نابرابری در جهان شدیداً در حال افزایش است

در همه گیری کرونا، ثروت مولتی میلیونرهای آمریکای لاتین ۲۱ درصد افزایش یافت، در حالی که ۱۲ میلیون نفر در فقر شدید دست و پا میزنند.

نوشته ایزابلا آریا
ترجمه مجله هفته

در طول دهه گذشته، ابرثروتمندان ۵۰ درصد از ثروت ایجاد شده را جمع آوری کرده اند و دارایی آنها به ۲.۷ میلیارد دلار در روز افزایش یافته است، در حالی که بیش از ۱.۷ میلیارد کارگر در کشورهایی زندگی می کنند که تورم سریعتر از دستمزدها در حال افزایش است.

بر اساس گزارش جدید سازمان غیردولتی آکسفام تحت عنوان «بقای ثروتمندان»، مالیات بیشتر بر شرکت‌های ابرثروتمند و بزرگ راهی برای برون رفت از بحران‌های متعددی است که در حال حاضر جهان با آن مواجه است.

این سند که در آغاز مجمع جهانی اقتصاد نخبگان در داووس منتشر شد، نابرابری شدیدی را که جهان تجربه می‌کند، آشکار می‌کند.
جایی که ۱ درصد برتر حدود ۵۰ درصد از ثروت تازه ایجاد شده را به خود اختصاص داده اند و نشان می دهد که وضع مالیات بر دارایی مولتی میلیونرها و میلیاردرها آنهم فقط تا ۵ درصد می تواند سالانه ۱.۷ تریلیون دلار درآمد ببار آورد، که این ۵ درصد منجر به خروج دو میلیارد نفر از فقر میشود.

در آمریکای لاتین و دریای کارائیب، ثروت مولتی میلیونرها ۲۱ درصد رشد کرد، پنج برابر سریعتر از تولید ناخالص داخلی (GDP) منطقه که فقط ۳.۹ درصد افزایش از خود نشان می دهد، این در حالی است که دوازده میلیون نفر در فقر شدید گرفتار شده‌اند.
به دلیل بحران ناشی از همه گیری؛ در همان زمان، ۳۰ میلیونر ثروت خود را به حدی افزایش دادند که فوق العاده متمول شدند.
در این گزارش آمده است: «راه‌حل ما برای مقابله با همه‌گیری، منجر به کشاندن ۴۰۰ هزار نفر به فقر شدید در ازای افزایش ثروت هر یک نفر ابر ثروتمند شد».
حداقل ۷۰۰ میلیون کارگر در کشورهایی زندگی می کنند که تورم از افزایش دستمزدها پیشی گرفته است و بیش از ۸۲۰ میلیون نفر در سراسر جهان (از هر ده نفر یک نفر) از گرسنگی رنج می برند.
زنان و دختران در انتهای جدول قرار میگیرند و کمتر از همه از سبد قضایی بهره میبرند. آنها ۶۰ درصد از جمعیت گرسنه جهان را تشکیل می دهند.

بر اساس گزارش بانک جهانی، این بزرگترین افزایش فقر و نابرابری بین کشورهای جهان از زمان جنگ جهانی دوم تاکنون است.
نخبگان تجاری و سیاسی در پیست اسکی داووس سوئیس در شرایطی دور هم جمع شدند که ثروت شدید و فقر شدید در جهان برای اولین بار در ۲۵ سال اخیر به طور همزمان و موازی رشد کرده است.
«در حالی که مردم عادی روزانه برای چیزهای ضروری مانند غذا باید تن به فداکاری دهند، ابرثروتمندان حتی از وحشیانه ترین رویاهای خود نیز پیشی گرفته اند.»
میلیاردرها به رویایی که قرار بود در عرض ده سال برسند در کمتر از دو سال رسیده اند: گابریلا بوچر، مدیر اجرایی آکسفام اینترنشنال گفت: یک دهه شکوفایی اقتصادی برای ثروتمندترین افراد جهان.
افزایش مالیات بر شرکت های فوق ثروتمند و بزرگ راهی برای برون رفت از بحران های متعددی است که در حال حاضر با آن مواجه هستیم.
«زمان آن رسیده است که این افسانه را که کاهش مالیات برای ثروتمندترین موجب افزایش کار برای دیگران و ثروت بیشتر برای جامعه می شود را به خاک بسپاریم، ۴۰ سال کاهش مالیات برای ابرثروتمندان نشان داده است که در نهایت این سیلی که از امتیازات جاری شد فقط به نفع آنهاست.»
از سال ۲۰۲۰، با بحران همه گیر و هزینه زندگی، ۱ درصد ثروتمندترین افراد، ۲۶ تریلیون دلار (۶۳ درصد از ثروت تازه ایجاد شده) را برای خود احتکار کرده اند، در حالی که تنها ۱۶ تریلیون دلار (۳۷ درصد) از این ثروت به بقیه جمعیت جهان رسیده است.
این مقایسه ای جالب است، اگر فردی به مناطق فقیر جهان که ۹۰ درصد جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند تعلق داشته باشد و از ثروت تازه تولید شده جهانی یک دلار نصیبش شود، در مقابل یک میلیاردر در مناطق ثروتمند جهان ۱.۷ میلیون دلار به جیب می زند.
یعنی در ازای یک دلار برای فقرا، یک میلیارد ۱.۷ میلیون دلار دریافت می کند.
رشد فوق‌العاده در زمینه‌هایی مانند انرژی و غذا بار دیگر باعث شد تا ثروت ثروتمندترین افراد افزایش یابد.
۹۵ شرکت بزرگ در صنعت انرژی و تولید مواد غذایی سود خود را در سال ۲۰۲۲ حداقل دو برابر کرده اند.
سود کلان به ۳۰۶ میلیارد دلار رسید. ۲۵۷ میلیارد دلار (۸۴ درصد) به سهامداران ثروتمند آنها به عنوان غرامت پرداخت شد.
آکسفام خاطرنشان می کند که خانواده والتون که ۵۰ درصد سهام والمارت چندملیتی را در اختیار دارد، در سال گذشته ۸.۵ میلیارد دلار سود سهام دریافت کرده است.
تنها در سال ۲۰۲۲، ثروت میلیاردر هندی گوتام آدانی، مالک شرکت های بزرگ انرژی، ۴۲ میلیارد دلار افزایش یافته است. و توجه:
در استرالیا، ایالات متحده و بریتانیا، این سودهای عظیم شرکت ها بود که باعث افزایش حداقل ۵۰ درصد تورم شده است.
کشورهای در حال ورشکستگی

همه کشورها در آستانه ورشکستگی قرار دارند.

فقیرترین کشورها معادل چهار برابر بیشتر از منابع خود را صرف پرداخت بدهی (بهره و اصل بدهی به طلبکاران ثروتمند) می کنند بجای آنکه این منابع را برای رفاه و سلامت عمومی بکار گیرند.
از هر چهار دولت در جهان، سه دولت در نظر دارند از طریق اقدامات ریاضتی که شامل حمله به سبد بهداشت و آموزش عمومی می‌شود، هزینه‌های عمومی را به میزان ۷.۸ تریلیون دلار طی پنج سال آینده کاهش دهند.
آکسفام بر افزایش سیستماتیک و عمومی مالیات بر ثروتمندان فوق‌العاده فشار می‌آورد تا برخی از سودهای کلانی را که در طول بحران به دست آورده‌اند، جبران کند.
این دستاوردها عمدتاً در نتیجه برنامه های یارانه از طریق اعطای بودجه عمومی و بهره برداری حریصانه آنها از شرایط بازار به وجود آمده است.
دهه‌ها کاهش و امتیازات مالیاتی برای ثروت‌های بزرگ و شرکت‌های بزرگ تا حدی مسئول افزایش نابرابری است تا حدی که در عمل، در بسیاری از کشورها، کم درآمدترین افراد در نهایت نرخ‌های مؤثر مالیاتی را پرداخت می‌کنند که بالاتر نرخ مالیاتی مولتی میلیونرها است.
گزارش «بقای ثروتمندترین ها» نشان می دهد: ایلان ماسک، یکی از ثروتمندترین مردان جهان، بین سال های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸ «نرخ مالیات واقعی» اش تنها حدود ۳ درصد از درآمدش بوده است.
اما کریستین، فروشنده آرد در اوگاندا که ۸۰ دلار در ماه درآمد دارد، نرخ مالیاتی اش معادل ۴۰ درصد از درآمدش است.
به ازای هر دلاری که در جهان از مالیات جمع آوری می شود، تنها چهار سنت از مالیات بر ثروت به دست می آید.
نیمی از میلیاردرهای جهان در کشورهایی زندگی می کنند که هیچ نوع مالیات بر ارث بر ثروتی که به فرزندان مستقیم آنها منتقل می شود، از آنها دریافت نشود.
بنابراین، پنج تریلیون دلار بدون مالیات به ورثه آنها می رسد. مقداری که از تولید ناخالص داخلی کل آفریقا فراتر رفته و نسل جدیدی از نخبگان اشرافی را ایجاد می کند.
بیشتر درآمدهای ثروتمندترین افراد از کار آنها به دست نمی آید، بلکه اساساً درآمد حاصل از سرمایه در دارایی آنها است.
مالیات بر درآمد سرمایه حدود ۱۸ درصد است که تقریبا معادل نصف نرخ مالیات بر درآمد نیروی کار عادی یعنی کارمندان و کارگران است.
مالیات هایی که بر ثروتمندترین افراد تحمیل میشد در گذشته بسیار بیشتر بود.
در طول ۴۰ سال گذشته، دولت‌های آفریقا، آسیا، اروپا و آمریکا به تدریج نرخ‌های مالیات را بر بالاترین درآمدها کاهش داده‌اند و در عین حال مالیات بر مصرف کالاها و خدمات را افزایش داده‌اند و به‌طور نامتناسبی بر کسانی که درآمد کمتری دارند فشار وارد می‌آورند که این خود منجر به افزایش فاصله در همه ابعاد اجتماعی میشود.
«مالیات سنگین‌تر بر ثروتمندان یک ضرورت استراتژیک برای کاهش نابرابری و احیای دموکراسی است. ما باید این کار را برای تقویت نوآوری انجام دهیم. برای ایجاد خدمات عمومی قوی تر و ساختن جوامع سالم تر و شادتر. همچنین برای مقابله با بحران آب و هوا باید روی راه حل هایی سرمایه‌گذاری کرد که با آلودگی محیط زیستی ثروتمندان مبارزه کند.»

بر اساس تحلیل جدیدی که توسط Fight Inequality Alliance، موسسه مطالعات سیاست، آکسفام، مالیات تصاعدی بر ثروت تا سقف ۵ درصد بر دارایی مولتی میلیونرها و میلیاردرها، سالانه ۱.۷ تریلیون دلار درآمد ایجاد می کند. با این مبلغ می توان دو میلیارد نفر را از فقر نجات داد و برای کمک های بشردوستانه ای که در حال حاضر مورد نیاز است، امنیت مالی همه جانبه فراهم کرد، و با این درآمد سالانه میتوان به اجرای یک برنامه ده ساله برای پایان دادن به گرسنگی در جهان، حمایت از فقیرترین کشورها در مقابله با پیامدهای تغییرات آب و هوایی و تضمین سلامت همگانی و خدمات حمایت اجتماعی برای جمعیت کشورهای کم درآمد مشغول شد.
آکسفام از دولت‌ها می‌خواهد تا بر ثروت و سودهای فوق‌العاده شرکت‌های بزرگ مالیات‌های همبستگی موقتی وضع کنند که می‌تواند بودجه کافی تولید کند و از سوء استفاده عده معدودی از بحران جلوگیری کند.
به همین ترتیب، آنها باید به طور سیستماتیک نرخ مالیات بر درآمد ۱ درصد از ثروتمندترین جمعیت جهان را افزایش دهند، برای مثال برای رسیدن به نرخ مالیات موثر ۶۰ درصد بر کل درآمد (هم نیروی کار و هم سرمایه)، با نرخ های بالاتر برای مولتی میلیونرها و میلیاردرها.

این سازمان غیردولتی تاکید کرد که دولت ها باید مالیات بر درآمد سرمایه و سود را که معمولاً از نرخ های مالیاتی مطلوب تری نسبت به سایر انواع درآمد برخوردار هستند، افزایش دهند.
آکسفام خواستار آن است که بر دارایی ثروتمندترین افراد مالیات با نرخ های آنقدر بالا گرفته شود تا از تمرکز عظیم ثروت و تعداد افراد فوق ثروتمند بکاهد و در نتیجه بازتوزیع اقتصادی بیشتری ایجاد شود.
این به معنای تدوین بسته ای است که هم از املاک و زمین و هم از ارث و یا دارایی خالص افراد ثروتمند مالیات بگیرد.