کردهای سوریه … از افسانه تا واقعیت (1)

نوشته : فاضل الفاضل ، هشتم آوری 2016

مترجم : احمد مزارعی

کتاب «مسآله اکراد سوریه»  واقعیت – تاریخ – افسانه سازی. ( تالیف مجموعه ای از محققان مرکزعربی مباحثات ومطالعات مسائل سیاسی) میباشد که به بر رسی ادعاهای نادرست ومشکوکی میپردازد که در سالهای اخیر بتوسط احزاب کرد ، به کثرت مطرح میشود، کلماتی همچون «کردستان غربی» ویا «غرب کردستان»که برخاسته از تمایلات وادعاهای ایدئو لوژیک ونادرستی است که با تاریخ وتحولات آن در تضاد قرار دارد، وبه عبارتی  در نظر دارد با استفاده از این اصطلاحات نادرست، وانمود سازد که گویا کردهای سوریه نیز همچون کردهای عراق وترکیه ، ملتی هستند که در سرزمین تاریخی خود شان یعنی کردستان زندگی میکنند.

بر این اساس کتاب سه قسمت را بطور متوالی بحث میکند : کردها در سوریه ، چهارچوب عمومی تاریخی.  دوم : جنبش سیاسی کردها در سوریه وسوم : کردها در انقلاب سوریه ، به اضافه یک مقدمه ویک خاتمه.

این کتاب ، از نظر تاریخی میان کردهای داخل سوریه وکردهای ساکن اطراف سوریه تمایز قائل میشود، در کتاب  اینچنین توضیح داده میشود که کردهای داخل سوریه ، ورود وانتشار خودرا درمناطق ساحلی شام از قرن یازدهم میلادی آغاز کردند ، وبرجسته ترین آنها ایوبیها بودند ، بویژه نیروهای سواره ایوبی که قلعه های جنگی خودرا در  منا طق ساحلی بنا کردند ، تا بتوانند با امیر نشینهای صلیبی مقابله کنند، معروف ترین این قلعه ها » قلعه حصن» بود والبته نام آنروزش » قلعه اکراد» بودودر سال 1031 میلادی ساخته شد.

با شروع حکومت عثمانیها ، تعدادی عشایر کوچک کرد وارد منطقه شدند که ماموریت داشتند برای خزینه سلطان مالیات جمع آوری کنند ، بعضی از این قبایل نام » جبل الاکراد» را درآن منطقه بر خود نهادند ، اما این عشایر در جوامع محلی منحل شده وکاملا عرب شدند.

در همین برهه محله کردها شکل گرفت که ابتدا در اطراف دمشق قرارداشت واکنون جزئی از شهر دمشق است وکردهای سوریه دران ساکن هستند واکثریت ساکنان آن در ارتباط بسیار نزدیک با کردها ی دیار بکر وماردین قرار دارند. این محله مخلوطی است از کردهائی که کاملا عرب شده اند وکسانی که مخلوطی از کرد وعرب میباشند و عمدتا به زبان کردی صحبت میکنند، اما اینها جامعه ای بوده اند که در منظومه فرهنگی وسیاسی  واداری بلاد شام ادغام شده ودر هنگام حمله فرانسویها به سوریه به فرماندهی جنرال گورو، آنها نیز فعالانه  به مقابله برخاستند ، آنها همچنین در انقلاب بزرگ سوریه وانقلاب شمال سوریه نیز شرکت کردند.

اما کردهای اطراف سوریه از دهه های بیست قرن گذشته، از کردستان ترکیه و از آنا تولی در شمال، به سوی جزیره علیای سور یه مهاجرت کرده اند ، آنها عشایری بودند که به تازگی به زندگی شهر نشینی واستقراردر شهرها واطراف آن را شروع کرده بودند که بطور عمده در اطرا ف رئیس قبیله گرد میآمدند وبه شیوه سابق ، احساس داشتن فرهنگ امیر نشینی میکردند همچون امارت بوطان ، بهدینان ودیار بکر . البته اینها با سایرعشایر کرد، در منطقه عامودا واطرافش که بسیار مستقر و دارای اقتدار بودند، ، فرق داشتند.

مهاجرت عشایر کرد از شمال بسوی منطقه جزیره  درسوریه ، به این علت بود که کما لیستهای ترکیه معاهده سیفر را در سال 1920، نقض کردند ، این معاهده حکومت خود مختار را برای کردها ، در مناطقی که اکثریت ساکنانش کرد بودند ، یعنی در منطقه شرق رودخانه فرات، جنوب مرز ارمنستان وشمال سوریه ، میان عراق وسوریه ، به رسمیت میشناخت  ، این خود مختاری در ادامه خود میتوانست به استقلال کامل کردستان ترکیه منجر شود .

کمالیستها سپس معاهده لوزان را در سال 1923 ، بر کشورهای بزرگ تحمیل کردند ، این معاهده مرز قومی فعلی دولت ترکیه را به رسمیت شناخت ، به موجب این معاهده ، حقوق کردها در داشتن خود مختاری ازمیان میرفت ومشکل آنها را در حد یک مسئله فرهنگی داخلی درنظر میگرفت واین باعث شد تا کردها با آن به مقابله برخاسته وبر علیه سیاست ترک کردن اجباری کردها  به مقاومت دست زدند، میان سالهای 1925 ، و1938، کردها به هفده خیزش ، انقلاب ومقاومت مسلحانه دست زدند که اولین آن بتوسط شیخ سعید پیران در دیار بکر بود وآخرین آن بتوسط سید رضا که در منطقه درسیم آنجام یافت ، نتیجه این مقاومتها وشکست پی در پی آنها ، مهاجرت متوالی کردها به منطقه جزیره علیای سوریه بود که بعدها نام حسکه به خود گرفت.

براساس آنچه توضیح داده شد ، کتاب بر این باور است که مسآله کردها در سوریه ، از زاویه تاریخی ، » مشکل ترکیه است که بر سوریه تحمیل شده است».

تعداد ساکنان جزیره علیای سوریه ، به علت این مهاجرتها ، از چند هزار نفز، به بیش از یکصد هزارنفر درسال 1937، افزایش یافت ، سپس این تعداد ، درسال 1943، به یکصد وچهل وشش هزار نفرمهاجر رسید واین ارقام به غیر از تعدادی عرب وکردی بودند که نادیده به حساب میامدند، سپس درادامه موج دوم مهاجرتها بین سالهای 1945 ، و1963، این ارقام مهاجران به 316083 ، رسید.دولتهای سوریه در مورد این مشکل برای  به ثبت رسانیدن مهاجران کرد ، قیدوبندهائی قائل شدند ، اما حکومت خالد العظم ، در تاریخ پنجم اکتوبرسال 1962،  به طور استثنائی در شهر حسکه ، اقدام به سر شماری مهاجران نمود ، دولت برای اعطای شناسنامه به مهاجران مقرراتی را در پیش گرفت ، به این شکل که» کسانی مشمول اخذ شناسنامه خواهند شد که نامشان تا قبل از سال 1945، در دفتر ثبت احوال ، ذکر شده و از آن زمان تا هنگام اجرای سرشماری تازه نیز، مقیم سوریه مانده باشند «. نتیجه سرشماری این شد که نام هشتاد وپنج هزارنفرمقیم شهر حسکه ، تحت عنوان اجانب ویا «اتراک»  به ثبت رسید .

دراواخر سال 1927، با نظارت نماینده استعمار فرانسه ، در شهر بحمدون لبنان ، «جمعیت خویبون» برای کردها تشکیل گردید، وهدف خودرا آزادی کردستان ترکیه قرارداد ، این جمعیت در نیمه سالهای سی میلادی ، به دوجناح تقسیم شد: جناح آل بدرخان ، وجناح آل قدری ، این جناح دومی ، با سیاست فرانسویها که در نظر داشت در منطقه جزیره سوریه ، دولتی مسیحی تشکیل دهد ، به مخالفت بر خاست، اما این جمعیت در نیمه سالهای چهل قرن گذشته متلاشی شد.

در این زمان یعنی سال 1957،» حزب دموکراتیک کرد» در دمشق تآسیس گردید وتا سال 1965، ادامه یافت، دراین زمان این حزب  دچارانشعاب شد وتبدیل به یازده حزب گوناگون گردید ، این انشعاب تحت تاثیر دو عامل بود: جنبش حزب کارگران کردستان در ترکیه وظهور حکومت اقلیم کردستان عراق، ودر ادامه به علت جدائی میان دو حکومت عراق وسوریه . در این دوره  وتا سال 2004 ، که تظاهرات کردها در شهر قامشلی شروع شد ، میان احزاب گوناگون کرد سوریه ، با دولت سوریه تفاهم برقرار بود

بحث کتاب در مورد مسئله کردها اینچنین ادامه پیدا میکند که میان جنبش جوا نان کرد که در انقلاب سوریه شرکت کردند وتشکلات متعددی نیز بوجود آوردند، وسایر احزلب کرد که نسبت به انقلاب ودولت محافظه کارانه برخورد کرده ، به استثنای  دو حزب مستقبل ویکیتی ، که کوشیدند سیاست دوگانه در پیش گرفته واز دولت ومخالفان دولت  هردو ، سوء استفاده کنند.

در تاریخ پنجم آوریل 2011،بشار اسد با اعیان وروسای قبایل کرد ملاقات کرده ونامه ای رسمی امضا نمود که بموجب آن به کسانی که در شهر حسکه ، نامشان به عنوان بیگانه به ثبت رسیده بود، شناسنامه جمهوری عربی سوریه اعطا کنند .

احزاب متعدد کرد، دراین دوره در اعتراضات خیابانی شرکت میکردند ولی خوا ستار سرنگونی رژیم نبودند ، بطوریکه بعضی از این احزاب در «هیئت هماهنگی ملی»  نیز شرکت کردند ، اما طولی نکشید که خارج شدند، زیرا دعوتهائی از طرف بعضی از احزاب به عمل آمد که بهتر است کردها مرکز مستقلی بوجود بیاورند که سخنگوی منافع ملی آنها باشد ، بهمین مناسبت درتاریخ  27 اکتوبر 2011، » کنگره ملی کرد» تآسیس شد ، سپس  در تاریخ 16 دسامبر 2011، «مجلس ملت» درغرب کردستان تشکیل گردید.

در این مرحله با فشار ونظارت مسعود بارزانی ، «کنگره اربیل» در تاریخ 28 و 29 ، ژانویه 2012 ، منعقد شد وبیانیه ای نیز در دفاع از «کنگره ملی کرد»  سابق الذکر، صادرنمود ، زیرا نمایندگی بخش گسترده تری از کردها را به عهده داشت، همین کنگره در تاریخ 16  فوریه 2012 ، تفاهم نامه ای با «حزب اتحاد دموکراتیک»  امضا کرد . وبه علت درگیریهای سیاسی که میان نیروهای کرد وجود داشت ، اتفاقی میان «کنگره ملی کرد» ، «حزب اتحاد دموکراتیک» و»مجلس ملت» در غرب کردستان ، در تاریخ 11 جون 2012 ، به امضا رسید ، اما بازهم درگیریها ادامه پیدا کرد ، در نتیجه  برای بار دوم «دیداراربیل » در تاریخ 11 جولای برگزار شد وتشکل تازه ای تحت نام «هیئت عالی کرد» شکل گرفت که وظیفه اش اداره وامنیت مناطق کرد نشین بو.(2)

بر اساس همه توضیحات مختصری که از کتاب مذکور بر گرفته شده است ، راه حل مسئله کردهای سوریه ، از طریق برقراری دموکراسی برای همه سوریها ، امکان پذیر است که ضرورتا شا مل حقوق فرهنگی ، زبان وآموزش وبه رسمیت شناختن تنوع زبانی ، فرهنگی ، وهمچنن حق مجتمع های گوناگون محلی ، در اداره امور خود ودر چهار چوب جمهوری عربی سوریه ، میباشد. به این اعتبار که دولت سوریه ،از نظر قانون اساسی خود  دارای مدیریتی بسیار ساده بوده وپیچیدگیها ومسائل چندان مرکبی در آن وجود ندارد.

 توضیحات مترجم : (1) حوادثی که در شمال سوریه میگذرد ، ادامه طرح «خاور میانه بزرگ» امپریالیسم آمریکا میباشد که کردستان در آن نقش مهمی دارد ، هدف آمریکا از تسلط بر کردستان انتقال لوله های نفت وگاز خود از کشورهای عربی ، کردستان وشرق میترانه، ابتدا به سوریه ، سپس ترکیه واز آنجا به اروپا میباشد که پس از آن میتواند روسیه را از بازار انرژی اروپا خارج کند وکنترل نفت وگاز ایران راهم دردست خود بگیرد ، حمله  امریکا به عراق با همین هدف بود که شکست خورد واکنون از سوریه وکردستان آغاز نموده است واین جنگ سالهای بازهم بیشتری بطول خواهد انجامید اما ملل منطقه میدان را برای آمریکا خالی نخواهند کرد ، نباید شک داشت که رهبران کردها همچون بارزانی در این دعوا بی نصیب خواهندماند ، تنها مزدوران خوبی خواهند بود، این مزدوری اکنون وپس از شکست داعش به عهده صالح مسلم گذاشته شده است، دو روز پیش همزمان با اعلام امادگی ارتش سوریه برای حمله به رقه وپاکسازی آن از وجود داعش ، صالح مسلم اعلام داشت که ما رقه را بزودی با کمک «ائتلاف بین المللی آمریکا» آزاد خواهیم کرد ودر اختیار ارتش سوریه هم قرار نخواهیم داد ، باید درنظر داشت که شهر رقه ، در امتداد شهرهای موصل وسنجار است وبرای اهداف نفت وگازی آمریکا بسیار اهمیت دارد ، درحقیقت بهتر از این نمیتوان سخنگوی آمریکا وترکیه واسرائیل شد، رقه شهری است سوری ، عربی واز قبل از اسلام هم وجود داشته وابنیه های زیادی از زمان صدر اسلام در آن قراردارد.

در سوریه کردستان وجود ندارد، مهاجرانی آمده اند ودر اماکن متفرقه ای ساکن شده اند، وجود کانتونها ئی اینچنینی دلیل کاملا روشنی بر این ادعا میباشد : چرا میان کانتونها ارتباط کردی وجود ندارد، میان کانتون حسکه وکانتون کوبانی ، 130 کیلومتر فاصله وجود دارد ودهها شهر وشهرک وروستای عرب میان آندو میباشد ، همینطور میان سایر کانتونها ، که سراسر شهرکها وروستاهای عرب نشین است، در هیچ کجای منطقه کردستان عراق وایران شما چنین فاصله ای ووجود ملتی غیر کرد در میانشان سراغ ندارید، زیرا کردستان است ولی در سوریه کردستانی وجود ندارد، فدرالیسم کردها طرحی اسرا ئیلی است که بتوسط نوح فیلدمان شهروند اسرائیلی مقیم آمریکا، تنظیم شده است تا کردها به شیوه اسرائیل بتوانند بر کل منطقه شمال سوریه تسلط پیدا کنند وزمینه وصل سوریه را به اسرائیل فراهم آورند.به برای فهم بیشتر موضوع به مقاله: » بافر استیت» کردی بجای داعش در عراق وسوریه» مراجعه کنید. مطالب فوق در ضدیت با حقوق حقه وتاریخی ملت کرد در منطقه نیست ، بلکه اتهام متوجه کسانی است که با همدستی با امپریالیسم آمریکا میکوشند منافع کوتاه مدت وقوم وقبیله ای خودرا تامین کنند.برای فهم خیانتهای بارزنی به مقاله: «استراتژی اسرائیل در مورد کردها»درسایت مجله هفته مراجعه کنید.

(2)  علت درگیریهای سیاسی میان احزاب کردی در اربیل وجلسات متعددی که بر گزار شد، مخالفت آنروز صالح مسلم با سیاست بارزانی بود، زیرا بارزانی با پرداخت مبلغ هنگفتی به طرفداران خود مصوبات را بنفع خود تصویب نمود ودر حقیقت آرا را خرید، جزئیات این رذالتها در سایت «صوت کردستان» مفصل به چاپ میرسید ولی در ادامه صالح مسلم تسلیم بارزانی شد ومی بینیم که اکنون آشکارا در خط آمریکا قراردارد، همه دخالتهای آمریکا در کوبانی وغیره که گویا از کردها دفاع میکرد وساده لوحانی هم باور میکردند، تنها در این مسیر بوده وهست که آمریکا بتواند دو کردستان عراق وسوریه را زیر کنترل خود بگیرد و مسیر لوله های انرژی را در اختیار داشته باشد، اما ضرب المثلی است که میگوید:» گرگ به خیال میبره  میش به خیال میچره».