نخبگان سنتی ونزوئلا که هنوز مالک اکثر شرکت‌های وارداتی بودند، پس از آن‌که کنترل بر شرکت ملی نفت را از دست دادند، نومیدانه در انتظار بازپس گرفتن سهم خود از درآمدهای نفتی بودند. آن‌ها یکی از بزرگ‌ترین شیادی‌های زمان را شروع کردند. این شیادی بر گرفتن دلار ارزان از بانک مرکزی برای واردات ساختگی یا تحریف‌شده، و سوداگری و سودجویی با تفاوت موجود بین نرخ‌های مبادله دلار قرار داشت… شما می‌توانید بخاطر سیاست‌هایی که نتوانست جلوی این را بگیرد یا این را تصحیح نماید، یا بخاطر شراکت در جرم و فساد در سطوح بسیار از دولت بولیواری بخاطر نقش آن انتقاد کنید، همانطور که بسیاری از چاوزیست‌ها انتقاد می‌کنند. اما روشن است که بخش‌ خصوصی و مالی ونزوئلا از ابتدا گرداننده این روند بوده است.

منبع: تله‌سور
۱۴ مه ۲۰۱۶
نویسنده: ایان بروس
تارنگاشت عدالت

در یکی دیگر از مقالات ما در باره شایعه گرسنگی در ونزوئلا، ایان بروس از «تله‌سور» به برخی از علل کمبودهایی که کشور دچار آن است نگاه می‌کند.

Reuters Foto

نشانه‌های بیماری
این هفته، دولت ونزوئلا قیمت‌های رسمی چند قلم مواد خوراکی و دیگر کالاهای اساسی را افزایش داد. هدف این است که فروش آن‌ها را برای تولیدکنندگان، کلی‌فروشان و خرده‌فروشان مقرون بصرفه نماید، و نتیجتاً انگیزه احتکار و عرضه آن‌ها در بازار موازی، غیررسمی را که در آن چندین برابر قیمت رسمی فروخته می‌شوند کاهش دهد.

ما در مقالات قبلی، به نظام  پیچیده واسطه‌گری (bachaqueo) اشاره کردیم. این برجسته‌ترین نشانه مشکل غذا در ونزوئلاست، که هم کمبود کالاهای اساسی، و هم قیمت‌های سرسام‌آور آن‌ها را تغذیه می‌کند.

ارقام گویاست. در نیمه دوم آوریل، این‌ برخی از قیمت‌هایی بود که واسطه‌ها کالاهای اساسی را با آن در منطقه فقیرنشین «پتاره» در شرق کاراکاس عرضه می‌کردند:

مکانیسم‌های دیگری مانند قاچاق به خارج و احتکار نیز وجود دارد که این کالاها را از فروشگاه‌های بزرگ به خرده‌فروشان منتقل می‌کند. اما اصول پایه‌‌ای در همه یکسان است. کلی‌فروشان و خرده‌فروشان بخش خصوصی، و همچنین عناصر فاسد در نظام دولتی، از فروش کالاها به قیمت‌های رسمی خودداری می‌کنند و آن‌ را در جاهای دیگر گران‌تر می‌فروشند.

اما این‌ها فقط نشانه‌های بیماری است: در پس همه این‌ها واقعاً چه چیزی قرار دارد؟ آیا دولت تولید را نادیده گرفته است؟

گزارش پارلمانی آپوزیسیون ونزوئلا درباره وضعیت غذایی در کشور–گزارشی که هدف از تهیه آن حمایت از این ادعا بود که در کشور بحران انسان‌دوستانه وجو دارد و خواستار مداخله از خارج شود–برای توضیح کمبودها به یک ادعای ساده متوسل شده است: دولت بولیواری با اتکای زیاد بر واردات موجب سقوط تولید داخلی شد. اکنون که دولت دلار کم‌تری برای واردات دارد، مشکل به یک بحران مبدل شده است.

در این بحث عنصری از حقیقت وجود دارد، اما گزارش ناکامل است.

ناتوانی ونزوئلا برای تولید به دهه‌های گذشته بازمی‌گردد. از اواسط قرن گذشته، صادر‌کننده رتبه اول نفت در جهان کشاورزی را کنار گذاشت و بخش عمده اراضی کشاورزی آن عاطل ماند. زمانی‌که هوگو چاوز به قدرت رسید فقط ۹ درصد جمعیت از کار بر روی زمین ارتزاق می‌کرد، که از میانگین برای آمریکای لاتین بسیار کم‌تر بود.

چاوز در ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵، پس از آن‌که در تمام همه‌پرسی‌ها برای برکناری خود پیروز شد برای افزایش تولید یک برنامه تهاجمی را به اجراء گذاشت. «توسعه برون‌زا» دست در دست با اعلام حرکت انقلاب بولیواری بسمت سوسیالیسم پیش می‌رفت. اصلاحات ارضی آغاز شد. مأموریت [از فقر] «چهره برگردان» (Vuelvan Cara) برای آموزش کشت‌ ‌و زرع و دیگر مهارت‌ها به فقرا آغاز بکار کرد. ده‌ها هزار تعاونی ایجاد شد. اما همه این‌ها ناکام ماند.

دلائل بسیار بود، اما مهلک‌ترین آن‌ها افزایش شدید قیمت نفت بود. وارد کردن همه چیز بسیار آسان‌تر از ایجاد یک نظام جدید تولید بود. و با افزایش مصرف و مصرف‌کنندگان، نیاز به واردات افزایش یافت.

شیادی وارداتی بزرگ
این یک فرصت غیرقابل‌تصور در اختیار نخبگان سنتی ونزوئلا قرار داد. زیرا آن‌ها هنوز مالک اکثر شرکت‌های وارداتی بودند. آن‌ها پس از آن‌که کنترل بر شرکت ملی نفت را از دست دادند، نومیدانه در انتظار بازپس گرفتن سهم خود از درآمدهای نفتی بودند.

آن‌ها یکی از بزرگ‌ترین شیادی‌های زمان را شروع کردند. این شیادی بر گرفتن دلار ارزان از بانک مرکزی برای واردات ساختگی یا تحریف‌شده، و سوداگری و سودجویی با تفاوت موجود بین نرخ‌های مبادله دلار قرار داشت.

این شیادی چنین کار می‌کرد. آقای «الف»، واردکننده خصوصی، تقاضای دریافت ۱۰۰۰‌دلار برای واردکردن ۱۰۰ بسته اقلام غذایی می‌نماید. این برای او ۶۳۰۰ بولیوار تمام می‌شود (طبق نرخ ترجیحی دولت که تا اوائل امسال رایج بود، یک دلار آمریکا در ازای ۶,۳ بولیوار مبادله می‌شد). بعد از این، آقای «الف» چند گزینه دارد. او می‌تواند تصمیم بگیرد که ۱۰۰‌بسته را واقعاً وارد کند. اما به جای فروش آن‌ها به عمده‌فروشان خود به قیمتی که پرداخته–۱۰ دلار یا ۶۳ بولیوار برای هر بسته–آن‌ها را بطور غیرقانونی با نرخ مبادله موازی (یک دلار آمریکا برای ۵۰۰ بولیوار، که در اوئل سال جاری رایج بود)، یعنی ۵۰۰۰ بولیوار برای هر بسته بفروشد. به سخن دیگر، او سود هنگفتی به بولیوار به دست می‌آورد. اما محتمل‌تر است که آقای «الف» فقط ۵۰ بسته، یا کم‌تر، وارد کند و آن‌را به سودی که هنوز قابل‌توجه است بفروشد. او با باقی دلارهایی که به او داده شد–۵۰۰ دلار یا بیش‌تر– می‌تواند چند کار انجام دهد. او می‌تواند آن‌را با نرخ موازی در بازار با بولیوار مبادله کند، یا احتمالاً در انتظار گران‌تر شدن دلار آن‌را در یک بانک خارجی نگه دارد. یا آن‌را در خارج در چیز دیگری سرمایه‌گذاری نماید. یا آن‌را برای روز مبادا در حساب دلاری شخصی خود نگه دارد. در هر مورد، آقای «الف» چیزی وارد نکرده، او دراساس همه دلارها را دزیده است.

شرکت‌ها خصوصی بزرگ در ونزوئلا این کار را در مقیاس بسیار بزرگ‌تری انجام دادند. در سال ۲۰۱۳، ادمی بتانکورت، رییس بانک مرکزی ونزوئلا گفت که کشور در سال ۲۰۱۲ از طريق معاملات وارداتی ساختگی بین ۱۵ تا ۲۰ میلیارد دلار از دست داد. ارقام خود بانک مرکزی نشان می‌دهد که بین ۲۰۰۳ و ۲۰۱۳، دارایی‌های بخش خصوصی ونزوئلا در بانک‌های خارجی حدود ۱۲۲ میلیارد دلار، یا تقریباً ۲۳۰ درصد افزایش یافت. در سال ۲۰۱۴، چاوزیست‌ها که برای حسابرسی بدهی عمومی فعالیت می‌کردند تخمین زدند که در همان دوره در نتیجه واردات ساختگی یا مکانیسم‌های مشابه بیش از ۲۵۹ میلیارد دلار از دست رفت.

به احتمال زیاد بسیاری از ۷۵۰ شرکتی که در «اسناد پاناما» از ارتباط آن‌ها با ونزوئلا گفته شده برای انتقال این پول بکار گرفته شده‌اند.

بزرگ‌‌ترین تولید‌کننده مواد غذایی ونزوئلا، «پولار»، در هفته‌های اخیر به این بهانه که دولت دلار‌های لازم برای واردات مواد اولیه را تأمین نکرده، چندین بار تولید را متوقف کرده است. اما طی سال‌ها، «پولار» یکی از بزرگ‌ترین دریافت کنندگان دلارهای ترجیحی برای واردات بوده است. و از جاهای دیگر به اندازه کافی دلار یه دست آورده که در ایالات متحده و کلمبیا تأسیسات تولیدی جدید ایجاد نماید.

جنگ اقتصادی واقعی
این‌ها مکانیسم‌های مولد کمبودها و تورم لجام گسیخته‌ای است که مردم ونزوئلا اکنون مجبورند با آن‌ها بسازند. همانطور که نفتالی رییاس، تحلیگر و کنشگر منتقد چاوزیست‌ها اخیراً به تله‌سور گفت «واسطه‌گری و قاچاق صرفاً پیامد همه این‌هاست.»

شما می‌توانید بخاطر سیاست‌هایی که نتوانست جلوی این را بگیرد یا این را تصحیح نماید، یا بخاطر شراکت در جرم و فساد در سطوح بسیار از دولت بولیواری بخاطر نقش آن انتقاد کنید، همانطور که بسیاری از چاوزیست‌ها انتقاد می‌کنند. اما روشن است که بخش‌ خصوصی و مالی ونزوئلا از ابتدا گرداننده این روند بوده است. و اگر حتا نیمی از ارقام داده شده در بالا درست باشد، تعداد اندکی از این سرمایه‌داران می‌تواند «تولید کنندکان» صادق اما مستاصلی باشند که گزارش پارلمانی آپوزیسیون سعی در ترسیم آن‌ها دارد.

آرد قاچاق‌شده در شهر کوکوتا در مرز ونزوئلا–کلمبیا