برای مطالعه متن کامل مقاله لطفا اینجا را کلیک کنید
مقدمه
وضعیت کشور سوریه به سبب درگیر بودن تمام قدرتهای امپریالیستی و منطقهای، در مقایسه با رخدادهای دیگر، اهمیت دوچندانی دارد. درگیر بودن این قدرتها لحظات حساسی رقم زده است که غفلت از آن و بررسی و تحلیل نکردنِ آن موجب گمراهی در تشخیص اقدامات و موضعگیریهای سیاسیِ آینده و یا شوکه شدن از رخدادها و به تبع آن نظارهگر بودن در آینده خواهد شد. در این مقاله، تلاش شده تا به وضعیت مهم و تعیینکنندۀ سوریه و همزمانی کودتای ترکیه و چرخش ترکیه به سمت شرق بهمنزلۀ آخرین لحظۀ حساس در این تلاطمات توجه شود.
درست است که وضعیت سوریه در تلاطمات جهانی اهمیت دوچندان دارد، ولی در کنار آن، موضوع و رخدادهایی هستند که گذشتن از کنارشان نادرست است: وضعیت اوکراین، یمن، تنش میان چین و کرۀ شمالی از یک سو و امریکا و کرۀ جنوبی از سویی دیگر و احتمال شعلهور شدن جنگ در وسعت جهانی. تلاش شده تا به مجموع این موضوعات در حد خلاصه پرداخته شود.
اما پیش از ورود به بحث توضیحی کوتاه دربارۀ اهمیت پرداختن به چنین موضوعاتی خالی از لطف نیست.
تحلیل وضعیت سوریه و دیگر تلاطمات جهانی در حکم تحلیل وضعیت موجود است که این خود بهمنزلۀ گام نخست در تغییر وضعیت موجود اهمیت ویژهای دارد: بدون درک درست از تحولات جهانی، و بهویژه منطقه، تحلیل وضعیت موجود غیرممکن است. بدون تحلیل مناسبی از وضعیت موجود، نمیتوان استراتژی و تاکتیک کمونیستی را– که مارکس، انگلس، لنین، رزا و دیگر بزرگان کمونیست سرلوحۀ سیاستورزی خود کرده بودند– بهکار بست. بدین ترتیب، بدون اینها، تغییر وضعیت موجود به رؤیایی زیبا بیش نمیمانَد. بدون تحلیل از وضعیت موجود، نمیتوان سیاست صحیحی اتخاذ کرد. به قول لنین: «بدون تئوری انقلابی جنبش انقلابی نیز نمیتواند وجود داشته باشد… نهضت سوسیال دموکراسی بنابر ماهیت خود جنبۀ بینالمللی دارد. معنای این نه تنها آن است که ما باید با شووینیسم ملی مبارزه کنیم، بلکه این نیز هست که نهضتی که در یک کشور جوان آغاز میشود فقط در صورتی میتواند موفقیت حاصل نماید که تجربۀ ممالک دیگر را بهکار بندد… نقش مبارز پیشرو را تنها حزبی میتواند بازی کند که تئوری پیشرو راهبر آن باشد.» با این وصف، تحلیل درستِ وضعیت موجود حکم پایهای تئوری انقلابی است. تحلیل وضعیت آغازگاهِ سیاستورزیِ انقلابی نیست، اما سیاستورزیِ انقلابی مستلزم تحلیل وضعیت است.
جلال سنایی
4 مهر 95
25 سپتامبر 2016
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 