حمله ناتو به یوگسلاوی در سال ۱۹۹۹ یک جنایت بود. تریبونال سازمان ملل متحد در لاهه علیه قربانیان این تجاوز، در راس آنها رئیس جمهور یوگسلاوی سووبودان میلوزویچ اعلام جرم کرد. میلوزویچ دهسال پیش از این، روز ۱۱ مارچ ۲۰۱۴ در زندان دیده از جهان فروبست.
دنیای جوان
۱۱ مارچ ۲۰۱۶
تارنگاشت عدالت
امروز ، جمعه ، دهمین سالگرد مرگ سووبودان میلوزویچ تظاهراتی در مقابل دادگاه بینالمللی کیفری یوگسلاوی سابق ICTY در لاهه صورت میگیرد. در فراخوانی که به این مناسبت منتشر شد آمده که فعالیت این نهاد باید فوراً متوقف گردد. شما از مدتها پیش از این خواسته پشتیبانی میکنید. چرا؟
در سال ۱۹۹۳ شورای امنیت سازمان ملل متحد با تاسیس ICTY، که اکنون «مکانیسمهای باقیمانده» نام گرفته، منشور سازمان ملل متحد را کان لم یکم اعلام کرد. شورای امنیت نمیتواند به عنوان عالیترین ارگان اجرائی سازمان ملل متحد زیر چتر خود یک ارگان قضائی ایجاد کند. در اساسنامه دادگاه بینالمللی IGH که عالیترین مرجع قضائی در سیستم سازمان ملل متحد است، توضیح داده شده که کشورها تنها به عنوان طرف تعامل میتوانند در مقابل دادگاه حضور یابند ولی اساسنامه ICTY برمبنای «مسئولیتپذیری جنائی شخصی» بنا شده است. از این طریق حق حاکمیت و استقلال قضائی کشور هنوز موجود یوگسلاوی و جمهوریهای تازه تاسیس شده بدون تائید آنها از آنها سلب شد. از این طریق ICTY از بدو تاسیس خود به نفع «یک نظم نوین جهانی» نقش بسیار مهمی در انحلال سیستم حقوقی بینالمللی ایفاء کرده است و میکند. ICTYبه عنوان بازوی قضائی سازمان نظامی ناتو عمل میکند و کوشش میکند تا استفاده از خشونت در قبال یوگسلاوی را موجه جلوه دهد. این نهاد از کشورهایی حفاظت میکند که جمهوری سوسیالیستی فدرال یوگسلاوی را نابود کردند، کرواسی و مسلمانان بوسنی را مسلح ساختند و در سال ۱۹۹۹ جنگی تجاوزکارانه علیه یوگسلاوی آغاز نمودند.
چرا ایالات متحده، آلمان و دیگر قدرتهای عضو ناتو بر استمرار ICTY پافشاری میکنند؟
حمله ناتو به یوگسلاوی را باید راهگشای یک سلسله از تجاوزاتی دید که پس از آن به وقوع پیوست. هر ترفندی که فکر میکنید، مورد آزمون قرارگرفت: نابودی حقوق بینالملل، بیمعناکردن سازمان ملل متحد، تجاوزات ناتو بدون مجوز قانونی، نابودی حاکمیت کشورها، تبلیغات شدید جنگی برای موجه جلوه دادن به اصطلاح «دلایل انساندوستانه جنگی». کسانی که جنایتکار جنگی معرفی شدند، باید محکوم میشدند تا افسانه دخالت اجتناب ناپذیر ناتو برقرار میماند.
قرار است روز ۲۴ مارچ، یعنی ۱۷ همین سالگرد آغاز جنگ تجاوزکارانه ناتو علیه یوگسلاوی، حکم دادگاه ICTY علیه «رادوان کاراجیچ» اعلام گردد. نظر شما در مورد روند این دادگاه چگونه است؟
طی زمانی که در ICTY فعالیت داشتم، شاهد دادگاههای متعددی بودم. همه این دادگاههای نمایشی بودهاند. کاراجیچ به جرم کشتار خلق در سربرنیتسا محکوم خواهد شد. کسی که کتابهای «آلکساندر دورین» را که تناقضات را از هرکس بهتر میشناسد، خوانده، میداند که این مورد چگونه قضاوت کند.
در فراخوان شما در رابطه با تظاهرات آمده که کشورهای عضو ناتو هنوز به شدت سیاست «خبیثجلوهدادن» صربها را دنبال میکنند. دلایل شما چیست؟ به هرحال رهبری کنونی صربها در حال حاضر کوشش میکند تا بین صربستان با ناتو و اتحادیه اروپا تفاهم ایجاد کند.
در وهله اول مطلب بر سر ترویج دروغهای تبلیغاتی گذشته است، که با این که دیگر افشاء شدهاست ولی هنوز ادامه دارد و حتا به کتابهای درسی نیز ورود پیدا کرده است. بنابر میل جنگافروزان ناتو، صربها تروریستند و میلوزویچ یک هیتلر ثانی است. کوششهای امروزی در مورد صربستان بخشی از سیاست تهاجمی ناتو علیه روسیه و کوشش برای از بین بردن نفوذ آن در منطقه است.
اوتو کوهلر، ناشر آلمانی در کنفرانس روزالوکزامبورگ در ژانویه ۲۰۱۵ در برلین گفت: «روشنفکران ما و در راس آنها «هانس ماگنوس انسنزبرگر» میلوزوویچ را هیتلر نامیدند تا بوندسوهر (ارتش آلمان) بتواند جنگی را که هیتلر در سال ۱۹۴۱ علیه یوگسلاوی آغازکرده بود، ادامه دهد. » در موضعگیری که افرادی چون انسنزبرگر و رسانههای بزرگ آلمان در سال ۱۹۹۹در مورد رئیسجمهور سابق یوگسلاوی سوبودان میلوزوویچ اتخاذ کردند، تغییری بوجود نیامده است. بنابراطلاعات شما آیا او نسبت به این اتهامات واکنشی از خود نشان داد؟
سوبودان میلوزویچ در مقابل ICTY از خود دفاع کرد. او چون این دادگاه را ابزار اعمال قدرت سیاسی برآورد میکرد و اعلام جرم علیه خود را سیاسی و نه حقوقی میدانست، لذا دفاعیات او نیز سیاسی بود. او نیز مانند گئورگی دیمیتروف نه تنها از خود، بلکه از خلق خود و از حقیقت دفاع کرد. او از این دادگاه استفاده کرد تا ناتو را برسر میز محاکمه بنشاند و نقش آلمان در تلاشی یوگسلاوی را افشاء کند و دخالت مهلک ایالات متحده آمریکا را اثبات نماید. پیرامون او افراد زیادی بودند که جرات داشتند علناً از او دفاع کنند، از جمله «پیتر هاندکه» (نویسنده مشهور اطریشی) با کوششهای خستگیناپذیر خود برای «عدالت برای صربستان» و همینطور بسیاری از سیاستمداران، روزنامهنگاران، نیروهای انتظامی و نظامی غربی از جمله آلمانی، که در این جنگ به عنوان شاهد عینی شرکت داشتند و تصمیم گرفتند که از وجدان خود تبعیت کنند و نه از اربابان خود و سکوت را شکستند. بسیاری از آنان که عمدتاً از طرف رسانههای غربی نادیده گرفتهشدند بعنوان شاهد دفاعی در محکمه حاضر شدند و با اظهارات خود پایه اتهامات را بلرزه درآوردند.
شرایط مرگ سووبودان میلوزوویچ در زندان بسیار مشکوک بود. آیا اطلاعات جدیدی در دست است؟
من شرایط مرگ او را مشکوک نمیدانم. مشکوک تحقیقاتی بود که بعداً به عمل آمد. بیماری قلبی میلوزوویچ معلوم بود.نیاز فوری به کنترل پزشکی، استراحت کافی و درمان لازم وجود داشت که همواره مورد بیتوجهی مقامات قرار میگرفت. حجم کار او به علت مهلتهای بسیار کوتاه بین جلسات دادگاه و تعویض ناگهانی شاهدین بشدت افزایش یافت. ماه ها قبل از مرگش هشدار داده بودیم که هدف آنها تضعیف و ازپادرآوردن اوست تا به دفاعیات او لطمه واردآورند. ما بعدها توسط ویکیلیکز مطلع شدیم اطلاعات در مورد وضعیت جسمی وی در زندان بطور مستمر در اختیار دولت ایالات متحده آمریکا قرار میگرفت. میلوزوویچ سرآخر خواستار انتقال به یک کلینیک قلب در روسیه شد. گفته شد که اینکار تنها وقتی امکان خواهد داشت که تضمین امنیتی روسیه در دست باشد. بعد از این که این تضمین توسط روسیه صادر شد، درخواست رد شد و چند روز بعد جسد وی در سلول زندان یافته شد. با این که میلوزوویچ چند روز قبل از مرگ خود طی نامه ای به سفارت روسیه، نگرانی خود از مسموم شدن را ذکر کرده بود، شرایط مرگ او تا امروز توسط یک هیات منصفه بیطرف بررسی نشده است. این امر مشکوک است! ICTY این مورد را طی یک گزارش داخلی که هرنوع مسئولیتی را برای مقامات مربوطه تکذیب میکند، مختومه اعلام کرد. خانواده میلوزوویچ وکیل کانادائی «کریس بلاک» را برای انجام تحقیقات لازم انتخاب کرد. آنچه که نامعلوم باقی مانده از جمله این است که دو مادهای که در بدن میلوزوویچ پیدا شده، چگونه وارد بدن او گردیده است. متاسفانه کوششهای بلاک بیهوده بود، زیرا مقامات مربوطه و پزشکی قانونی با استناد به قرارداد ICTY از دراختیارنهادن اطلاعات سرباز میزنند. به هرحال آنها توانستند میلوزوویچی که از خود دفاع کرد و جرات نمود نیات اصلی ناتو را افشاء کند را ساکت کنند. دفاعیات او مغایر اساس خلق ICTY بود که اجازه نداشت صورت پذیرد.
دوسال پیش صدراعظم سابق آلمان گرهارد شرودر آزادنه اعتراف کرد که او در سال ۱۹۹۹ با جنگ یوگسلاوی در اصل قوانین بینالمللی را زیرپا گذارده، یعنی مرتکب جنایات جنگی شده است. او در آن زمان در انجمنی که روزنامه «دی تسایت» ترتیب داده بودگفت «هواپیماهای ما ، جنگندههای تورنادوی ما» به صربستان اعزام شدند « و همراه ناتو یک کشور مستقل را بمباران کردند، بدون آن که شورای امنیت در این مورد قطعنامهای صادر کرده باشد». آیا کوششی صورت گرفت تا شرودر از نظر قانونی مورد تعقیب قرار گیرد؟در سال ۱۹۹۹ شکایتهای کیفری متعددی به خاطر فراهم ساختن مقدمات یک جنگ تجاوزکارانه و یا ترغیب به جنگ تجاوزکارانه به دست دادستانی رسید ولی هیچ یک مورد ترتیب اثر قرار نگرفت. اینطور استدلال شد که هیچ نشانهای از اقدام خلاف موجود نیست. به ICTY نیز شکایت کیفری ارسال گردید. البته «خسارات جنبی» در مورد بمباران غیرنظامیان، بیمارستانها و مدارس که افشاء شده بود در مرکز توجه قرار داشت. ICTY نیز همینطور اعلام جرم نکرد، با این استدلال که در بین کشورهای عضو ناتو نمی توان انگیزهای برای این کار پیدا کرد، که البته تعجبآور نبود. از گزارش مربوطه این طور برمیآید که محققین دیوان در تحقیقات خود تنها به منابع ناتو تکیه کرده بودند.
این مصاحبه با خانم «کاترین شوتز»، ژورنالیست و کارشناس علوم سیاسی صورت گرفته که از سال ۲۰۰۲ عضو تیم دفاعی سوبودان میلوزوویچ در دیوان بینالمللی کیفری یوگسلاوی سابق در لاهه بود. با همکاری ایشان در سال ۲۰۰۶ کتاب «نابودی یوگسلاوی ـ میلوزوویچ به متهمکنندگان خود پاسخ میدهد» انتشار یافت.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 