۲۵ سال برابری جنسیتی در چین
نویسنده: لی وِن
(سیجیتیان، دوم اکتبر ۲۰۲۰)
برگردان: آزاده عسگری
(دانش و امید، شماره ۴، اسفند ۱۳۹۹)
به مناسبت ۲۵مین سالگرد چهارمین کنفرانس جهانی درباره زنان، ارزیابی از پایبندی به روح کنفرانس و تحلیل میزان ارتقای حقوق زنان در چین دارای اهمیت چشمگیری است.
در سال ۱۹۹۵، چهارمین کنفرانس زنان در پکن برگزار شد. این کنفرانس بیانیه و پلاتفرم اقدام از طرف پکن را، به عنوان سند برنامهی عمل جهت ارتقای تساوی جنسیتی جهانی به تصویب رساند. شرکتکنندگان با تعیین ۱۲ حوزه کلیدی مرتبط با پیشرفت زنان، بر اهداف استراتژیک و چهارچوب سیاستگذاریها در حمایت از حقوق زنان، و رهنمودهای عملی برای بهبود جایگاه زنان در تمام کشورهای جهان موافقت کردند. این کنفرانس، که بزرگترین کنفرانس سازمان ملل متحد تا آن زمان بود، گام مهمی برای ارتقای برابری جنسیتی و پیشرفت زنان بهشمار میرود که تأثیر بسزایی در ارتقای جایگاه جهانی زنان داشته است.
از سال ۱۹۹۵، برای تحقق اهداف این کنفرانس، تلاش چشمگیری در سراسر جهان صورت گرفته، و شرایط حاکم بر زندگی زنان همواره رو به بهبود بوده است. در سال ۲۰۱۵، زنان چین و سازمان ملل با همکاری هم یک نشست جهانی برای تأکید بیشتر بر تعهد خود در ایجاد آیندهای بهتر برای زنان برگزار کردند. شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، ریاست این نشست را بر عهده داشت و چهار پیشنهاد برای ارتقای برابری جنسیتی زنان و پیشرفت همه جانبه آنها ارائه کرد. دولت چین در ۲۵ سال گذشته، با پایبندی به تعهدات و حفظ روح چهارمین کنفرانس جهانی زنان در پکن، به سیاستهای بنیادی ملی برابری جنسیتی برای توسعه و پیشرفت اجتماعی زنان عمل کرده است. این کشور به طور مداوم سیستم حقوقی و مکانیسمهای کار حمایت از حقوق و منافع زنان را چنان بهبود بخشیده که به دستاوردهای چشمگیری در رشد زنان در چین انجامیده است.
مشارکت برابر در فعالیتهای اقتصادی، اصلی بنیادی برای تحقق رشد همه جانبه زنان است. چین با نرخ بیش از ۶۰درصد مشارکت نیروی کار زنان در این کشور، مدتهاست که از این نظر در جایگاه اول جهان قرار دارد. و نیز، با بهینهسازی شرایط اشتغال زنان، حضور کارگران زن در کارهای دستهجمعی گسترش یافته و تعداد بیشتری از زنان با حقوق و دستمزد مناسب مشغول کار شدهاند. در سال ۲۰۱۸، تعداد زنان شاغل به بیش از ۳۴۰ میلیون نفر رسید که ۴۳.۵درصد نیروی کار جامعه را تشکیل میدادند. امروز ۴۸.۸درصد مشاغل تخصصی و فنی، ۳۳.۴درصد مشاغل پژوهشی و توسعهای، شامل ۵۴.۹درصد مشاغل پژوهشی و اجرایی در عرصه علوم و علوم پزشکی در اختیار زنان است. با احتساب ۵۵درصد ابتکارات اقتصادی در بخش اینترنت، درصد زنان مبتکر اقتصادی در اقتصاد نوین همچنان رو به رشد است. زنان به شکلی فعال در مدیریت و تصمیمگیریهای اقتصادی حضور دارند. برای مثال، زنان امروز یک چهارم پستهای رهبری در کمپانیها را در اختیار دارند در حالی که این نرخ در سال ۱۹۹۵تنها ده درصد بود.
چین از سال ۱۹۹۵، با تعقیب استراتژی کاهش فقر، مجموعهای از برنامههای متنوع را در سطوح مختلف برای تحقق این هدف به اجرا گذاشت و تا کنون پیشرفتهای قابل توجهی داشته است. در اجرای پروژههای کاهش فقر، توجه خاصی بر تضمین مشارکت برابر و منافع برابر زنان وجود داشت. این توجه موجب کاهش تعداد زنان فقیر و به حداقل رساندن عوامل ایجاد فقر در بین زنان گردیده است. در پایان سال ۲۰۱۸ تعداد فقرا در مناطق روستایی در سراسر کشور از ۹۸.۹۹میلیون نفر در سال ۲۰۱۲ به ۱۶.۶میلیون نفر کاهش یافت، و میزان فقر از ۱۰.۲درصد در سال ۲۰۱۲ به ۱.۷درصد کاهش یافت. در این میان حدود نیمی از جمعیتی از فقر رها شده زنان هستند.
حق تحصیل یکی از حقوق بنیادی بشر است و معیار مهمی برای توسعه برابر زنان و مردان محسوب میشود. در طول ۲۵ سال گذشته، چین به توسعه آموزش از طریق گسترش امکانات دسترسی برابر به آن الویت داده است و راهی طولانی برای محو بیسوادی بین زنان طی کرده است. در سال ۲۰۱۸، نرخ بیسوادی در جمعیت پانزده ساله و بالاتر ۷.۵درصد بود، که کاهشی ۱۶.۶درصدی نسبت به ۱۹۹۵ را نشان میدهد. اکنون تعداد زنان بیشتر و بیشتری به تحصیلات عالی دسترسی مییابند. در سال 2018، سهم زنان دانشآموخته در مقطع کارشناسی دانشگاه و دانشجویان ارشد به عنوان درصدی از کل دانشجویان تحصیلات عالی به 52.5 درصد رسید که نسبت به سال 1995، 17.1 درصد افزایش نشان میدهد. سهم زنان در دورههای کارشناسی ارشد و دکترا نیز به ترتیب با 51.2 و 40.4 درصد، به ترتیب 20.6 و 24.9 درصد بیشتر از سال 1995 بود.
برخورداری برابر از حق سلامت برای رفاه و سعادت زنان عاملی تعیینکننده است. چین اهمیت زیادی برای حمایت از حقوق زنان در بهداشت قائل است و با ایجاد یک شبکه قدرتمند خدمات بهداشتی برای زنان و کودکان، به طور مستمر سیستم قانونی و سیاستگذاری به نفع سلامت زنان و کودکان را بهبود بخشیده است. در سال 2015، متوسط امید به زندگی زنان 79.4 سال بود که نسبت به سال 1990، 8.9 سال افزایش داشت. کاهش میزان مرگ و میر نوزادان همچنان ادامه دارد و از 61.9 در 100،000 در 1995 به 18.3 در 100،000 در 2018 رسید که حکایت از تحقق زودتر از موعد مقرر اهداف توسعهای هزاره سازمان ملل در این کشور دارد.
دیدن دستاوردها در ارتقای حقوق و جایگاه زنان در چین بسیار دلگرمکننده است، با این وجود، باید توجه داشت که برای تحقق کامل اهداف توسعه برای زنان که در بیانیه پکن و برنامه عمل آن آمده است، هنوز چالشهای زیادی وجود دارد. هنوز کلیشه ریشهدار دیرینه نابرابری زن و مرد، همچنان بر درک و رفتار مردم به درجات مختلف تأثیرگذار است و تبعیض علیه زنان در بازار کار وجود دارد. یعنی هنوز باید همزمان با رفع تبعیضها، سطح مشارکت و نفوذ زنان در مراکز تصمیمگیری و مدیریتی را ارتقا بخشید. برای رسیدن به چنین هدفی، باید با حفظ روح چهارمین کنفرانس جهانی زنان، تلاشهای بیوقفه جهت ارتقای رشد همه جانبه زنان و ساختن جهانی بهتر برای همه را ادامه داد.
لی ون از همکاران انستیتوی مطالعات زنان چین، فدراسیون سراسری زنان چین است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 