نویسنده: محمد شبیر
«از همه روشنفکران جهان سوم، من کس دیگری را نمیشناسم، که از نظر تعهد، از خودگذشتگی و بصیرت در مبارزه علیه امپریالیسم به بزرگی سمیر امین باشد.» (پرفسور پرابهات پاتنایک در سال ۲۰۱۲ در نشستی که «نیوزکلیک» سازماندهی کرده بود سمیر امین را معرفی کرد).
در ۱۲ اوت، سمیر امین، منتقد بیباک سرمایهداری جهانی و نظم جهانی معاصر در سن ۸۶ سالگی در پاریس درگذشت. طبق گزارشها، او از عوارض جدی یک غدۀ مغزی رنج میبرد. او از ۱۹۸۰ به عنوان مدیر «همایش جهان سوم» و از ۱۹۹۷ به عنوان رییس «همایش جهانی بدیلها» خدمت کرد. پروفسور امین در سال ۱۹۳۱ در قاهره به دنیا آمد، در سال ۱۹۵۷ دکترای خود را در اقتصاد از دانشگاه پاریس گرفت، و در سال ۱۹۷۶ یک پروفسور اقتصاد شد.
سمیر امین، یک روشنفکر مارکسیست برجسته، یک منبع الهام بزرگ برای همه کسانی بود که رؤیای یک جهان بهتر را دارند و برای آن زحمت میکشند. او به نحو درخشانی خصوصیات سرمایهداری معاصر و تأثیر تقسیم شمال-جنوب را درک و تحلیل میکرد. او مُبلّغ «تئوری وابستگی» بود و ساختارهایی را نشان داد که از طريق آنها ثروت از پیرامون به متروپلهای سرمایهداری جریان دارد. برای پروفسور امین روشن بود که اسلام سیاسی یک نتیجه خودبهخودی تصریح باورهای مذهبی اصیل خلقها نیست. او اعلام کرد که اسلام سیاسی به وسيلۀ اقدام سیستماتیک امپریالیسم ساخته شد و از جانب نیروهای ارتجاعی و طبقات کمپرادور نوکرصفت مورد حمایت قرار گرفت. او به چپ توصیه میکرد برای دفاع از خود در برابر اولیگارشی بینالمللی شرکتهای چندملیتی و مؤسسات مالی جهانی، انترناسیونال کارگران و خلقها را احیاء نماید.
پروفسور امین وسیعاً به فرانسوی، عربی و انگلیسی مینوشت، و حدود ۳۰ کتاب، از جمله «ویروس لیبرال» (۲۰۰۳)، «اشباح سرمایهداری» (۱۹۹۸)، «سرمایهداری در عصر جهانیسازی» (۱۹۹۷)، «انباشت سرمایه در مقیاس جهانی: نقد تئوری توسعه نیافتگی: (۱۹۷۹) و غیره، منتشر کرد. ضرب اصطلاح «اروپامحوری» با انتشار کتابی به همین نام در سال ۱۹۸۸، به او نسبت داده میشود.
پروفسور امین همچنین در قاهره در «مؤسسه مدیریت اقتصادی» (۱۹۶۰-۱۹۵۷) کار گرد، و به عنوان مشاور در وزارت برنامه در مالی خدمت کرد (۱۹۶۳-۱۹۶۰). او همچنین در دانشگاه پوآتیه در داکار سنگال، و در پاریس اقتصاد تدریس کرد. او زمانی که در پاریس بود برای دوره کوتاهی با حزب کمونیست فرانسه کار میکرد. او از بنیانگذاران «شورای توسعه پژوهش علوم اجتماعی در آفریقا» و «محیط برای توسعه آفریقا» بود. او در سال ۱۹۸۰ مدیر «همایش جهان سوم» مستقر در داکار شد. در سال ۲۰۰۹ جایزه ابن رشد برای آزادی اندیشه» (جائزة ابن رشد للفكر الحرّ) به او داده شد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 