سه شماره از یک هفته نامۀ سن پترزبورگ به نام ژیویه دیلو[1] که در اواخر ژانویه شروع به انتشار کرد در مقابل من قرار دارند.

از خوانندگان دعوت می کنم که با دقت به موعظه­هایی که ترویج می کند توجه نمایند.

مسئلۀ سیاسی اصلی روز انتخابات دومای چهارم است. مقالۀ مارتف در شمارۀ 2 به این موضوع اختصاص داده شده است. شعاری که او پیش می گذارد چنین است:«ما باید تلاش کنیم تا ارتجاع را از مواضعش در دوما بیرون رانیم.» و در شمارۀ 3 دان این عقیده را تکرار می کند – «بهترین شیوه برای تضعیف نفوذ مضر آن [هیئت دولت] گرفتن دوما از دست مرتجعین است.»

این شعار واضح است، و البته هیچ کارگر دارای آگاهی طبقاتی مشکلی برای دیدن اینکه این نه شعاری مارکسیستی، پرولتاری، یا حتی دمکراتیک بلکه لیبرالی است، نخواهد داشت. این شعار یک سیاست کارگری لیبرالی است.

دفاع مارتف از این شعار چنین است:«آیا انجام این وظیفه تحت قانون انتخاباتی موجود امکان پذیر است؟ بدون شک چنین است. درست است که این قانون انتخاباتی پیشاپیش تضمین می کند که در تعداد قابل توجهی(؟) از مجالس گوبرنیا¹ اکثریت انتخاب کنندگان از زمینداران و قشر فوقانی شهری[سرمایه دار] باشند …»

مارتف در جریان تلاشش برای دفاع از هدفی بد فوراً مجبور شد ادعایی که به نحوی وقیحانه نادرست بود بنماید. انتخاب کنندگان زمینداران به اضافۀ قشر فوقانی شهری اکثریت مطلق را تشکیل می دهند، نه «در تعداد قابل توجهی» از مجالس گوبرنیا، بلکه محققاً در تمام آنها (در قسمت اروپایی روسیه). و این تمام مطلب نیست. در 28 گوبرنیا از 53 گوبرنیا، انتخاب کنندگان فرستاده شده از جانب زمینداران به تنهایی اکثریت مطلق را در مجالس گوبرنیا تشکیل می دهند. و این 28 گوبرنیا 255 نماینده به دوما می فرستند – از مجموع 442 نماینده، یعنی باز هم اکثریتی مطلق.

مارتف برای دفاع از شعار لیبرالی «بیرون راندن ارتجاع از مواضعش در دوما» مجبور بوده از بزک کردن زمینداران روس آغاز کند تا ظاهرشان همانند لیبرالها جلوه نماید. آغاز بدی نیست!

مارتف ادامه می دهد «با این حال، انتخابات قبلی نشان داد که در میان زمینداران و بورژوازی بزرگ شهری نیز عناصری وجود دارند که دشمن مرتجعین صد سیاه، ناسیونالیست و اکتبریست می باشند.»

درست است. حتی برخی از انتخاب کنندگانی که وکیل زمیندارانند، از اعضاء اپوزیسیون یعنی کادتها هستند. از این امر چه نتیجه­ای می توان گرفت؟ تنها این نتیجه را که اکثریت دوما، که بر مبنای قانون انتخاباتی 3 ژوئن 1907 انتخاب شده، نمی تواند از یک اپوزیسیون «لیبرال» زمینداران فراتر رود. زمیندار کلام آخر را خواهد گفت. این حقیقت پابرجا می ماند، و مارتف سعی می کند که از آن طفره رود. در نتیجه، تنها اگر زمیندار به اپوزیسیون بپیوندد، «اپوزیسیون» (در برابر زمینداران) دست بالا را خواهد داشت. ولی این دقیقاً نکتۀ مهم کل مسئله است؛ آیا فرد می تواند بدون تبدیل شدن به لیبرال بگوید که «اپوزیسیون لیبرال (در برابر زمینداران) قادر به بیرون راندن ارتجاع از مواضعش در دوما خواهد بود»؟

اولا، نباید این حقیقت را نادیده بگیریم که قانون انتخاباتی ما به نفع زمینداران است. ثانیاً، نباید فراموش کنیم که «اپوزیسیون» زمینداران تمام خصائل ویژۀ به اصطلاح «اکتبریستهای چپ» (که کادتها از طریق آخرین کنفرانس شان اجاره یافته­اند با آنها بلوک تشکیل دهند) را دارد. تنها سیاستمداران لیبرال شوخ طبع می توانند دربارۀ پیروزی امکانپذیر «اکتبریستهای چپ»، و «گرفتن دوما از دست مرتجعین» یا از «بیرون راندن ارتجاع از مواضعش در دوما» صحبت کنند.

وظیفۀ دمکراتهای کارگر اینست که از برخوردهای بین لیبرالها و اکثریت کنونی در دوما به منظور تقویت نیروهای دمکراتیک در دوما استفاده کنند، و به هیچ وجه از توهمات لیبرالی دربارۀ امکانپذیری «گرفتن دوما از دست مرتجعین» حمایت نکنند.

نویسندۀ ما هنگامی که توجه­اش را معطوف به مسئلۀ اصول، این مسئله که چه اهمیتی باید به امکان اینکه «کل اپوزیسیون اکثریت صد سیاه اکتبریست در دوما را درهم شکند» داده شود می کند، به آشفتگی بدتری می افتد.

مارتف استدلال می کند «به نفع کارگران است که قدرت در یک حکومت طبقاتی از دستان زمیندار وحشی به دستان بورژوازی متمدن تر منتقل شود.»

استدلال شگفت آوری است. تنها یک نکتۀ جزئی فراموش شده – تنها یک چیز بی اهمیت – «به نفع بورژوازی متمدن تر» روس است که لیبرالها، کادتها، قدرت زمیندار وحشی را تضعیف نکنند. «به نفع» لیبرالها است که در قدرت با او سهیم شوند، مراقب باشند که این قدرت را تضعیف نکنند و سلاحی را در دست دمکراسی قرار ندهند.

اصل مطلب اینست! و بی فایده خواهد بود اگر تلاش کنید از یک مسئلۀ جدی طفره روید و در حالیکه باد به غبغب انداخته­اید، حرفهای پیش پا افتادۀ نخ نما شده را نشخوار کنید.

مارتف می گوید «کادتها و ترقیخواهان با تقویت نمایندگی شان در دوما باز هم قادر نخواهند بود قدرت را به دست آورند، اما این امر پیشروی شان به سوی قدرت را تسهیل خواهد کرد.» بسیار خوب. اگر چنین است، چرا کادتها و ترقیخواهان آلمانی که از 1848 «نمایندگی شان» در پارلمان را بارها «تقویت کرده­اند»، اما با این وجود، هنوز «به قدرت نرسیده­اند»؟ چرا در طول شصت و چهار سال، و تا همین امروز، قدرت را در دستان یونکرها باقی گذارده­اند؟

مارتف مارکسیسم را فقط تا آنجا می پذیرد که برای هر لیبرال تحصیل کرده­ای پذیرفتنی است. به نفع کارگران خواهد بود اگر قدرت از دستان زمیندار به دستان بورژوازی متمدن تر منتقل شود – هر لیبرالی در جهان بر این «ادراک» از «منافع کارگران» صحه می گذارد. ولی این هنوز مارکسیسم نیست. مارکسیسم فراتر می رود و می گوید: 1) به نفع لیبرالها است که قدرت زمیندار را تضعیف نکنند، بلکه جایگاهی در کنار او به دست آورند؛ 2) به نفع لیبرالها است که به شیوه­ای با زمینداران در قدرت سهیم شوند که مطلقاً هیچ چیزی برای کارگر یا دمکراسی باقی نگذارند؛ 3) تنها هنگامی قدرت واقعاً از دستان زمینداران «بیرون می آید» و «انتقال می یابد به دستان» لیبرالها که دمکراسی علیرغم خواست لیبرالها پیروز شود. مدرک می خواهید؟ کل تاریخ فرانسه و حوادث اخیر چین را در نظر بگیرید. در کشور اخیر یوان شیش – کای لیبرال هیچگاه حتی بطور موقت و مشروط هم به قدرت نمی رسید، اگر دمکراسی چینی به یک پیروزی علیرغم خواست یوان شیش – کای نرسیده بود.

اگر این قاعدۀ عمومی که یک لیبرال بهتر از یک عضو صدها سیاه است تمام آن چیزیست که استرووه، ایزگویف و شرکاء از مارکسیسم می پذیرند، پس دیالکتیک مبارزۀ طبقاتی هم برای لیبرال و هم برای مارتف کتاب ناگشوده­ایست.

جمع بندی کنیم: دقیقاً بدین منظور که قدرت در روسیه واقعاً از دستان زمینداران به دستان بورژوازی «انتقال یابد»، دمکراسی بطور عام، و کارگران بطور خاص، نباید با شعار غلط «گرفتن دوما از دستان مرتجعین» فریفته و سست شوند. وظیفۀ عملی که به هنگام انتخابات با آن مواجه­ایم به هیچ وجه «بیرون راندن ارتجاع از مواضعش در دوما» نیست، بلکه تقویت نیروهای دمکراسی بطور عام و دمکراسی طبقۀ کارگر بطور خاص می باشد. ممکن است گاهی اوقات این وظیفه با «وظیفۀ» افزایش تعداد لیبرالها تصادم نماید، اما پنج دمکرات اضافی برای ما مهم تر و برای پرولتاریا مفیدتر هستند تا پنجاه لیبرال اضافی.

بنابراین نتیجۀ زیر حاصل می شود که مارتف، حتی با وجود آنکه وانمود می کند قبول دارد که کادتها نه دمکرات، بلکه لیبرال هستند، از پذیرش آن امتناع می کند: 1) در پنج شهر بزرگ[2] در صورت کشیده شدن انتخابات به دور دوم، توافقات تنها با دمکراتها علیه لیبرالها مجاز هستند؛ 2) در تمام رأی گیریها و در تمام توافقات در مرحلۀ دوم، اولویت باید به توافقات با دمکراتها برعلیه لیبرالها داده شود، و تنها پس از آن توافقاتی با لیبرالها علیه راستها می تواند منعقد گردد.

زوزدا، شمارۀ 11(47)

19 فوریۀ 1912

امضاء : ف. ل – کو

مجموعه آثار لنین، جلد 17

توضیحات

1- ژیویه دیلو Zhivoye Dyelo (آرمان حیاتی) – هفته نامه قانونی منشویکها – انحلال طلبان که در سن پترزبورگ از 20 ژانویه (2 فوریه) تا 28 آوریل (11 مه) 1912 منتشر می شد. شانزده شماره از آن انتشار یافت.

2- پنج شهر بزرگ که طبق قانون انتخاباتی انتخابات مستقیم با رأی گیری ثانویه برگزار می شد، عبارت بودند از سن پترزبورگ، مسکو، ریگا، کیف و اودسا.