کودتای نافرجام و جدل جاری در پی آن نه فقط دغدغه ترکیه، بلکه دغدغه احزاب کمونیست و کارگری سراسر جهان است. قطعاً، سیر حوادث را باید در ارتباط با مبارزه طبقاتی در ترکیه در نظر گرفت، اما در عینحال خود کودتای نافرجام به مبارزه طبقاتی در سراسر جهان اشاره داشته، رقابت بیوقفه و ضعفها در درون نظام امپریالیستی را نشان میدهد. در این شرایط، حزب عدالت و توسعه و دیگر بازیگران بورژوایی، با اردوغان با بدون او، احتمالاً تعامل را دنبال خواهند کرد. این تعامل در حالیکه در جستوجوی یک خودمختاری نسبی در روایط بینالملل است، به عضویت در ناتو و مذاکرات با اتحادیۀ اروپایی ادامه خواهد داد. علیرغم همه اینها، جای تردید است که آنها بتوانند تحت تنش فزاینده-حتا تا حد اقدامات نظامی بین بلوکها- برای این تعامل بستری پیدا کنند. اردوغان پس از کودتا قدری حمایت سیاسی و نظامی از روسیه دریافت کرد، در کوتاهمدت تغییر محور برای بورژوازی ترکیه غیرممکن به نظر میرسد.
منبع: بولتن بین المللی حزب کمونیست ترکیه (شماره ۸)
تارنگاشت عدالت
ده پرسش درباره کودتای نظامی در ترکیه (۲)
ده پرسش درباره کودتای نظامی در ترکیه
کودتای نافرجام و جدل جاری در پی آن نه فقط دغدغه ترکیه، بلکه دغدغه احزاب کمونیست و کارگری سراسر جهان است. قطعاً، سیر حوادث را باید در ارتباط با مبارزه طبقاتی در ترکیه در نظر گرفت، اما در عینحال خود کودتای نافرجام به مبارزه طبقاتی در سراسر جهان اشاره داشته، رقابت بیوقفه و ضعفها در درون نظام امپریالیستی را نشان میدهد.
دفتر بینالملل حزب کمونیست ترکیه در جهت اطلاعرسانی به جنبش کمونیستی بینالمللی تحلیلی را که از ۱۰ پرسش اساسی درباره کودتای اخیر و پیآمدهای آن در ترکیه تشکیل میشود، تهیه کرده است.
بولتن بینالمللی حزب کمونیست ترکیه در هر شماره به ۲ پرسش از ۱۰ پرسشهای زیر پاسخ خواهد داد:
۱- طراحات کودتا چه کسانی بودند؟*
۲- هدف کودتا چه بود؟*
۳- آیا امکان پیروزی کودتا وجود داشت؟**
۴- جایگاه جنبش گولن در تاریخ ترکیه چیست؟**
۵- آیا در آینده نزدیک برای سرمایهداری و بورژوازی ترکیه امکان عادیسازی وجود دارد؟
۶- آیا امکان چرخش ترکیه به سمت محور روسیه-ایران وجود دارد؟
۷- آیا بین اجلاس ناتو که تابستان امسال در ۹-۸ ژوئیه در ورشو برگزار شد و کودتا که یک هفته پس از آن رخ داد، ارتباطی وجود دارد؟
۸- آیا حزب عدالت و توسعه پس از انحلال بخشی از حکومت موفق به احیای آن خواهد شد؟
۹- آیا آینده ترکیه یک دیکتاتوری اسلامگرا به رهبری اردوغان است؟
۱۰- آیا در ترکیه امروز هیچ فرصتی برای سیاستهای طبقه کارگر وجود دارد؟
دفتر روابط بینالملل به ارزیابیهای جنبش کمونیستی بینالمللی احترام میگذارد، و در انتظار نظرات و پرسشهایی است که در تحلیلهای آتی به آنها پرداخته شود. نشانی تماس به قرار زیر است:
int@kp.org.t
۵- آیا در آینده نزدیک برای سرمایهداری و بورژوازی ترکیه امکان عادیسازی وجود دارد؟
بدون تردید هیچ امکان سرمایهداری «عادی» برای سیاستهای طبقه کارگر وجود ندارد. اما اصطلاح «عادیسازی» به یک رژیم کموبیش باثبات اشاره میکند که بتواند در حالیکه نظام استثمار به حیات ادامه میدهد بحران احتمالی را مدیریت نماید.
در پی کودتا، چنین عادیسازی در ترکیه غیرمحتمل به نظر میرسد. این بیشتر با موضع گریزپای بورژوازی ترکیه در کنار قدرتهای امپریالیستی مرتبط میشود تا به امیدهای حزب عدالت و توسعه برای یک دیکتاتوری.
مراکز امپریالیستی، که در جریان کودتا ساکت ماندند در حالیکه شکست آن تلاش روش میشد با بیمیلی اعلام حمایت خود را از «دولت منتحب» شروع کردند. با این وصف، سازمانهای رسانهای وابسته به آن مراکز برملا ساختن هدفهای واقعی آنها را آغاز کردند.
در این مرحله، محتمل است که ناتو و ایالات متحده اردوغان را راحت نخواهند گذاشت و مادامکه نوع خاصی از مصالحه حاصل نشده، آنها سعی خواهند کرد او را برکنار نمایند. حزب عدالت و توسعه تحت حکومت اردوغان ترس از آن را تجربه میکند.
آنها از سوءقصد، یک کودتای تازه، بیثباتی، و حتا یک مداخله خارجی میترسند. کمی پس از کودتای نافرجام، ادعاهایی درباره فقدان امنیت برای سلاحهای اتمی در پایگاه اینجرلیک مطرح شد. امروزه، رسانههای هوادار حزب عدالت و توسعه نگرانیها درباره تشدید درگیری علوی-سنی یا جنگ با جداییطلبان کرد را بازتاب میدهند.
از سوی دیگر، اردوغان و همکارانش همچنین با خطر یک محاکمه بینالمللی به خاطر فسادشان مواجه میباشند.
به علاوه، خطر یک بحران اقتصادی وجود دارد. ابزارهای اقتصادی امپریالیسم، مؤسسات اعتباری بینالمللی نمره ترکیه را کاهش دادند. اما، اقتصاد ترکیه چنان با نظام امپریالیستی تنیده است که آن مداخله به دلیل خطر دامن زدن به یک رکود بزرگتر محدودیتهایی دارد. لذا، ما باید در نظر بگیریم که آنها نمیتوانند همه چیز را کنترل کنند و یک بحران با جوانب اقتصادی محتمل است.
به طور خلاصه، یک عادیسازی با «ثبات سیاسی» زمان میبرد. قصد آنها این است که شالوده یک اجماع بزرگتر را در درون سیاستهای بورژوازی ایجاد نمایند. اما به نظر میرسد موضع بورژوازی ترکیه ماهیت شکننده خود را با بحران بالقوه حفظ خواهد کرد.
۶- آیا امکان چرخش ترکیه بسمت محور روسیه-ایران وجود دارد؟
یک گرایش در میان بورژوازی ترکیه برای توسعه روابط با روسیه و ایران براساس منافع متقابل، و امضای توافقنامههای استراتژیک بلندمدت وجود دارد. اما، زمانیکه ماهیت طبقاتی حکومت روسیه در نظر گرفته شود، این به معنی یک تغییر محور از جمله در جوانب ایدئولوژیک که در دوره شوروی ممکن بود، نمیباشد. دلیل اصلی در پشت این گرایش انگیزه انحصارات ترکیه برای حداکثر کردن سود است.
با این وصف، با توجه به تدارکات و تحریکات نظامی ایالات متحده، بورژازی ترکیه باید احتمال یک جنگ بین بلوکهای روسی و آمریکایی، که ترکیه را به مثابه یک کشور در خط مقدم جبهه به فاجعه خواهد کشاند، در نظر بگیرد. با این وجود، بسیار غیرمحتمل به نظر میرسد که ترکیه از محور ایالات متحده- اتحادیۀ اروپایی جدا شود.
کشورهای اروپایی همچنان بزرگترین بازار برای ترکیه به شمار میآیند. نظام مالی ترکیه به میزان زیادی در انحصارات مالی غربی ادغام شده است. همچنین، سرمایه ترکیه سرمایهگذاریهای مشترک چندی-از جمله در بخش خودروسازی-با انحصارات غربی در ترکیه انجام داد.
نيروهای مسلح ترکیه اکنون برای تقریباً ۷۰ سال است که به ناتو وابسته اند. نتیجتاً، اشتباه بزرگی خواهد بود اگر گولنیستها تنها عناصر هوادار ناتو در نیروهای مسلح ترکیه تصور شوند.
در این شرایط، حزب عدالت و توسعه و دیگر بازیگران بورژوایی، با اردوغان با بدون او، احتمالاً تعامل را دنبال خواهند کرد. این تعامل در حالیکه در جستوجوی یک خودمختاری نسبی در روایط بینالملل است، به عضویت در ناتو و مذاکرات با اتحادیۀ اروپایی ادامه خواهد داد.
علیرغم همه اینها، جای تردید است که آنها بتوانند تحت تنش فزاینده-حتا تا حد اقدامات نظامی بین بلوکها- برای این تعامل بستری پیدا کنند. اردوغان پس از کودتا قدری حمایت سیاسی و نظامی از روسیه دریافت کرد، در کوتاهمدت تغییر محور برای بورژوازی ترکیه غیرممکن به نظر میرسد.
https://www.kp.org.tr/en/international-bulletin-no8-en-de-es-fra-ru-ar
————————————–
* برای بخش نخست این تحلیل به نشانی زیر مراجعه کنید:
http://www.edalat.org/sys/content/view/10866/
** برای بخش دوم این تحلیل به نشانی زیر مراجعه کنید:
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 