دوران زورگویی بهسر آمده
برگردان: آزاده عسگری
دانش و امید، شماره ۵، اردیبهشت ۱۴۰۰
روز پنج شنبه 28 اسفند سال 1399 (18 مارس 2021) هیئتی از کشور چین متشکل از مدیر دفتر كمیسیون مركزی امور خارجه چین یانگ جیچی، و وزیر خارجه و مشاور دولتی چین وانگ یی، با هیئت آمریکایی متشکل از وزیر امور خارجه آنتونی بلینكن، و مشاور امنیت ملی جیک سالیوان در انكوراج آلاسكا ملاقات کردند.
این ملاقات اولین دیدار دو هیئت در دولت بایدن است. پیش از آن در ژوئن (خرداد) سال گذشته، ملاقاتی بین مایک پمپئو و یانگ جیچی درهاوایی صورت گرفته بود تا کمی به کاهش تنشهای ناشی از نگرانی آمریکا از موفقیت روزافزون چین در حوزههای مختلف کمک کند. طرفین، پس از آن ملاقات، گفتگوها را «سازنده» توصیف کردند.
اینک دولت جدید آمریکا خواست نشان دهد ترامپ در مهار چین به اندازۀ کافی مصمم نبوده است. به همین دلیل، تیم آمریکایی به همراه وزیر دفاع، سه روز پیش از این ملاقات، سفری به ژاپن و کرۀ جنوبی داشتند تا ضمن تحکیم روابط با «دوستان»، و تلاش برای اتحاد آنها علیه «خطر» چین، پیامهایی را به چین بفرستد و طبق سنت همیشگی خود، شکاف بین قدرتهای بزرگ شرق آسیا را به نفع برتری خود، تعمیق نماید. برای تکمیل این پیام مبتنی بر ارادۀ تهاجمی خود، درست روز قبل از جلسه، آمریکا 24 مقام چینی را به اتهام «مشارکت در تضعیف استقلال هنگ کنگ» (گویا هنگ کنگ یکی از ایالتهای آمریکاست!) تحریم کرد.
در چنین فضای پر تنشی، هیئت آمریکایی به مصاف هیئت چینی رفت. همه چیز آماده بود. در ابتدای ملاقات، بر خلاف عرف دیپلماتیک و پروتکلهای پذیرفته شده، در دقایق ابتدایی ملاقات و در حضور دوربینها، تیم آمریکایی حملۀ خود را آغاز کرد:
بلینکن:
عصر بخیر، و خوش آمدید. میخواهم به نمایندگی از مشاور امنیت ملی سالیوان و خودم از مدیر یانگ و مشاور ایالتی وانگ در آلاسکا خوشامد بگویم و از شما برای انجام این سفر که کنار ما باشید، سپاسگزارم. من هماکنون از جلساتی همراه وزیر دفاع [لوید] آستین با همتایان خود در ژاپن و جمهوری کره، دو تا از نزدیکترین متحدان کشورمان، برگشتم. آنها به بحثهایی که امروز و فردا اینجا خواهیم داشت بسیار علاقهمند بودند، زیرا موضوعاتی که ما مطرح خواهیم کرد نه تنها برای چین و ایالات متحده، بلکه برای دیگران در سراسر منطقه و در واقع سراسر جهان مربوط است. دولت ما متعهد است که با پیشبرد دیپلماسی، منافع ایالات متحده را پیش ببرد و نظم بینالمللی مبتنی بر قوانین را تقویت کند… امروز، ما فرصتی خواهیم داشت تا اولویتهای اصلی داخلی و جهانی را مورد بحث قرار دهیم تا چین بتواند اهداف و رویکرد دولت ما را بهتر درک کند.
ما همچنین در مورد نگرانیهای عمیق خود در رابطه با فعالیت چین، از جمله در سینکیانگ، هنگکنگ، تایوان، حملات سایبری به ایالات متحده و تهدید اقتصادی به متحدان خود صحبت خواهیم کرد. هر یک از این فعالیتها نظم مبتنی بر قوانینی را که ثبات جهانی را حفظ میکند، تهدید میکند. به همین دلیل آنها صرفاً مسائل داخلی نیستند و به همین دلیل ما امروز احساس تعهد میکنیم که این مسائل را در اینجا مطرح کنیم.
گفتم که روابط ایالات متحده با چین، در جایی که لازم باشد رقابتی، در جایی که میتواند باشد همکارانه، و در جایی که ضروری باشد خصمانه خواهد بود…
سالیوان:
متشکرم آقای وزیر، و مدیر یانگ و مشاور دولت وانگ خوش آمدید. آلاسکا برای دیدار ما مکان مناسبی است. ممکن است ما از قاره ایالات متحده فاصله داشته باشیم، اما مناطق کمی وجود دارند که تا این حد آمریکایی باشند: خونگرم، مقاوم، بیباک. اینجا واقعاً مکان مناسبی برای میزبانی این نشست است.
وزیر بلینکن و من به توضیحی که اینجا در مورد آمریکا ارائه می دهیم، افتخار میکنیم. در مورد کشوری که تحت رهبری رئیس جمهور بایدن، گامهای بزرگی را برای کنترل همهگیری، نجات اقتصاد ما و تأیید قدرت و قدرتمند ماندن دموکراسی ما برداشته است… وزیر امور خارجه بلینکن بسیاری از زمینههای مورد نگرانی را بیان کرد، از تهدید اقتصادی و نظامی گرفته تا حمله به ارزشهای بنیادی حقوق بشر، که امروز و روزهای آینده با شما بحث خواهیم کرد. ما این کار را صادقانه، مستقیم و با صراحت انجام خواهیم داد. این نگرانیهایی است که در ذهن مردم آمریکا وجود دارد، اما مسایل فراتر از اینهاست. ما طی رایزنیهای فشردهای که در دو ماه گذشته انجام دادهایم از متحدان و شرکای خود گرفته تا جامعه بینالمللی گستردهتر در گوشه و کنار جهان از این نگرانیها شنیده ایم.
یانگ:
وزیر بلینکن و آقای سالیوان، مشاور امور خارجه و وزیر امور خارجه، وانگیی و من به انكوراج آمریكا آمدهایم تا این گفتگوی استراتژیك را با ایالات متحده داشته باشیم. ما امیدواریم که این گفتگو، گفتگویی صادقانه و صریح باشد.
ما اکنون در چین در یک سال تاریخی قرار داریم زیرا بعد از به پایان رساندن هدف اولین سده [پس از تشکیل حزب کمونیست چین] در حال انتقال به اهداف دومین سده هستیم و مطمئناً تا سال 2035 چین به مدرنیزاسیون اساسی دست خواهد یافت. چین تا سال 2050، به نوسازی کامل خواهد رسید. چین در مبارزه با کووید – ۱۹ دستاوردهایی سرنوشتساز و پیروزیهای مهم استراتژیکی داشته است. ما در پایان دادن به فقر مطلق در چین به پیروزی کامل دست یافته ایم. [گرچه] سرانه تولید ناخالص داخلی چین تنها یک پنجم سرانه تولید ناخالص داخلی ایالات متحده است، اما توانستهایم به فقر مطلق برای همه مردم چین پایان دهیم. ما امیدواریم که سایر کشورها، به ویژه کشورهای پیشرفته، تلاشهای مشابهی در این زمینه داشته باشند…
آنچه چین و جامعه بینالملل از آن پیروی یا از آن حمایت میكنند، سیستمی بینالمللی با مرکزیت سازمان ملل متحد و نظم بینالمللی است كه مورد حمایت قوانین بینالمللی است، نه آنچه كه تعداد معدودی از كشورها به عنوان نظامی بین المللی با قوانین خودساخته از آن جانبداری میكنند. ایالات متحده سبک خود را دارد – دموکراسی به سبک ایالات متحده – و چین نیز دموکراسی به سبک چینی را دارد. این نه تنها مردم آمریكا، بلكه مردم همه جهان هستند كه باید ارزیابی كنند كه ایالات متحده در پیشبرد دموكراسی خود چگونه عمل كرده است…
جنگهای این جهان توسط تعدادی از کشورهای دیگر آغاز شده است که منجر به خسارات سنگینی شده است. اما برای چین، آنچه ما برای سایر کشورها خواستهایم، پی گرفتن مسیر توسعه صلحآمیز است و این هدف سیاست خارجی ما است. ما اعتقاد نداریم که با استفاده از زور حمله کنیم، یا رژیمهای دیگر را از راههای مختلف سرنگون کنیم و یا مردم دیگر کشورها را قتل عام کنیم، زیرا همه اینها تنها سبب آشفتگی و بی ثباتی در این جهان میشود. و همه آنها در پایان، از قضا به نفع ایالات متحده نخواهند بود.
بنابراین ما معتقدیم که برای ایالات متحده مهم است که چهره خود را تغییر دهد و تحمیل دموکراسی خود به بقیۀ جهان دست بر دارد. بسیاری از افراد در ایالات متحده واقعاً به دموکراسی ایالات متحده اعتماد چندانی ندارند و نظرات گوناگونی درباره دولت ایالات متحده دارند. طبق نظرسنجیها، رهبران چین از حمایت گسترده مردم چین برخوردار هستند. پس بدون تلاشی از جانب ما – حتی نظرسنجیهای انجام شده در ایالات متحده هم نشان میدهند که رهبران چین از حمایت مردم چین برخوردار هستند. هر تلاشی برای لکهدار کردن نظام اجتماعی چین راه به جایی نخواهد برد. حقایق نشان دادهاند که چنین شیوههایی تنها موجب نزدیکی هر چه بیشتر مردم چین به حزب کمونیست چین و کار پیگیر در جهت اهدافی که ما برای خود تعیین کردهایم، خواهد شد.
بنابراین چیزی که لازم است ما انجام دهیم کنار گذاشتن ذهنیت جنگ سرد و رویکرد بازی با جمع صفر است… اما در مورد برخی از موضوعات منطقهای، من فکر میکنم مشکل این است که ایالات متحده اعمال قدرت خشن و سرکوب خود را با استفاده از زور یا هژمونی مالی به اجرا گذاشته، و عرصه امنیت ملی خود را بیش از حد گسترش داده است، و اینها موانعی برای فعالیتهای عادی تجاری ایجاد کردهاند. همچنین ایالات متحده برخی کشورها را برای حمله به چین ترغیب کرده است.
… وزیر بلینکن، شما گفتید که تازه از ژاپن و جمهوری کره جنوبی برگشتهاید. این دو کشور دومین و سومین شریک تجاری چین هستند. [اتحادیه ملل جنوب شرقی آسیا] با پیشی گرفتن از اتحادیه اروپا و ایالات متحده، به بزرگترین شریک تجاری چین تبدیل شده است. بنابراین امیدواریم که ایالات متحده روابط صحیحی با همه کشورهای آسیا و اقیانوسیه برقرار کند. ما باید دوستان مشترک زیادی داشته باشیم. این راه درست در قرن 21 است.
… و اما درباره سین کیانگ، تبت و تایوان، اینها بخشهای ناگسستنی از خاک چین هستند. چین با دخالت ایالات متحده در امور داخلی چین کاملاً مخالف است. ما مخالفت صریح خود را با چنین مداخلههایی ابراز کردهایم و در پاسخ به آن اقدامات قاطعانه انجام خواهیم داد.
در مورد حقوق بشر، ما امیدواریم که ایالات متحده در زمینه حقوق بشر عملکرد بهتری داشته باشد. چین به طور مداوم در زمینه حقوق بشر پیشرفت داشته است. [اما] واقعیت این است که مشکلات زیادی در مورد حقوق بشر در ایالات متحده وجود دارد که توسط خود ایالات متحده نیز پذیرفته شده است… اعراضاتی از جمله «زندگی سیاهان مهم است» تنها در چهار سال گذشته سر بر نیاوردهاند. اینها تازه پیدا نشدهاند. بنابراین ما واقعاً امیدواریم که برای دو کشور ما، این مهم باشد که به جای انداختن تقصیر بر گردن دیگری، امور مربوط به خود را به خوبی مدیریت کنیم… در مورد حملات سایبری، بگذارید بگویم، چه از نظر توانایی حملات سایبری و چه از نظر استفاده از فنآوریهای مختلف، ایالات متحده مقام اول را دارد. شما نمیتوانید این مشکل را به گردن دیگری بیندازید.
ایالات متحده نمایندگی افکار عمومی بینالمللی و همچنین دنیای غرب را ندارد. جهان غرب، چه با معیار جمعیت سنجیده شود و چه بر مبنای تمایلات سیاسی یا عقیدتی، نماینده افکار عمومی جهان نیست… از آنجا که سخنرانیهای شما، آقای وزیر و مشاور امنیت ملی سالیوان، شروع کاملا متفاوتی داشت، صحبتهای من نیز کمی متفاوت بود.
وانگ:
خوب، من در مقایسه با مدیر یانگ بسیار کوتاه صحبت خواهم کرد… مطمئناً چین در گذشته اتهامات ناروا از طرف ایالات متحده را نپذیرفته و در آینده نیز نخواهد پذیرفت. در چند سال گذشته، در نتیجه گرفتار شدن روابط چین و آمریکا در مجموعهای از مشکلات بیسابقه، حقوق و منافع مشروع چین مستقیماً نادیده گرفته شده است… چین از طرف ایالات متحده میخواهد كه رفتار سلطهجویانه دخالت عمدی در امور داخلی چین را كاملاً كنار بگذارد. این مسئلهای است درازمدت و باید تغییر کند. وقت آن رسیده تا تغییر کند. به ویژه، در هفدهم مارس، ایالات متحده تحریمهای خود را در رابطه با هنگ کنگ علیه چین افزایش داد و مردم چین از این دخالت فاحش در امور داخلی چین خشمگین هستند و دولت چین قاطعانه مخالف آن است… درست روز قبل از حرکت ما، ایالات متحده این تحریمهای جدید را تصویب میکند. این راه و رسم درستی برای استقبال از میهمان نیست. ما نمیدانیم، آیا این تصمیمی است که ایالات متحده در تلاش برای گرفتن امتیاز در معامله با چین اتخاذ کرده است؟ اما مطمئناً این یک اشتباه محاسباتی است و فقط نشاندهنده آسیبپذیری و ضعف درونی ایالات متحده است. این [روش] نه موضع چین را متزلزل خواهد کرد و نه آن مسایل را حل خواهد کرد.
بلینکن:
بسیار متشکرم. آقای مدیر، مشاور دولتی، با توجه به سخنان گسترده شما، خواهش میکنم به من اجازه دهید تا قبل از شروع به کار، چند نکته مورد نظر خود را اضافه کنم، و میدانم که آقای سالیوان نیز ممکن است حرفهایی برای گفتن داشته باشد.
باید به شما بگویم، در مدت کوتاهی که من به عنوان وزیر خارجه مشغول به کار هستم، فکر میکنم با نزدیک به صد همتای خود از سراسر جهان صحبت کردهام و همانطور که اشاره کردم، اولین سفر خود را به ژاپن و کره جنوبی انجام دادم. باید به شما بگویم، چیزهایی که من میشنوم با آنچه شما توصیف کردید بسیار متفاوت است. من رضایت عمیق از اینکه ایالات متحده بازگشته است را میشنوم، از اینکه دوباره با متحدان و شرکای خود فعالیت میکنیم. من همچنین نگرانی عمیقی درباره برخی از اقدامات دولت شما شنیدهام، و زمانی که دست به کار شویم فرصتی خواهیم داشت تا درباره آنها بحث کنیم.
یانک:
… خوب، من فکر میکنم ما بیش از حد نسبت به ایالات متحده خوشبین بودیم. ما فکر میکردیم که طرف ایالات متحده پروتکلهای لازم دیپلماتیک را رعایت خواهد کرد. بنابراین، برای چین لازم بود تا موضع خود را روشن کند. بنابراین بگذارید در اینجا بگویم که، ایالات متحده در مقابل طرف چینی، این صلاحیت را ندارد که بخواهد از موضع قدرت با چین صحبت کند. طرف آمریكایی حتی 20 سال یا 30 سال قبل نیز صلاحیت داشتن چنین برخوردی را نداشت، زیرا این شیوه برخورد با مردم چین نیست. اگر ایالات متحده میخواهد به درستی با طرف چینی برخورد کند، پس بیایید پروتکلهای لازم را دنبال کنیم و کارها را به روش صحیح انجام دهیم…. حالا، تا زمانی که نظام چین مورد قبول دانش و خرد مردم چین باشد، راهی برای خفه کردن چین وجود ندارد. تاریخ ما نشان میدهد، اگر کسی بخواهد مردم چین را خفه یا سرکوب کند، تنها میتواند به خودش آسیب برساند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 