دکترین داهیا و دستورالعمل هانیبال: حملات جنگی اسرائیل نقض قوانین بین‌المللی است.

نوشته لنا اوبرمایر
یونگه ولت
ترجمه مجله هفته

در کمتر از سه هفته، اسرائیل بیش از ۷۰۰۰ فلسطینی در غزه را کشته و بیش از ۱۸۰۰۰ نفر را زخمی کرده است. این عملیات نظامی در پاسخ به جنایات حماس در ۷ اکتبر در اسرائیل صورت گرفت که در آن بیش از ۱۴۰۰ نفر کشته شدند، که اکثر آن‌ها اسرائیلی بودند. کسانی که از وسعت حملات تلافی جویانه شگفت زده شده اند، باید به دولت اسرائیل گوش دهند که حتی سعی نمی‌کند قصد نسل کشی خود را پنهان کند. به عنوان مثال، سخنگوی ارتش اسرائیل، دانیل هاگاری، در مورد بمباران‌ها گفت: «تمرکز بر تخریب است، نه دقت.» در سخنان هاگاری، دکترین نظامی مرکزی اسرائیل را می‌توان تشخیص داد: تناسب ناپذیری.

اسرائیل تناسب ناپذیری را به عنوان یک عنصر اساسی استراتژی نظامی خود به رسمیت می‌شناسد. این اصل مانند خط قرمزی در تاریخ نظامی اسرائیل جریان دارد. در این زمینه، سخنان هاگاری مانند ادامه بد یک جمله معروف به نظر می‌رسد که داوید بن گوریون، نخست وزیر سابق اسرائیل، در سال ۱۹۵۳ گفت: «اگر به اعراب نشان ندهیم که باید هزینه بالایی برای قتل یهودیان بپردازند، زنده نخواهیم ماند.» این‌عدم تناسب در بی‌ارزش کردن زندگی فلسطینی‌ها آشکار می‌شود: از پاکسازی قومی فلسطین این دکترین به نام حومه داهیا در بیروت نامگذاری شده است. ایزنکوت، که در آن زمان فرماندهی شمالی اسرائیل در لبنان را بر عهده داشت، با سربازان خود داهیا را تقریباً به طور کامل ویران کرد. او بعدها با افتخار درباره اقدامات خود توضیح داد: «آنچه در سال ۲۰۰۶ در محله داهیا در بیروت اتفاق افتاد، در هر روستایی که از آن به اسرائیل شلیک شود، اتفاق خواهد افتاد. ما در آنجا از خشونت نامتناسب استفاده خواهیم کرد و خسارت و تخریب زیادی وارد خواهیم کرد. از نظر ما، اینها روستاهای غیرنظامی نیستند، بلکه پایگاه‌های نظامی هستند. این یک توصیه نیست. این یک طرح است. و این تصویب شده است.»

در سال ۲۰۰۸، این دکترین – که یک توصیف صریح از مجازات جمعی و جنایات جنگی است – برای اولین بار توسط مؤسسه مطالعات امنیت ملی (INSS)، یک اندیشکده با روابط نزدیک با نهادهای سیاسی و نظامی اسرائیل، ذکر شد.
دکترین داهیا در جنگ غزه در سال ۲۰۱۴ نیز به کار گرفته شد. به این ترتیب، گزارش سازمان ملل پس از آن تأیید کرد که اسرائیل «جمعیت کل نوار غزه» را هدف می‌گرفته، بدون اینکه بین غیرنظامیان و رزمندگان تمایز قائل شود. علاوه بر این، ارتش اسرائیل به طور عمدی و سیستماتیک زیرساخت‌های غیرنظامی را بمباران کرد. این دکترین با دو اصل اساسی حقوق بشردوستانه بین‌المللی، یعنی تمایز بین نظامیان و غیرنظامیان و اصل تناسب، نقض می‌شود.

ویرانی فعلی نوار غزه – که بسیاری از آن به حق آن را نسل‌کشی می‌دانند – کمتر با دفاع مشروع در برابر حماس و بیشتر با انتقام از فلسطینیان به عنوان یک کل مرتبط است. همچنین مشخص نیست که اسرائیل خود با بمباران‌هایش چند اسیر اسرائیلی را کشته است. در این زمینه، «دستور هانیبال» مطرح می‌شود: یک روشی که ارتش اسرائیل برای جلوگیری از اسارت سربازان خود توسط نیروهای دشمن به کار می‌برد. این دستورالعمل به سربازان اجازه می‌دهد در صورت لزوم از خشونت شدید برای جلوگیری از افتادن یک سرباز به دست دشمن استفاده کنند. در گذشته، این دستورالعمل به ویژه در مورد سرباز اسرائیلی ربوده شده هادران گلدین در سال ۲۰۱۴ به طور بسیار افراطی اعمال شد: چهار روز حملات نظامی شدید به مکان احتمالی اقامتگاه او که طبق گزارش سازمان ملل ۲۵۵ فلسطینی کشته شدند – و گلدین هم با آنان کشته شد. ارتش اسرائیل رسماً این دستورالعمل را در سال ۲۰۱۶ تحت فشار عمومی پس گرفت.

اقدامات حماس در ۷ اکتبر به وضوح یک جنایت جنگی است. در عین حال، برخی از جزئیات هنوز مشخص نیست. به عنوان مثال، گزارش‌هایی از بازماندگان حملات وجود دارد که می‌گویند ارتش اسرائیل خود مردم و خانه‌ها را در کیبوتص هدف قرار داده است، از جمله با گلوله‌های تانک. مانند مورد هادران گلدین، در اینجا نیز باید تحقیقات داخلی انجام شود تا مشخص شود که آیا ارتش اسرائیل آن روز «دستور هانیبال» را اعمال کرده است یا خیر. (۱۹۴۷-۱۹۴۹) گرفته تا انتفاضه اول (۱۹۸۷-۱۹۹۳) تا معلولیت‌های دسته جمعی معترضان فلسطینی در جریان «راهپیمایی بزرگ بازگشت» در غزه (۲۰۱۸-۲۰۱۹). حتی یک نام خاص برای این اقدام نظامی وجود دارد – دکترین داهیا.