«اومیکرون» نتیجه مستقیم رویکرد نابرابری واکسن

از زمانی که واکسن‌های کووید-19 در بسیاری از کشورهای ثروتمند در ابتدای سال جاری میلادی در دسترس قرار گرفتند، دولت‌ها به شکل زیادی آن را به عنوان نشانه فروکش کردن پاندمی کرونا تلقی کردند.

با این همه،‌ بسیاری دولت‌ها پس از اوج‌گیری سویه دلتا باید برنامه‌های بازگشایی مراکز عمومی را کنار می‌گذاشتند چرا که ثابت شد با وجود گروه‌های ضدواکسن و کاهش ایمنی، فروکش کردن پاندمی عملا توصیفی زودهنگام بوده است.

یک مساله مهم دیگر که به شکل زیادی توسط مقامات سازمان بهداشت جهانی به آن اشاره شد این بود که اگر به کرونا اجازه داده شود بدون هیچ محدودیتی در تمام جهان شیوع یابد، به طور بالقوه به صورت سویه خطرناک‌تری جهش خواهد یافت که قادر است از ایمنی ایجاد شده توسط واکسن عبور کرده و مرگبارتر از شکل موجود شود.

این بدین معنی است که اگر واکسن‌ها دور از دسترس مردم کشورهای فقیر نگه داشته شوند آنگاه سویه‌های جهش یافته می‌توانند بر تلاش‌ها برای بهداشت عمومی جهان سایه افکنند. این موضوعی وحشتناک است اما مثل اینکه اکنون به ما بسیار نزدیک است.

سازمان بهداشت جهانی روز جمعه 26 نوامبر (5 آذر) سویه تازه‌شناسایی‌شده B.1.1.529 را «اومیکرون» نام گذاشت. این سویه برای اولین بار در آفریقای جنوبی ردیابی شده و از آن به عنوان سویه نگرانی نیز یاد می‌شود. همچنین به اومیکرون پیچیده و نگرانی‌آورترین سویه هم می‌گویند چرا که سریعا در منطقه‌ای که شیوع یابد گسترده خواهد شد.

فعلا ما هفته‌ها با داشتن جزییات شفاف از چگونگی این سویه جدید فاصله داریم اما این شرایط پیش از این کاملا قابل پیش‌بینی و به راحتی اجتناب‌پذیر بود. سازمان بهداشت جهانی به طور مداوم در طی پاندمی کرونا هشداد می‌داد که اگر واکسن به طور برابر در دسترس همه کشورها قرار نگیرد شرایط این چنینی ممکن است رخ دهد.

«گوردون براون» نخست وزیر اسبق انگلیس در مقاله‌ای در این باره نوشته بود «کشورهای ثروتمند در واکسن غرق شده‌اند و حتی واکسن مازاد خود را دور ریخته‌اند در حالیکه کشورهای فقیر هنوز منتظر رسیدن واکسن هستند».

وی افزود کشورهای گروه 7 فقط 25 درصد از واکسن‌های وعده داده شده خود را به 92 کشور فقیر جهان ارائه کرده‌اند.

در کل فقط 3 درصد مردم کشورهای کم درآمد به طور کامل واکسینه شده‌اند در حالی که بیش از 60 درصد ساکنان کشورهای با درآمد بالا یا متوسط واکسن دریافت کرده‌اند. و باز هم طبق آنچه براون به اشاره کرد این کاستی به این دلیل نبود که واکسن به درستی تامین نشد یا توافق تولید واکسن وجود نداشت بلکه به این علت بود که تامین جهانی واکسن به انحصار ثروتمندترین کشورهای جهان در آمده است.

دانشمندان و مقامات سازمان بهداشت جهانی بارها خواستار رویکردی جنگجویانه و همه‌جانبه برای مبارزه با کووید-19 شدند اما در عوض کشورهای ثروتمند رویکرد ملی‌گرایی واکسن خود را دنبال کردند.

شاید این موضوع را بتوان به لحاظ سیاسی و از نظر حفاظت از جمعیت داخل کشورهای مذکور بررسی کرد اما واکنش اجتناب ناپذیر این رویه را به شکلی عظیم در صورت ظهور سویه‌های جدید در بخش‌هایی از جهان که ایمنی پایینی دارند، شاهد خواهیم بود.

با توجه به کشور آفریقای جنوبی و همسایگان آن که نه تنها نرخ واکسیناسیون بسیار پایینی دارند بلکه در برخی کشورها میزان ابتلا به ویروس ایدز نیز بالاست، بروز اومیکرون تمام هشدارهای بالا را به طور شفاف برای همگان یادآوری می‌کند.

دانشمندان معتقدند کسی که سیستم ایمنی ضعیفی دارد (مثلا کسی که به ایدز مبتلاست) بهترین گزینه برای جهش ویروس کرونا و تبدیل شدن آن به اومیکرون است.

کشورها باید سریعا و به طور جدی به اومیکرون با کنترل شیوع و اتخاذ تدابیر جدی‌تر به منظور بهبود برابری بهداشت جهانی، پاسخ دهند. این مستلزم آن است که اول از همه اهدای واکسن به کشورهای فقیر تسریع یابد.

در پایان به یک اصطلاح ساده باید اشاره کرد که می‌گوید: هیچکس در امان نیست وقتی همه در امان نیستند.

© China Radio International.CRI. All Rights Reserved

16A Shijingshan Road, Beijing, China. 100040

---

سازمان جهانی بهداشت هشدار داد شناسایی گونه جدید ویروس کرونا موسوم به «اومیکرون» در آفریقای جنوبی به عنوان کشوری با پایین ترین آمار واکسیناسیون علیه کووید-۱۹، نشان‌دهنده فوریت توزیع بهتر دُزهای واکسن به منظور جلوگیری از بروز جهش‌های خطرناک است.

به گزارش خبرگزاری افه، از آنجا که تا کنون تنها ۲۵ درصد جمعیت آفریقای جنوبی در برابر ویروس کرونا واکسینه شده اند، تدروس آدهانوم مدیر کل سازمان جهانی بهداشت در صفحه توییترش نوشت، ظهور اومیکرون «نشان می‌دهد ما باید هر چه سریعتر برابری در واکسن‌ها را تسریع کنیم و از آسیب پذیرترین افراد در همه نقاط (جهان) محافظت کنیم».

سازمان جهانی بهداشت به دنبال توصیف گونه اومیکرون به عنوان «گونه نگران‌کننده» که لزوم نظارت ویژه بر روند تکامل آن را می‌طلبد، در صفحه رسمی‌اش اعلام کرد، اومیکرون «یادآور این امر است که با نابرابری بیشتر در توزیع واکسن‌ها، فرصت بیشتری برای انتقال ویروس فراهم می‌شود».  

«سِت برکلی» مدیر «اتحادیه بین المللی واکسن » (GAVI) که با مشارکت سازمان جهانی بهداشت و از طریق پلتفرم کوواکس، دزهای واکسن ضد کرونا در کشورهای در حال توسعه را توزیع می‌کند نیز اعلام کرد: اگرچه هنوز چیزهای زیادی در مورد اومیکرون نمی‌دانیم اما آنچه از آن اطلاع داریم اینکه تا زمانی که بخش‌های زیادی از جمعیت جهان واکسینه نشده اند، گونه‌های جدید همچنان ظاهر می‌شوند و همه‌گیری ادامه خواهد داشت.

وی در بیانیه ای اعلام کرد: ما تنها در صورتی از ظهور انواع جدید (کرونا) جلوگیری می‌کنیم که بتوانیم از کل جمعیت جهان محافظت کنیم و نه فقط از مرفه‌ترین بخش‌ها.

هشدار جهانی از شیوع گونه جدید ویروس کرونا که به زعم کارشناسان سازمان جهانی بهداشت از انواع قبلی مسری‌تر است در حالی تنها به فاصله چند روز از برگزاری مجمع فوق العاده این سازمان در بررسی معاهده ای با موضوع آمادگی در برابر همه‌گیری‌های آینده به صدا درآمده است که لزوم برگزاری این نشست بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود.  

وزرای بهداشت ۱۹۴ کشور عضو سازمان جهانی بهداشت از روز دوشنبه در یک نشست سه روزه گرد هم خواهند آمد تا  پیرامون توافقی با هدف تقویت ظرفیت این نهاد بین‌المللی بهداشتی برای مقابله با همه‌گیری‌های پس از کووید-۱۹ بحث و تبادل نظر کنند.

همچنین انتظار می‌رود مذاکرات سازمان تجارت جهانی در مسئله ایجاد توافقی جهانی برای تعلیق مالکیت معنوی واکسن‌ها و افزایش تولید دزهای واکسن که قرار بود ۳۰ نوامبر (۹ آذر) برگزار شود، به هفته آینده موکول شود.

سوئیس مقر سازمان تجارت جهانی روز جمعه پروازهای مستقیم از آفریقای جنوبی و مناطق اطراف آن را منع کرد و سفر از دیگر کشورها از جمله بلژیک، هنگ کنگ و سرزمین های اشغالی را مشروط به تست کرونا و اعمال شرایط قرنطینه کرد.

آفریقای جنوبی به عنوان نخستین کشوری که گونه اومیکرون در آن شناسایی شده است دقیقا یکی از دو عضو سازمان تجارت جهانی است که از حدود یک سال پیش با همراهی هند، پیشنهاد تعلیق مالکیت معنوی ساخت واکسن کرونا را ارائه کرد. پیشنهادی که در حال حاضر توسط اکثر کشورهای در حال توسعه و برخی کشورهای توسعه یافته مورد پشتیبانی قرار گرفته اما اقدام عملی در جهت اجرای آن صورت نگرفته و باید دید آیا نشست اعضای سازمان تجارت جهانی که هفته آینده برگزار خواهد شد، نتیجه ای در پی خواهد داشت.

هند نیز به عنوان یکی از کشورهایی که خواستار تعلیق مالکیت معنوی واکسن‌ها است، نخستین میزبان گونه دلتا کرونا بود. نرخ واکسیناسیون کامل در هند اگر چه پایین است اما این کشور در حال حاضر به یکی از تولیدکنندگان اصلی واکسن در جهان تبدیل شده است.

به نوشته روزنامه ال موندو، گونه اومیکرون در حال حاضر در بلژیک، بریتانیا، آلمان، جمهوری چک و ایتالیا شناسایی شده و تایید ابتلای برخی بیماران مبتلا به کرونا در کشورهای هلند و دانمارک در دست بررسی است.

---

علائم سویه جدید ویروس کرونا چیست؟

پزشک معالج نخستین گروه از مبتلایان به سویه جدید ویروس کرونا در آفریقای جنوبی خبر از علائم «خفیف و غیرعادی» این دسته از بیماران داد.

به گزارش یکشنبه ایرنا، دکتر آنجلیک کوئتزی (Angelique Coetzee) که برای نخستین بار مسئولان آفریقای جنوبی را از بروز سویه جدید ویروس کرونا مطلع ساخت، دیروز (۶ آذر) به روزنامه انگلیسی دیلی تلگراف گفت که اوائل ماه جاری میلادی هنگام معاینه بیمارانش برای نخستین بار با علائمی روبرو شد که در آن زمان با عقل جور در نمی‌آمد.

از جمله این بیماران، جوانانی بودند که از خستگی مفرط رنج برده و کودک ۶ ساله‌ای نیز به ضربان بالای قلب دچار شده بود. هیچکدام از این بیماران حس بویایی یا چشایی خود را از دست نداده بودند.

این پزشک عمومی ۳۳ ساله و رئیس انجمن پزشکان آفریقای جنوبی، افزود: این علائم بسیار متفاوت و خفیف‌تر از بیماران کرونایی گذشته بودند.

کوئتزی ۱۸ نوامبر (۲۷ آبان) و زمانی که آزمایش کرونای تمامی چهار عضو یک خانواده که از خستگی مفرط رنج می‌بردند، مثبت شد، وضعیت را به کمیته مشورتی واکسیناسیون آفریقای جنوبی اطلاع داد.

به گفته وی درمجموع بیست‌وچند نفر از بیمارانش که تست کرونایشان مثبت شده بود، علائم سویه جدید را نشان می‌دادند. بیشتر این افراد مردانی سالم بودند که احساس خستگی شدید کرده و حدود نیمی از آنها نیز واکسن نزده بودند.

این پزشک افزود: یک مورد بسیار جالب داشتیم. یک کودک حدوداً ۶ ساله تب داشت و ضربانش خیلی بالا بود و تردید داشتم که بستری‌اش کنم. دو روز بعد که پیگیر حالش شدم، خیلی بهتر بود.

کوئتزی دیروز نیز به انجمن پزشکان گفت که تمامی بیمارانش سالم‌اند و با این حال نگران است که سویه جدید افراد واکسینه نشده و سالمندانی را که بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت یا بیماریهای قلبی دارند، بسیار شدیدتر درگیر کند.

سازمان جهانی بهداشت جمعه‌شب (۵ آذر) حرف یونانی اومیکرون را به سویه جدید کرونا که در آفریقای جنوبی شناسایی‌شده، اختصاص داد و آن را نگران‌کننده خواند. این نهاد وابسته به سازمان ملل اعلام نظر در مورد میزان سرایت این سویه و مقاومت آن در برابر واکسیناسیون را به هفته‌های بعد موکول کرد.

مرکز پیشگیری و کنترل بیماری‌های اروپا نیز در برآوردی از تهدید سویه جدید ویروس کرونا هشدار داد که اومیکرون خطر «زیاد تا بسیار زیادی» علیه این قاره به شمار می‌رود.

با این وجود، در این گزارش آمده که هنوز «شک و تردیدهای فراوانی در مورد میزان سرایت، کارایی واکسن، خطر ابتلا مجدد و دیگر خصوصیات این سویه جدید وجود دارد.»

در پی انتشار این خبر، کشورهای رو به افزایشی تدابیری علیه رفت‌وآمد به کشورهای جنوب آفریقا اتخاذ کرده و موارد متعددی از مبتلایان به سویه جدید در کشورهای غیر آفریقایی نیز دیده شده است.