منبع: بولتن بینالمللی حزب کمونیست ترکیه (شماره ۵)
اردوغان در پی کودتای نافرجام هفته گذشته برای سه ماه وضعیت فوقالعاده اعلام کرد. در زیر مصاحبه با کمال اوکویان دبیر اول کمیته مرکزی و اوزلم سن آبای عضو کمیته مرکزی حزب کمونیست ترکیه در باره موضوع منتشر میشود.
پرسش: حزب عدالت و توسعه مدام از کودتای دوم میگوید. فکر میکنید هدف آنها تقویت قدرت خودشان و بهرهبرداری از کودتاست یا واقعاً امکان یک کودتای دیگر وجود دارد؟
کمال اوکویان: حزب عدالت و توسعه با گروهی درافتاده که سالها همدست آن بود. هیچکس نمیداند آغاز و پایان این گروه در کجاست. علاوه براین، جناحهای دیگری نیز وجود دارند که به این گروه ملحق شدهاند. اگر ابعاد بینالملی را نیز اضافه کنید نقطهای میشود که در آن احتمال کودتاها و مداخلات جدید زیاد است.
از سوی دیگر بهنظر می رسد حزب عدالت و توسعه از این تنش سود میبرد. مردم خود را در میان جناحها گم میکنند. به این دلیل است که حزب کمونیست بر ابعاد طبقاتی تأکید نموده به تضادهای درونی نظام امپریالیستی اشاره میکند. این توازنها شکل دوره آتی را تعیین خواهد کرد. میتوان گفت که مداخلات طبقه سرمایهدار افزایش خواهد یافت. ترکیه با ذهنیت اردوغان منطبق نخواهد شد؛ اردوغان یا خود را با توازنی که به آن اشاره کردیم منطبق خواهد کرد، یا نابود خواهد شد. آشکارا این یک روند پر هرجومرج است، و روندی دشوار خواهد بود. نکته مهم این است که طبقه کارگر باید وزن خود را نشان دهد.
در این شرایط حزب کمونیست چگونه عمل خواهد کرد، خطوط سیاسی آن چگونه خواهد بود؟
کمال اوکویان: حزب کمونیست مجبور است به وظائف متعددی عمل کند. نخست ما باید برای جلوگیری از کنارهگیری مردم در این فضای آشفته واقعیت را به آنها نشان دهیم. دوم، در مبارزه با خطر اسلامگرایی-فاشیستی در ترکیه تضاد طبقات را نباید از نظر دور داشت. هیچیک از اینها بازیگر اصلی نیست؛ بدون مبارزه علیه سلطه سرمایه هیچ راهی برای متوقف کردن اسلامگرایی وجود ندارد. شیوه آزادگرایی بورژوازی ما را به نقطه نبرد خونین بین دو امام [رهبر مذهبی] کشانده است. حزب ما کاملاً از خطر آگاه است، همبشه آگاه بوده، اما بزرگترین خطر بدبینی است که نباید به آن میدان داد. ما به آن میدان نخواهیم داد. آشکارا، همبستگی بینالمللی در شرایطی اینچنین اهمیت زیادی دارد. ما پیامهای بسیاری در همبستگی و حمایت دریافت کردهایم؛ برخی از آنها حاوی پیشنهادات مشخص و همکاریهای جدید از احزاب کمونیست جهان است. ترکیه برای مناطق بسیاری از اهمیت استراتژیک برخوردار است. ما اجازه نخواهیم داد این کشور بازیچه نیروی رقیب در بین امپریالیستها، انحصارات بینالمللی بشود. در ترکیه طبقه کارگر وجود دارد، این یک دارایی مترقی است. مسئولیت حزب ما نشاندادن این است.
پرسش: «وضعیت فوقالعاده» اعلام شده توسط دولت دقیقاً به چه معنی است؟ آنها چرا آنرا لازم داشتند؟
اوزلم سن آبای: بهنظر میرسد اردوغان بلافاصله پس از کودتای نافرجام ۱۵ ژوئیه دکمه یک عملیات همهجانبه را فشار داد. گفته شده که تعداد کل بازداشتشدگان تاکنون ۱۰ هزار و ۴۱۰ نفر است. علاوه بر نظامیان، اعضای پلیس، کارمندان قوه قضائیه، دانشگاهها و دیگر مؤسسات دولتی در میان بازداشتشدگان وجود دارند. تاکنون، اردوغان خواهان استعفای روسای همه دانشگاهها شده ، مرخصی سالانه کارمندان دولت را لغو کرده و قراداد کارمندان را باطل کرده است.
وضعیت فوقالعاده طبق قانون اساسی است که میگوید: «در صورت وجود نشانههای جدی اقدامات خشونتبار گسترده با هدف نابودی نظام آزاد دموکراتیک ایجاد شده توسط قانون اساسی یا حقوق و آزادیهای اساسی، یا وخامت جدی نظم عمومی به علت اقدامات خشونتبار، شورای وزیران بریاست رئیسجمهور، پس از مشورت با شورای امنیت ملی، ممکن است در یک یا چند منطقه یا در سراسر کشور برای دورهای که بیش از شش ماه نخواهد بود وضعیت فوقالعاده اعلام کند.»
براساس قانون اساسی پس از اعلام وضعیت فوقالعاده رئیسجمهور بعنوان رئیس تعیین شده و فرمانداران مناطق را با اختیارات فوقالعادهای که به آنها اجازه مداخله میدهد منصوب میکند. از جمله آن اختیارات به موارد زیر میتوان اشاره کرد: اعلام منع عبورومرور؛ منع گردهمایی و راهپیمایی؛ مداخله در رسانهها و تمدید دوره بازداشت. «وضعیت فوقالعاده» نام تنها راهحل برای اردوغان و دولت او شده زیرا نمیتوانند به کسی اعتماد کنند. اما ما اطمینان دارم این آنها را به بنبست بزرگتری میکشاند.
این دوره تا چه حد فعالیتهای حزب کمونیست را محدود خواهد کرد؟
اوزلم سن آبای: در اعلامیه وضعیت فوقالعاده علناً هیچ ماده محدودکنندهای درباره فعالیت احزاب سیاسی وجود ندارد. با این وصف، در وضعیت فوقالعاده شورای وزیران اختیار دارد با فرمان که تحت کنترل قوه قضائیه نیست حکومت کند. نتیجتاً، این یک دوره واقعی است که اشخاص دارای اختیارت فوقالعاده میتوانند بدلخواه خود عمل کنند. زمان تأثیر این بر فعالیتهای حزب ما را، در دورهای که اقدامات سیاسی اردوغان سرکوبگرانه تر میشود و او به حکمرانی فردی ادامه میدهد، نشان خواهد داد.
آخرین ارقام از ترکیه پس از کودتای نافرجام و اعلام وضعیت فوقالعاده بشرح زیر است:
حدود ۳۵۰ نفر کشته شدند.
۲۲۰۰ نفر زخمی شدند.
۸۰۰۰ افسر پلیس بازداشت یا تعلیق شدند.
۷۴۲۳ سرباز دستگیر شدند.
۱۶۰۰ افسر بلندپایه نظامی دستگیر شدند.
۱۲۲ ژنرال و دریادار (از مجموع ۳۵۸ ژنرال و دریادار در ارتس ترکیه) بازداشت شدند.
۶۰ هزار کارمند مؤسسات دولتی اخراج شدند.
۲۷۴۵ قاضی اخراج شدند.
شورای آموزش عالی از ۱۵۷۷ رئیس دانشکده خواست استعفا دهند.
مجوز تدریس ۲۱ هزار معلم لغو شد.
۹۳۶ مدرسه خصوصی تعطیل شد.
۴۴۹ تالار یا خوابگاه دانشجویی تعطیل شد.
۲۸۴ مؤسسه آموزشی خصوصی تعطیل شد.
۶۲ دانشآموز مدارس نظامی بازداشت شدند.
۲۵۷ نفر از دفتر نخستوزیر اخراج شدند.
۱۰۰ افسر اطلاعاتی برکنار شدند.
۴۷ فرماندار مناطق برکنار شدند.
۳۰ استاندار برکنار شدند.
۲۰ سایت خبری تعطیل شد.
۴ نفر به دلیل اظهارات آنها در رسانههای اجتماعی علیه اردوغان بازداشت شدند.
۱۴ نفر به علت مخالفت با تظاهرات هواداران اردوغان بازداشت شدند.
خروج دانشگاهیان و دانشجوبان بورسیه از کشور ممنوع اعلام شد و از بورسیههای مقیم خارج خواسته شد به ترکیه بازگردند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 