در جنگ تجاری در حال شکلگيری بین اتحادیۀ اروپایی و ایالات متحده آمریکا، بروکسل تهدید میکند که ایالات متحده را به مثابه یک «بهشت مالیاتی» محکوم خواهد کرد. در پی انتقاد شدید واشنگتن از مازاد تجاری عظیم آلمان، کمیسیون اتحادیۀ اروپایی هماکنون این توهین به قدرت جهانی را تدارک میبیند. . اعضای دولت آلمان به کرات تبعیض هدفمند علیه مسلمانان و ممنوعیت مهاجرتی رسوا را محکوم کرده اند. دونالد توسک رییس شورای اروپایی در یک نامه سرگشاده که روز سهشنبه منتشر شد دولت ترامپ را در کنار چین، روسیه و «ترور در خاورمیانه» یک تهدید علیه اتحادیۀ اروپایی نامید. این حملات لفظی علیه تهاجمات ترامپ در تقابل کامل با سکوت سخاوتمندانه اتحادیۀ اروپایی درباره بیش از ۵۰۰۰ آوارهای که سال گذشته در فرار به اروپا در مدیترانه غرق شدند، یا نزدیک به ۸۰۰ غیرنظامی که توسط پهبادها در خاورمیانه و آسیای مرکزی تحت مسؤولیت دولت اوباما به قتل رسیدند، قرار دارد. با این وصف، این حملات علیه دولت ترامپ به بسیج جمعیت آلمان برای نخستین مبارزه قدرت علیه ایالات متحده آمریکا از ۱۹۴۵ به اینسو، کمک میکنند.
رشد تجارت بین آلمان و ایالات متحده آمریکا طی چند سال گذشته، دلیل اصلی در پشت جنگ تجاری در حال شکلگیری فرا-آتلانتیک را نشان میدهد. صادرات آلمان به ایالات متحده که در سال ۲۰۱۰ حدود ۶۵,۵ میلیارد یورو بود، در سال ۲۰۱۵ به ۱۱۴ میلیارد یورو رسید، و از ۷٫۵ درصد کل صادرات آلمان به ۹٫۵ درصد آن افزایش یافت. از آن به بعد، ایالات متحده به مهمترین بازار فروش شرکتهای آلمانی مبدل شده است. در عینحال، مازاد تجاری آلمان با ایالات متحده آمریکا از ۲۰٫۵ میلیارد یورو در سال ۲۰۱۰ به ۵۴٫۵ میلیارد یورو در سال ۲۰۱۵ افزایش یافته است. در مقایسه با مازاد تجاری آلمان با هر کشور دیگر، این بزرگترین مازاد است که باعث رفتن ۲۲۵ میلیارد یورو از ایالات متحده آمریکا به آلمان شده است. در عرض فقط شش سال، ایالات متحده تقریباً یکچهارم تریلیون یورو به رونق آلمان کمک کرده است.
رد شد
طی سالها، تهاجم صادراتی مستمر آلمان انتقاد شدید واشنگتن را برانگیخت. رییسجمهور اوباما در سال ۲۰۰۹ یکسال پس از شروع ریاست جمهوری خود خواست که برلین علیه مازاد تجاری شدید آلمان اقدام کند، این مازاد تجاری از سال ۲۰۰۶ پیوسته بالای آستانه تحمل شش درصد تولید ناخالص داخلی بوده و نسبت به ثبات در اتحادیۀ اروپایی یک تهدید به شمار میآید. برلین پیوسته شکایات واشنگتن را رد کرده است. در اوايل سال ۲۰۱۴، جک لو وزیر خزانهداری ایالات متحده درباره مازاد تجاری آلمان به همتای آلمانی خود، ولفگانگ شويبله شکایت کرد، شويبله اندرز داد که «ما نه برای ارزیابیهای متقابل، بلکه برای درک متقابل درگیر گفتوگو میشویم.»۱
دونالد ترامپ رییسجمهور ایالات متحده اکنون این را روشن ساخته که حرکت مستمر صدها یا هزارها میلیارد را نخواهد پذیرفت. او پیش از این مکزیک و چین، دو کشوری دیگری را که مازاد تجاری عظیمی با ایالات متحده دارند، با تعرفههای تنبیهی تهدید کرده است. حتا اقدامت تنبیهی علیه آلمان غیرمحتمل نیست.
تعرفههای تنبیهی به دلیل دستکاری در ارزش یورو
اقدامات تنبیهی ایالات متحده علیه آلمان حتا میتواند براساس قوانین موجود ایالات متحده باشد. بانک مرکزی آلمان اخیراً دلیل را روشن ساخت: بانک مرکزی آلمان واکنشهای بازارهای مبادله ارز خارحی را به سیاست پولی آسانگیر بانک مرکزی اروپایی را طی سه سال-از ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶-بررسی کرده است. طی این دوره بانک مرکزی اروپایی در مبارزه خود علیه بحران یورو، به ویژه خرید گسترده اوراق قرضه منطقه یورو توسط بانک مرکزی اروپایی، موجب کاهش شدید ارزش یورو به میزان ۶٫۵ درصد نسبت به دلار ایالات متحده شد. بانک مرکزی آلمان مجدداً تأیید کرد که این به نحو قابل ملاحظهای به کاهش ۵ درصدی ارزش یورو کمک کرد. به گفته ناظرین، گرچه بانک مرکزی اروپایی رسماً اجازه ندارد یک سیاست نرخ مبادله ارز را دنبال کند، اما در عمل نرخ کاهش یابنده یورو موجب افزایش صادرات منطقه یورو، و نتیجتاً موجب رونق اقتصاد اروپا شده است. براساس گزارش بانک مرکزی آلمان پیرامون بررسی خود، این روند میتواند به ترامپ امکان بدهد «بانک مرکزی اروپایی را به دستکاری در ارز متهم کرده و کشورهای منطقه یورو را تنبیه نماید.»۲
نویسندگان گزارش بانک مرکزی آلمان به قانون سال ۱۹۷۷ ایالات متحده اشاره میکنند که به ترامپ اجازه میدهد «با قدرت اجرایی، عیله صنایع مشخص یا علیه کل کشورهای منطقه یورو، با دادن یک فرجه زمانی کوتاه، تعرفههای تجاری وضع کند.»
استثمارشده
در روز سهشنبه، پیتر ناوارو مشاور تجاری ارشد ترامپ نظر خود را درباره کسری تجاری با اتحادیۀ اروپایی، و به ویژه با آلمان اعلام کرد. او گفت «ارزش یورو بسیار پایین است.» اکثر کارشناسان با این نتیجهگیری او موافقت دارند. ناوارو در ادامه گفت آلمان مدتهاست که با استفاده از ارزش بسیار پایین یورو ایالات متحده و شرکای اتحادیۀ اروپایی خود را «استثماز» کرده است. به عنوان مثال، بریتانیا نیز، با کسری تجاری عظیم خود با آلمان (۱۹۶ میلیارد یورو از ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵)، به رونق آلمان کمک میکند. اظهارات آقای ناوارو آمادگی فزاینده دولت ترامپ را برای درافتادن با رهبران اتحادیۀ اروپایی و به ویژه با صدراعظم آلمان از طریق یک تهاجم صادراتی برجسته میسازد.»۳
بهشت مالیاتی
اکنون، برلین و اتحادیۀ اروپایی انتقام میگیرند. طبق گزارشها، این هفته اتحادیۀ اروپایی با مقامات مالیاتی آمریکایی مکاتبه خواهد کرد و درباره بخشهایی از سیاست مالیاتی «توضیح» خواهد خواست. بروکسل در حال حاضر یک لیست سیاه از «کشورهای دارای سیاستهای مالیاتی غیردوستانه» متهم به فرار مالیاتی یا حتا تسهیل پولشویی در دست تهیه دارد. بروکسل هشدار داد که ایالات متحده آمریکا میتواند به این لیست افزوده شود. از برخی ایالتهای ایالات متحده-دلاویر و نوادا-که با ترتیبات مالیاتی ویژه شرکتها و افراد بسیار ثروتمند را جذب میکنند، آشکارا نام برده شده است. برخی ایالتهای ایالات متحده حتا به صاحبان حسابهای تضمینی اجازه میدهند گمنام بمانند-نسخه کاملی برای جرايم مالی. طی سالها، اتحادیۀ اروپایی که آماده نبود مهمترین متحد خود را برنجاند، خود را به ندیدن زد.
اما با تحلیف دونالد ترامپ آن زمانها گذشته است. اگر ایالات متحده به اتحادیۀ اروپایی پاسخ قانعکننده ندهد، اتحادیۀ اروپایی میتواند رسماً ایالات متحده را به لیست سیاه بهشتهای مالیاتی اضافه کند، توهینی که تاکنون به سختی قابل تصور بود.۴
تعیین دشمن
جنگ تجاری در حال شکلگیری بین آلمان و اتحادیۀ اروپایی از یک طرف و ایالات متحده در طرف دیگر، با یک موج تبلیغاتی بهرهبرداری از سیاستهای نژادپرستانه و شووینیستی دولت جدید ایالات متحده برای تعیین آن به مثابه یک دشمن همراه است. اعضای دولت آلمان به کرات تبعیض هدفمند علیه مسلمانان و ممنوعیت مهاجرتی رسوا را محکوم کرده اند. دونالد توسک رییس شورای اروپایی در یک نامه سرگشاده که روز سهشنبه منتشر شد دولت ترامپ را در کنار چین، روسیه و «ترور در خاورمیانه» یک تهدید علیه اتحادیۀ اروپایی نامید.۵ این حملات لفظی علیه تهاجمات ترامپ در تقابل کامل با سکوت سخاوتمندانه اتحادیۀ اروپایی درباره بیش از ۵۰۰۰ آوارهای که سال گذشته در فرار به اروپا در مدیترانه غرق شدند، یا نزدیک به ۸۰۰ غیرنظامی که توسط پهبادها در خاورمیانه و آسیای مرکزی تحت مسؤولیت دولت اوباما به قتل رسیدند، قرار دارد. با این وصف، این حملات علیه دولت ترامپ به بسیج جمعیت آلمان برای نخستین مبارزه قدرت علیه ایالات متحده آمریکا از ۱۹۴۵ به اینسو، کمک میکنند.
[2] Holger Zschäpitz: EZB als Währungsmanipulator entlarvt – Munition für Trump. http://www.welt.de 24.01.2017.
[3] Shawn Donnan: Trump’s top trade adviser accuses Germany of currency exploitation. http://www.ft.com 31.01.2017.
[4] Ruth Berschens: E.U. Includes U.S. on List of Potential Tax Havens. global.handelsblatt.com 31.01.2017.
[5] «United we stand, divided we fall»: letter by President Donald Tusk to the 27 EU heads of state or government on the future of the EU before the Malta summit. http://www.consilium.europa.eu.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 