رونن برگمن

آدام گلدمن

ترجمه مجله هفته 

یک طرح حمله که توسط نیویورک تایمز بررسی شده است، حمله را به تفصیل شرح می دهد. مقامات اسرائیلی آن را با ارزیابی آرمانگرایانه رد کردند و هشدارهای خاص را نادیده گرفتند.

اسناد، ایمیل ها و مصاحبه ها نشان می دهد که مقامات اسرائیلی طرح حمله ۷ اکتبر حماس را بیش از یک سال قبل از وقوع آن دریافت کردند. با این حال، مقامات نظامی و اطلاعاتی اسرائیل طرح را جاه طلبانه رد کردند، زیرا معتقد بودند که اجرای آن برای حماس بسیار دشوار است.

این سند حدود ۴۰ صفحه ای که توسط مقامات اسرائیلی با نام رمز «دیوار اریحا» نامگذاری شده است، به طور دقیق نوع تهاجم ویرانگری را که منجر به کشته شدن حدود ۱۲۰۰ نفر شد، نقطه به نقطه ترسیم کرد.

این سند ترجمه شده که توسط نیویورک تایمز بررسی شده است، تاریخ حمله را مشخص نکرد، بلکه یک حمله روشمند را توصیف کرد که هدف آن غلبه بر استحکامات اطراف نوار غزه، اشغال شهرهای اسرائیل و تصرف پایگاه های نظامی مهم، از جمله یک ستاد فرماندهی لشکر بود.

حماس از طرح با دقت تکان دهنده ای پیروی کرد. این سند پیش بینی می کرد که حمله با شلیک موشک آغاز شود، پهپادها دوربین های امنیتی و مسلسل های خودکار را در امتداد مرز نابود کنند و شبه نظامیان مسلح به صورت دسته جمعی با چتربازی، موتورسیکلت و پیاده به اسرائیل نفوذ کنند – همه اینها در ۷ اکتبر رخ داد.

طرح همچنین جزئیات مربوط به محل و اندازه نیروهای مسلح اسرائیل، مراکز ارتباطی و سایر اطلاعات حساس را شامل می شد که سوالاتی را در مورد نحوه جمع آوری اطلاعات حماس و اینکه آیا نشت هایی در دستگاه امنیتی اسرائیل وجود دارد، مطرح کرد.

این سند در میان طیف گسترده ای از مقامات نظامی و اطلاعاتی اسرائیل دست به دست شد، اما کارشناسان به این نتیجه رسیدند که حمله ای به این وسعت، جاه طلبی فراتر از توان حماس است، همانطور که از اسناد و اظهارات رسمی برمی آید. مشخص نیست که آیا نخست وزیر بنیامین نتانیاهو یا سایر مقامات ارشد نیز این سند را دیده اند.

سال گذشته، بلافاصله پس از انتشار این سند، مقامات لشکر غزه در ارتش اسرائیل که مسئول دفاع از مرز نوار غزه است، اعلام کردند که قصد حماس نامشخص است.

در ارزیابی نظامی که توسط تایمز بررسی شده است، آمده است، «در حال حاضر نمی توان تعیین کرد که آیا طرح به طور کامل پذیرفته شده است و چگونه اجرا خواهد شد». 

در ژوئیه، تنها سه ماه قبل از حملات، یک تحلیلگر باتجربه واحد شماره ۸۲۰۰، سرویس سیگنال اسرائیل، هشدار داد که حماس یک تمرین آموزشی فشرده یک روزه را انجام داده است که به نظر می رسد شبیه طرح است.

با این حال، یک سرهنگ در لشکر غزه نگرانی های او را رد کرد، همانطور که از ایمیل های رمزگذاری شده ای که تایمز توانست به آنها دسترسی پیدا کند، برمی آید.

سرهنگ اسرائیلی گفت، «من این ادعاها را به شدت رد میکنم چرا که این یک سناریوی خیالی است»، تحلیلگر در مکاتبات ایمیل نوشت. تمرین حماس کاملاً «با محتوای دیوار اریحا» مطابقت دارد.

«این یک طرح برای شروع جنگ است»، او افزود. «این فقط یک حمله به یک روستا نیست».

مقامات به طور مخفیانه اعتراف می کنند که اسرائیل می توانست حملات را کاهش دهد یا حتی ممکن بود می توانست از آنها جلوگیری کند اگر ارتش این هشدارها را جدی می گرفت و تقویت قابل توجهی را به جنوب منتقل می کرد، جایی که حماس دست به حمله زد.

در عوض، ارتش اسرائیل بیخیال شد و آماده این حمله احتمالی نبود که زمانی که تروریست ها از کمربند غزه سرازیر شدند. این روز مرگبارترین در تاریخ اسرائیل بود.

مقامات امنیتی اسرائیل قبلاً اعتراف کرده اند که در محافظت از کشور شکست خورده اند و انتظار می رود دولت یک کمیسیون را برای بررسی وقایعی که منجر به حملات شد، منصوب کند. سند دیوار اریحا نشان دهنده سالها اشتباهات محاسباتی درهم تنده است، خطاهای مکرری که در آنچه مقامات امروز به عنوان بدترین ناکامی سرویس های اطلاعاتی اسرائیل از زمان حمله غافلگیر کننده که منجر به جنگ اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۷۳ شد، جمعبندی میکنند.

به گفته مقامات، همه این اشتباهات بر اساس یک باور نادرست و مرگبار بود که فلسطینی ها قادر به حمله نیستند و جرات انجام این کار را نیز نخواهد داشت. این باور به قدری در دولت اسرائیل ریشه دوانده بود که شواهد فزاینده ای را بر خلاف آن نادیده گرفت.

ارتش اسرائیل و سرویس امنیتی اسرائیل، که مسئول مبارزه با تروریسم در غزه است، از ارائه اظهار نظر خودداری کردند.

مقامات نمی‌خواهند بگویند که چگونه سند دیوار اریحا را بدست آورده اند، اما این سند تنها یکی از چندین نسخه از طرح های حمله بود که در طول سال های گذشته جمع آوری شده است. به عنوان مثال، در یادداشتی از وزارت دفاع در سال ۲۰۱۶ که توسط تایمز هم رویت شد، آمده است: «حماس قصد دارد درگیری بعدی را به خاک اسرائیل منتقل کند.»

بنا به گفته این یادداشت، چنین حمله ای به احتمال زیاد شامل یک گروگانگیری و «تصرف یک جامعه (کیبوتص) اسرائیلی (یا شاید حتی چندین جامعه)» خواهد بود.

سند دیوار اریحا، که به نام استحکامات قدیمی در سرزمین های اشغالی امروزی نامگذاری شده است، حتی صریح تر بود. این شامل حملات موشکی برای منحرف کردن و راندن سربازان اسرائیلی به داخل پناهگاه ها و حملات پهپادی برای از کار انداختن اقدامات امنیتی پیچیده در امتداد حصار مرزی بین اسرائیل و کمربند غزه بود.

این سند محرمانه که توسط سرویس‌های اطلاعاتی اسرائیل به دست آمده، نشان می‌دهد که گروه شبه‌نظامی «حماس» برای حمله به اسرائیل، از یک طرح نظامی پیچیده استفاده کرده است. این طرح که به «دروازه یرموک» معروف است، بر اساس یک آیه از قرآن کریم است که می‌گوید: «آنان را از دروازه غافلگیر کنید. اگر این کار را انجام دهید، قطعاً پیروز خواهید شد.»

این جمله از قرآن، از سوی گروه «حماس» در ویدیوهای منتشر شده از خود و همچنین بیانیه‌های پس از حمله ۷ اکتبر، به‌طور مکرر استفاده شده است.

یکی از مهم‌ترین اهدافی که در این سند ذکر شده، غافلگیری پایگاه نظامی اسرائیل در «رحیم» است که مقر گردان «غزه» مسئول حفاظت از این منطقه است. سایر پایگاه‌هایی که تحت فرماندهی این گردان قرار دارند نیز در این سند ذکر شده‌اند.

گروه «حماس» این هدف را در ۷ اکتبر محقق کرد و با حمله به «رویم»، بخش‌هایی از این پایگاه را تصرف کرد.

مسئولان اسرائیلی می‌گویند، جسارت این طرح، آن را به‌راحتی قابل چشم پوشی می‌کرد. همه ارتش‌ها طرح‌هایی می‌نویسند که هرگز اجرا نمی‌شوند و مسئولان اسرائیلی تخمین می‌زدند که حتی اگر گروه «حماس» حمله کند، تنها چند ده سرباز خواهد داشت و نه صدها سربازی که در نهایت حمله کردند.

اسرائیل همچنین اقدامات گروه «حماس» را اشتباه ارزیابی کرده بود. این گروه در حال مذاکره برای کسب مجوز هایی بود که به حماسی‌ها اجازه کار در اسرائیل را می‌داد، که مسئولان اسرائیلی آن را نشانه‌ای از این می‌دانستند که گروه «حماس» قصد جنگ ندارد.

اما گروه «حماس» از سال‌ها قبل که طرح‌های حمله را تهیه می‌کرده و مسئولان اسرائیلی به دست‌رسی به نسخه‌های اولیه‌ای از این طرح‌ها داشتند. آنچه می‌توانست یک موفقیت اطلاعاتی برای اسرائیل باشد، تبدیل به یکی از بدترین اشتباهات ارزیابی در ۷۵ سال تاریخ اسرائیل شد.

در سپتامبر ۲۰۱۶، دفتر وزیر دفاع اسرائیل یک یادداشت محرمانه بسیار مهم تهیه کرد که بر اساس یک نسخه بسیار قدیمی از طرح حمله گروه «حماس» بود. در این یادداشت که توسط وزیر دفاع وقت، آویگدور لیبرمن امضا شده بود، آمده بود که یک حمله و گروگان‌گیری «موجب وارد آوردن آسیبی جدی به آگاهی و روحیه شهروندان اسرائیل خواهد شد.»

در این یادداشت که توسط روزنامه تایمز مشاهده شده است، آمده است که گروه «حماس» تسلیحات پیشرفته، دستگاه‌های اخلال‌گر GPS و پهپاد خریداری کرده است. همچنین آمده است که این گروه تعداد نیروهای رزمی خود را به ۲۷ هزار نفر افزایش داده است که طی دو سال، ۶ هزار سرباز جدید به آن اضافه شده‌اند. این یادداشت می‌گوید که گروه «حماس» امیدوار بوده است که تا سال ۲۰۲۰ این تعداد به ۴۰ هزار نفر برسد.

گزارش تحلیلی واحد ۸۲۰۰ اسرائیل که توسط نیویورک تایمز مشاهده شده است، نشان می دهد که حماس در حال برنامه ریزی برای یک حمله جدید و بی سابقه به اسرائیل است.

به گفته این سازمان، حماس قصد دارد عملیات فریبکاری و به دنبال آن یک «مانور در مقیاس بزرگ» برای غلبه بر لشکر غزه را انجام دهد.

با این حال، لشگر غزه این طرح را «قطب نما» نامید. به عبارت دیگر، به این معنی که، حماس می داند کجا می خواهد برود، اما هنوز به آنجا نرسیده بود.

در ۶ ژوئیه ۲۰۲۳، تحلیلگر باتجربه واحد ۸۲۰۰ به گروهی از کارشناسان اطلاعاتی دیگر نوشت که ده ها فرمانده حماس اخیراً تمرینات آموزشی را انجام داده اند که در آن فرماندهان ارشد حماس شاهد بودند.

این تمرینات شامل سرنگونی هواپیماهای اسرائیلی و تصرف یک کیبوتص و یک مرکز آموزشی نظامی بود که در آن تمام کادت ها کشته شدند. در طول تمرین، مبارزان حماس همان جمله ای از قرآن را که بالای طرح حمله به دیوار اریحا بود، استفاده کردند.

این تحلیلگر هشدار داد که تمرینات به شدت به طرح حمله به دیوار اریحا شباهت داشت و حماس در حال ساخت ظرفیت برای اجرای این طرح بود.

فرمانده بخش غزه از تحلیل تقدیر کرد، اما گفت که تمرین بخشی از یک «سناریوی کاملاً خیالی» بود و هیچ نشانه ای از توانایی حماس برای انجام آن نیست.

او نوشت: «به طور خلاصه، منتظر بمانید.»

مذاکرات ادامه یافت و برخی از همکاران از نتیجه گیری اولیه تحلیلگر حمایت کردند. او به زودی به درس های جنگ ۱۹۷۳ استناد کرد، زمانی که ارتش های سوریه و مصر دفاع اسرائیل را نابود کردند. نیروهای مسلح اسرائیل مجدداً سازماندهی شدند و حمله را دفع کردند، اما شکست اطلاعاتی برای مقامات امنیتی اسرائیل مدت ها به عنوان یک درس باقی ماند.

او به همکارانش نوشت: «ما قبلاً ۵۰ سال پیش در جبهه جنوبی تجربه مشابهی داشته ایم، و این در ارتباط با سناریویی که برای ما غیرقابل تصور به نظر می رسید، و تاریخ می تواند تکرار شود اگر مراقب نباشیم.»

هیچ یک از ایمیل ها پیش بینی نمی کرد که جنگی بلافاصله در راه باشد، اگرچه این یک تهدیدآمیز به نظر می رسد. این تحلیلگر همچنین نظر رایج کارشناسان اطلاعاتی اسرائیل را که یاسر سینوار، رهبر حماس، به جنگ با اسرائیل علاقه مند نیست، زیر سوال نبردند. اما او به درستی تخمین زد که توانایی های حماس به طور چشمگیری بهبود یافته است. شکاف بین ممکن و مطلوب به طور قابل توجهی کاهش یافته بود.

طبق نتیجه گیری یک کمیسیون دولتی، عمرعدم توانایی اتصال نقاط به یکدیگر و شکست تحلیلی به بیش از دو دهه پیش میرسد، زمانی که مقامات آمریکایی نیز شواهد متعددی داشتند مبنی بر اینکه گروه تروریستی القاعده در حال آماده شدن برای حمله ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به مرکز تجارت جهانی و پنتاگون است، آنهم عمدتاً یک شکست در تحلیل و تخیل بود.

تید سینگر، مقام ارشد سابق سیا که سال ها در خاورمیانه کار کرده است، گفت: «شکست سرویس اطلاعاتی اسرائیل در ۷ اکتبر روز به روز شبیه ۱۱ سپتامبر ما می شود.» «این شکست یک شکاف در تحلیل خواهد بود تا به رهبری نظامی و سیاسی یک تصویر قانع کننده ارائه دهد که حماس قصد حمله را دارد، در حالی که دیگر حمله آغاز شده بود.»