ولی عربستان سعودی از اين مسأله کاملاً مطمئن نيست. وزیر امور خارجه عربستان ادعا کرد که ایران منطقه را بیثبات میکند و بايد متوقف گردد. کشور پادشاهی با تمام قدرت خود، اگر زمانی طرف دیگر جنگ را انتخاب کند، واکنش نشان خواهد داد.
و مقامات سیاست خارجی اتحادیه اروپايی در مورد جنگ به آمریکا هشدار داده اند. وزیر امور خارجه آلمان، «هایکو ماس»، پس از دیدار با همتای آمریکایی خود پومپئو در بروکسل، گفت که دولت فدرال بسیار نگران بوده و خواهان افزايش تنشهای نظامی در منطقه نيست. به همین ترتیب، هانت، وزیر امور خارجه بریتانیا، هشدار داد که نباید به طور ناگهانی یک درگیری به وجود آید – «با تشديد تنشها که هیچيک از طرفین خواستار آن نيست.»
ایالات متحده میخواهد منافع ژئوپلیتیک خود را بر ضد ایران تحميل کند. اتحادیه اروپايی و شرکتهای اروپایی و آلمانی برعکس، از سوی دیگر به انجام معاملات خوب با ایران امیدوار بودند. از جمله نمونههايی چون پژو، دایملر بنز و کنسرن داروسازی دانمارکی Novo Nordisk. پس از انعقاد توافق هستهای، ۸۰ کارفرما از استان «نوردراین-وستفالن» در سال ۲۰۱۶ برای گفتوگوهای چندین روزه به تهران سفر کردند. «انجمن اقتصاد باواريا» (vbw) (Vereinigung der Bayerischen Wirtschaft) حتا در ماه سپتامبر ۲۰۱۶، بلافاصله پس از انعقاد توافقنامه هستهای با ایران، دفتر خود را در تهران – در کنار تنها دفاتر خود در بروکسل و نیویورک- باز کرد. یکپنجم صادرات نفت ایران به کشورهای عضو اتحادیه اروپايی، به ویژه ایتالیا، اسپانیا و یونان صورت میگيرد.
یک میلیون بشکه نفت در روز – این مقدار نفتی است که ایران باید صادر کند تا بتواند اقتصاد خود را تا حد معينی سر پا نگه دارد. و این همان مقداری است که ترامپ قصد دارد از صادرات نفت ایران بکاهد. اعطای معافیتهای بيشتر، که تاکنون کشورهای مختلف مانند هند، چین و ترکیه را از توقف واردات معاف کرده اند، دیگر وجود نخواهد داشت.
زمانی که ایالات متحده از قرارداد هستهای خارج شد، این امر به معنای پایان نهایی کسب و کار مورد انتظار رقيبان نيز بود. اتحادیه اروپايی در تلاش برای حفظ روابط مالی و مقدور ساختن تجارت قانونی با ایران است. بدين منظور نيز یک شرکت خاص به نام Instex «ابزار تبادلات تجاری»، تأسیس شد، که البته هنوز قادر به کار نیست. بدين ترتيب، برای کشورهای اتحاديۀ اروپايی به جای انجام معاملات خوب و پُرسود، تنها ترس از يک بحران جدید باقی میماند.
سیاستمداران اتحادیه اروپايی در بيانيههای پرطمطراق اعلام کردند که میخواهند توافق هستهای را حفظ کنند. آنها نمیتوانند ناکارآمدی سیاست خود را پنهان کنند. آنچه باقی میماند فقط تقاضا از تهران است، که ایران میبايست، در هر صورت به توافق هستهای پايبند بماند.
از سوی دیگر، ایران تهديد میکند، اگر طرفهای دیگر قرارداد نتوانند به تعهدات خود عمل کنند، به توافق هستهای پايان میدهد. دولت ایران نسبت به حملۀ نظامی احساس امنیت دارد: کشتیهای ایالات متحده و تأسیسات نظامی در منطقه نه تنها تهدید برای ایران، بلکه هدفی برای موشکهای ایران نيز هستند. دولت اسپانیا منتظر نتيجه نماند: آنها یک کشتی جنگی از واحد دریایی ناو هواپیمابر آمریکایی «آبراهام لینکلن» را بيرون کشيدند، زیرا ایالات متحده بدون توافق قبلی تصميم به تغيير در مأموریت ناوگان گرفته بود.
هیچکس خواستار يک جنگ نيست. با این حال، مذاکرات با ایران، که ترامپ میخواهد با تحریمها به دست آورد، سالها پیش به يک توافقنامه انجاميد – و از سوی ایالات متحده منفصل شد. و ترامپ با «پایان ایران» تهدید میکند ..
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 