انقلاب کوبا در سال ۱۹۵۹ آغازگر یک تغییر سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در تاریخ آمریکای لاتین، به ویژه برای زنان کوبا بود که نه تنها در پیروزی نظامی شرکت داشتند، بلکه نقش برجستهای نیز در سراسر ساختمان ملت سوسیالستی ایفاء نمودند. فیدل کاسترو، به مثابه رهبر انقلاب، معتقد بود رهایی زنان ماهیتاً در پیوند با انقلاب سوسیالیستی قرار دارد. قانون اساسی جدید کوبا برابری جنسیتی را تضمین کرد و تبعیض جنسی و نژادی را محکوم نمود، قوانین کیفری مجازات دو سال زندان را برای مرتکبین تبعیض جنسی و نژادی در نظر گرفته است. سازمان ملل متحد اخیراً کوبا را به مثابه یکی از بالاترین ملتها در تضمین برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان ستود.
منبع: تلهسور
تارنگاشت عدالت
انقلاب کوبا در سال ۱۹۵۹ آغازگر یک تغییر سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در تاریخ آمریکای لاتین، به ویژه برای زنان کوبا بود که نه تنها در پیروزی نظامی شرکت داشتند، بلکه نقش برجستهای نیز در سراسر ساختمان ملت سوسیالستی ایفاء نمودند.
فیدل کاسترو، به مثابه رهبر انقلاب، معتقد بود رهایی زنان ماهیتاً در پیوند با انقلاب سوسیالیستی قرار دارد.
درست یک سال بعد از پیروزی انقلاب، دولت جدید «فدراسیون زنان کوبا» را تحت رهبری ویلما اپسین-رزمنده انقلابی متعهد در سالهای دیکتاتوری ژنرال فولجنسیو باتیستا و شریک زندگی رییسجمهور رائول کاسترو-به وجود آورد.
به گفته پرفسور سلیم لامرانی، قبل از انقلاب فقط ۱۷ درصد زنان کوبا کار میکردند، و آنها قربانیان اصلی نرخ بالای بیسوادی بودند که تقریباً یکچهارم جمعیت را شامل میشد، فرهنگ مردسالارانه آنها را به وظايف خانگی محدود میساخت. با وجود اینکه در سال ۱۹۳۴ حق رأی به زنان داده شده بود، اما آنها به ندرت در سیاست شرکت میکردند.
اما زنان به طور وسیع علیه دیکتاتوری بسیج شدند و یک جبهه چریکی زنان را به نام «ماريانا گرايالس»* در سیرا مائسترا تشکیل دادند. سلیا سانچز، ملبا هرناندز، هایدی سانتاماریا و ویلما اسپین از جمله زنانی بودند که به مثابه چهرههای کلیدی انقلاب ظهور کردند.
زمانی که انقلاب رژیم خونریز و وابسته به امپریالیسم آمریکا را سرنگون کرد، زنان از جمله محرومترین بخشها بودند که سریعاً از اقدامات عدالت اجتناعی بهرهمند شدند. فدراسیون زنان، تحت رهبری ویلما اسپین تا مرگ او در سال ۲۰۰۷، نقش فعالی در دفاع از حقوق زنان ایفاء کرد.
در سال ۱۹۶۱، دولت کارزار وسیع مبارزه با بیسوادی را در سراسر کشور آغاز کرد، این کارزار به زنان به طور اعم و به زنان سیاهپوست سواد آموخت و طبق گزارش یونسکو در سال ۱۹۶۱ کوبا «نخستین سرزمین عاری از بیسوادی» شد.
قانون اساسی جدید کوبا برابری جنسیتی را تضمین کرد و تبعیض جنسی و نژادی را محکوم نمود، قوانین کیفری مجازات دو سال زندان را برای مرتکبین تبعیض جنسی و نژادی در نظر گرفته است.
در زمینه حقوق تولیدمثل، کوبا در سال ۱۹۶۵ نخستین کشوری شد که سقطجنین را قانونی اعلام کرد.
قانون کار نیز قویاً از مادر شدن زنان کوبا حمایت میکند و میگوید: «کارفرمایان باید با در نظر گرفتن مشارکت یک زن در روند کار و عملکرد اجتماعی او به مثابه یک مادر، شرایط کار را برای یک زن ایجاد و حفظ کنند.» زنان از یک ماهونیم مرخصی با حقوق پیش از زایمان، و سه ماه پس از زایمان-یا تا یکسال مرخصی با ۶۰ درصد حقوق خود برخوردارند.
زنان حدود ۶۰ درصد دانشجویان، ۴۵ درصد جمعیت فعال را تشکیل میدهند، اما بیش از ۶۶ درصد مشاغل تخصصی مانند پزشکی، مهندسی و پزوهشی از آن زنان است.
در زندیگ سیاسی از ۳۱ عضو شورای حکومتی ۱۳ عضو، یا ۴۲ درصد، زن هستند، از ۲۴ وزیر ۸ وزیر یا ۲۳ درصد آنها زن هستند. در پارلمان ۴۹ درصد نمایندگان زن هستند که کوبا را از نقطهنظر نسبت قانونگذاران زن در جهان در رتبه سوم قرار میدهد-ایالات متحده به عنوان مثال در رتبه ۸۰ قرار دارد.
سازمان ملل متحد اخیراً کوبا را به مثابه یکی از بالاترین ملتها در تضمین برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان ستود.
———————————
* عدالت: ماریانا گرايالس کوئلو (۲۶ ژوئن ۱۸۰۸ -۲۳نوامبر ۱۸۹۳) نماد مبارزه زنان کویا و نیرد برای استقلال و رهایی از بردهداری است. خوزه مارتی پس از مشاهده فعالیتهای ماریانا در جبهههای نبرد گفت: «با چنین زنانی قهرمان شدن آسان است.» فیدل کاسترو در ۴ سپتامبر ۱۹۵۸ «جوخه زنان ماریانا گرايالس» را که به مسلسلهای ام-۱ مجهز بودند، تشکیل داد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 