌که نهایتاً این یک معضل داخلی است. ولی در تبلیغات غرب تنها آن نیروئی قانونی است که از طرف ایالات متحده پشتیبانی می‌شود. در عراق، ایران در جبهه دولت قانونی این کشور ایستاده. مشاورین ایرانی تیم رهبری این کشور را تعلیم می‌دهند و در جنگ‌های مهم این کشور شرکت می‌کنند. دولت عراق از دولت ایران درخواست کمک کرد و برای همین نیز از دولت ایران متشکر است. ولی ایالات متحده نفوذ ایران در عراق را محکوم می‌کند. واقعاً مسخره است.
معتقدید که این رفتار غرب تروریسم داعش را تقویت می‌کند؟
داعش یک هیولا است. ولی درعین حال چیز دیگر جز  عکس‌برگردان عربستان سعودی نیست، که مبلغ نسخه افراطی و وهابی اسلام است. از ریاض گونی گونی پول و ایدئولوژی صادر می‌شود تا سنت‌گرائی در جهان عرب گسترش یابد. مطمئناً روندی که ما شاهد آن هستیم حتا مورد پسند عربستان سعودی که آن را خلق کرده نیز نیست. این روند نتیجه مستقیم حملات ایالات متحده آمریکا به عراق سال ۲۰۰۳ و حملات هوائی ناتو به لیبی در سال ۲۰۱۱ است که درگیری میان سنی و شیعه را دامن زد و آن را به تمام منطقه گسترش داد. این رویکرد در لیبی باعث رشد تعداد شبه‌نظامیان و حجم جنگ عظیمی از سلاح‌ها در افریقا و خاور میانه شد که در تاریخ بی‌نظیر می‌باشد. بمباران‌های ناتو تعداد قربانیان را ده‌هابرابر کرد و لیبی را ویران ساخت. اکنون عربستان سعودی و امارات متحده عربی در یمن افراد زیادی را در اردوگاه‌های آوارگان به قتل می‌رسانند. ولی این جنگ نیز با شکست روبرو خواهد شد و نهایتاً به رشد و گسترش جهادیون خواهد انجامید.

همین چندماه پیش بود که در مورد «بهار عربی» و نه تروریسم صحبت می‌کردیم. آیا بین جنبش‌های اجتماعی در اروپا و شورش در خاورمیانه رابطه‌ای موجود است؟
شباهت‌هائی وجود دارد. بهترین نمونه کشورهای آمریکای لاتین در گذشته است. این کشورها کاملاً زیر سلطه و کنترل ایالات متحده آمریکا قرار داشتند که همه جا دیکتاتورهائی را بر مسند قدرت نشانده بود. در حال حاضر آمریکای جنوبی تقریباً فارغ از کنترل خارجی است. این روند بسیار با اهمیتی است. بسیاری از سیاستمداران آمریکای لاتین با احزاب پودموس در اسپانیا و سیریسا در یونان احساس همبستگی می‌کنند. مبارزه آنها همه علیه نئولیبرالیسم است. واکنش آلمان در قبال پیروزی سیپراس در یونان بسیار شدید و ریاکارانه است. در سال ۱۹۵۳ اروپا کاهش بدهی‌های آلمان را پذیرفت ولی برلین که در جنگ جهانی دوم یونان را ویران ساخت امروز علیه یونان اقدامات تضییقی روا می‌دارد.
آیا جنبش‌های مختلف در خاور میانه با بازگشت دیکتاتورهائی چون رئیس جمهور مصر، السیسی به پایان رسیده؟
اروپا و ایالات متحده آمریکا در تمام جهان خشن‌ترین دیکتاتورها را مورد پشتیبانی قرار دادند. مردم مصر امروز شاهد تاریک‌ترین لحظه تاریخ معاصر کشور خود هستند. این امپریالیسم سنتی است. در قدرت تبلیغاتی هیچ تغییری به وجود نیامده است. روزنامه‌های اروپائی السیسی را یک شخصیت نمونه معرفی می‌کنند، با این‌که او یک قاتل خشن و یک دیکتاتور سفت و سخت است که سازمان توده‌ای اخوان اسلامی را سرکوب کرد و در شبه جزیره سینا نیز هنوز جنگ ادامه دارد.