نویسنده: ولادیمیر پروخواتیلف

منبع: بنیاد فرهنگ استراتژیک

ع. سهند

تارنگاشت عدالت

همکاری نظامی-فنی بین اسرائیل و آذربایجان به باکو اجازه می‌دهد ارتش آذربایجان را به تسلیحات و تجهیزات نظامی پیشرفته مجهز کند
همکاری نظامی-فنی بین اسرائیل و آذربایجان به باکو اجازه می‌دهد ارتش آذربایجان را به تسلیحات و تجهیزات نظامی پیشرفته مجهز کند. طی پنج سال گذشته، اسرائیل ۴۳ درصد سلاح‌های آذربایجان را تأمین کرده است (برای مقایسه: ترکیه ۲٫۸ درصد آن‌را). در جریان سفر نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل به باکو در دسامبر ۲۰۱۶، طرفین یک توافق‌نامه همکاری درحوزۀ امنیتی امضاء کردند. دربارۀ استقرار افسران «موساد» (سازمان اطلاعات اسرائیل) در باکو توافق حاصل شد. از آن لحظه تحویل تسلیحات و تجهیزات نظامی اسرائیلی به آذربایجان شتاب گرفت. دیوید شارپ تحلیل‌گر نظامی اسرائیلی در مقاله خود- «مناقشه قره‌باغ»- نوشت: «روابط بین اورشلیم و باکو زیر چادر سنگینی از پنهانکاری قرار دارد، این پنهان نیست که آذربایجان یکی از بزرگ‌ترین خریداران سلاح‌های اسرائیلی است.»

۱۳ نوامبر ۲۰۲۰  برخلاف شرکت آشکار ترکیه در جنگ قره‌باغ در سپتامبر-نوامبر ۲۰۲۰، مداخلۀ نه کم‌تر، و حتا جدی‌تر اسرائیل در سایه قرار دارد.

پهپاد در صدر تجهزات نظامی قرار دارد که اسرائیل در اختیار آذربایجان قرار می‌دهد
پهپاد در صدر تجهزات نظامی قرار دارد که اسرائیل در اختیار آذربایجان قرار می‌دهد، طی ۱۲ سال (۲۰۲۰-۲۰۰۸)، نیروهای مسلح آذربایجان کاملاً به پهپادهای اسرائیلی، از جمله پهپادهای انتحاری مجهز شدند، و در ماه‌های اخیر وضعیت به نوعی شروع به تغییر کرد: آذربایجان دریافت پهپادهای جنگی «بیرق‌دار ت.ب.۲» (Bayraktar TB2) و پهپادهای تهاجمی چند چرخ‌بالی «اس.تی.ام کارگو» (STM Kargu) را از ترکیه آغاز کرد.

رسوایی معروف سال ۲۰۱۷ در ارتباط با فروش مهمات پهپادهای انتحاری «اوربیتر-۱ک» (Orbiter-1K) به آذربایجان بود. همان‌طور که روزنامه اسرائیلی «معاریو» نوشت در جریان نمایش این پهپادها در آذربایجان از متصدیان خواسته شد یک «حمله زنده» را به هدف‌های ارمنی ترتیب بدهند. علی‌رغم فشار رهبری، آن‌ها امتناع کردند. سپس حمله به وسیله یکی از رهبران هیأت اسرائیلی انجام شد، اما به دلیل عدم تجربه آن‌ها به هدف نزدند.

ارتش آذربایجان به تفنگ‌های تهاجمی «تار-۲»، مسلسل‌های یوزی، مسلسل‌های سَبُک «نِگو»، سامانه‌های ضدتانک «اسپایک» و «لاهات»، موشک‌های «لورا» (LORA OTRK) [معروف به اسکندر اسرائیل-مترجم]، سامانه موشکی «لینکس» (Lynx MLRS)، موشک‌های 120 ملی‌متری خودپرتاب «آتموس-۲۰۰۰» (ATMOS-2000)، خودروهای زرهی کامپیوتری «کاردُم» (Cardom)، خمپاره انداز «اسپیر» (Spear Mk2 – 47) مجهز است. آذربایجان از اسرائیل چندین رادار، سامانه دفاع هوایی «باراک-۸» (Barak-8)، قایق‌ها و ناوچه‌های سبک مرزی خریده است. شرکت اسرائیلی «البیت» تانک‌های «ت-۷۲»، «ت-۵۵» و «ب.ام.پ-۲» روسی آذربایجان را مدرن کرده است. بنابراین، همکاری دامنه وسیعی دارد و به مورد فوق محدود نیست.

به گفته کنستانتین ماکیِنکو معاون سرپرست «مرکز روسی برای تحلیل استراتژی‌ها و فن‌آوری‌ها»، عملیات نوگورنو-قره‌باغ، نه به وسیله آذربایجانی‌ها و نه حتا ترک‌ها، بلکه به وسیله دوستان خوب مردم ارمنستان-اسرائیل- که نه فقط به دنبال روابط تجاری، بلکه اهداف ژئوپلتیک است، برنامه‌ریزی شد.» به گفته ماکیِنکو، تل آویو دیرزمانی است که رؤیای «استفاده از قلمرو آذربایجان را برای انجام عملیات جاسوسی و خرابکاری علیه ایران داشته است.»
تل آویو دیرزمانی است که رؤیای «استفاده از قلمرو آذربایجان را برای انجام عملیات جاسوسی و خرابکاری علیه ایران داشته است.»

عملیات نیروهای آذربایجانی در ناگورنو-قره‌باغ بر طبق قوانین تهاجمی کلاسیک پیش برده شد: حملات غافلگیر کننده در یک جبهه گسترده و حمله اصلی در جهت جنوبی، به نقاط ضعف نیروهای دفاع ناگورنو-قره‌باغ، نقاطی که از پیش شناساسی شده بود. ارتش ترکیه نه در سوریه و نه در لیبی چنین عملیات پیچیده‌ای را در هماهنگی کامل بین همه شاخه‌های نظامی اجرا نکرده بود.

نقشه، مسیر و اطلاعات پرواز هواپیمای باری آذربایجان به اسرائیل در جریان جنگ آرتساخ   خبرگزاری «چشم خاورمیانه» که در لندن مستقر است گزارش داد که در جریان جنگ در قره‌باغ، اسرائیل کمک خود را به آذربایجان افزایش داد: «حداقل چهار هواپیمای (Il-76) متعلق به شرکت هواپیمایی باری جاده ابریشم آذربایجان به پایگاه نظامی عوودا در جنوب اسرائیل پرواز کردند… برخی از این هواپیماها در سال‌های اخیر از باکو به آنکارا و استامبول پرواز داشته اند.»

با همه این‌ها، اتحاد ترکیه و اسرائیل در جنگ قره‌باغ عجیب به نظر می‌رسد. اردوغان در ۱ اکتیر در سخنرانی در پارلمان ترکیه گفت که اورشلیم به ترکیه تعلق دارد («این شهر ماست، این شهری است که از ما گرفته شد.») از نظر رییس‌حمهور ترکیه یک تجلی نوعثمانیسم است: امپراتوری عثمانی، که در پایان قرن شانزدهم از شرق به غرب ۷ هزار کیلومتر و از شمال به جنوب ۵ هزار کیلومتر وسعت داشت و از ۱۵۱۶ تا ۱۹۱۷ بر اورشلیم حکومت می‌کرد. و اردوغان در نخستین روز‌های جنگ قره‌باغ «اورشلیم خود» را به یاد آورد، و اسرائیل اظهارات «سلطان» را قورت داد و از اظهارنظر درباره آن خودداری کرد.

«تحمل» سخنان یک ترک مسلمان از جانب یهودیان اسرائیلی بسیار گویا است.

در هر صورت، امروز «موساد» و سرویس اطلاعات نظامی اسرائیل «آمان»، روابط نزدیکی با سرویس اطلاعات ترکیه «میت» و ارتش ترکیه دارند، هر دو در سوریه دست در دست هم دارند، گاهی «موساد» به ترکیه در جنگ عیله کردها کمک می‌کند
امروز «موساد» و سرویس اطلاعات نظامی اسرائیل «آمان»، روابط نزدیکی با سرویس اطلاعات ترکیه «میت» و ارتش ترکیه دارند، هر دو در سوریه دست در دست هم دارند، گاهی «موساد» به ترکیه در جنگ عیله کردها کمک می‌کند.

احتمال داده می‌شود که منافع بریتانیا در قفقاز چسب روابط ترکیه-اسرائیل باشد. یک روز پس از انتشار بیانیه ۱۰ نوامبر رؤسای جمهور روسیه، آذربایجان و نخست‌وزیر ارمنستان پیرامون آتش‌بس کامل و همه درگیری‌ها در منطقه ناگورنو-قره‎باغ، اردوغان با ریجارد مور، دوست شخصی خود و (از ژوئیه ۲۰۲۰) سرپرست جدید سرویس جاسوسی بریتانیا «ام.آی.۶« ملاقات کرد. آن‌ها می‌‎گویند فقط منابع انگليس ثابت است!  

توضیح مترجم: برای اطلاعات بیش‌تر درباه رسوایی سال ۲۰۱۷، که در جریان آن مقامات جمهوری آذربایجان از فروشندگان اسرائیلی خواستند توانایی‌های پهپادهای خریداری شده را در یک نمایش زنده علیه نیروهای ارمنستان نشان دهند، به منابع زیر مراجعه نمایید:

۱- «معاریو: اوپراتورهای پهپاد درخواست آذربایجانی‌ها برای حمله به ارمنی‌ها را رد کردند»، «اخبار روسیه»، ۱۳ اوت ۲۰۱۷:ttps://www.newsru.co.il/world/13aug2017/az_uav_108.html ۲- «با متهم شدن فروشنده به بمباران ارامنه فروش پهپاد به آذری‌ها متوقف شد.»، «تایمز اسرائیل»، ۲۹ اوت ۲۰۱۷:https://www.timesofisrael.com/suicide-drone-sales-to-azeris-blocked-after-claim-it-hit-armenians-during-show/?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=New%20Campaign&utm_term=%2ASituation%20Report  ۳- «در پی اتهام سوءاستفاده، اسرائیل صدور پهپاد به آذربایجان را متوقف کرد.»، «سیاست خارجی»، ۳۰ اوت ۲۰۱۷:https://foreignpolicy.com/2017/08/30/israel-freezes-export-of-suicide-drone-to-azerbaijan-after-allegation-of-abuse-azerbaijan-armenia/  برای اطلاع بیش‌تر درباره سامانه موشکی «لورا» نگاه کنید: به «اسکندر اسرائیلی»:https://en.topwar.ru/175885-izrailskij-iskander-otrk-lora.html