مالی، بورکینافاسو و نیجر در حال تهیه پیش نویس کنفدراسیون هستند، «G5 Sahel» در حال انحلال است.
نوشته پابلو فلاک

یونگه ولت
ترجمه مجله هفته

وزرای خارجه مالی، بورکینافاسو و نیجر در هفته گذشته در پایتخت مالی، باماکو، دیدار کردند و بیانیه‌ای صادر کردند. در این بیانیه، آنها به رؤسای جمهور خود توصیه می‌کنند که کشورهای خود را در یک کنفدراسیون متحد کنند تا از «پتانسیل بزرگی برای صلح، ثبات، قدرت دیپلماتیک و توسعه اقتصادی» که یک اتحاد سیاسی تقویت‌شده ارائه می‌دهد، استفاده کنند.

یک هفته قبل، وزرای اقتصاد و دارایی این کشورها دیدار کردند و تشکیل یک صندوق ثبات مشترک، یک بانک سرمایه‌گذاری و تلاش‌های بیشتر در جهت یک واحد اقتصادی و پولی را توصیه کردند.

با اعلام اتحاد دفاعی «ائتلاف کشورهای صحرا» در پایان ماه آگوست ۲۰۲۳، این سه کشور که در سال‌های اخیر توسط نظامیان اداره می‌شدند، به یکدیگر نزدیک‌تر شدند.

جامعه اقتصادی کشورهای غرب آفریقا نیجر را تهدید به یک مداخله نظامی کرد که قرار بود حکومت کودتا را در این کشور در سرنگون کند اما در نهایت از این مداخله صرف نظر کرد.

فرانسه برنامه‌ریزی برای شرکت در این مداخله را رد کرد. با این حال، مانند سایر کشورهای اروپایی، قول حمایت مادی و مالی از طرح جامعه اقتصادی کشورهای غرب آفریقا را برای مداخله داده بود.

فرانسه که به عنوان قدرت استعماری سابق این سه کشور در طول تاریخ از نفوذ زیادی برخوردار بوده است – اغلب از طریق کودتا علیه دولت های نامحبوب – منافع خود و همچنین دسترسی انحصاری خود به اورانیوم نیجر را حفظ کرده است.

نیجر – مانند دولت‌های انتقالی دو کشور همسایه – همکاری نظامی با فرانسه را پایان داد. از زمان تأسیس «G5 Sahel»، نیروهای عملیات «Barkhane» فرانسه می‌توانستند آزادانه در قلمرو این ائتلاف حرکت کنند که علاوه بر سه کشور کنونی ائتلاف کشورهای صحرا، موریتانی و چاد را نیز شامل می‌شد.

مالی از سال ۲۰۲۲ دیگر عضو G5 نیست. در ۲ دسامبر ۲۰۲۳، بورکینافاسو و نیجر نیز اعلام کردند که از این سازمان خارج می‌شوند، زیرا این سازمان بیشتر «در خدمت منافع خارجی قراردارد تا منافع مردم منطقه صحرا».
آخرین برنامه‌ای که این کشورها در نظر دارند اجرا کنند حرکت به سمت یک واحد پولی مشترک می‌باشد که این آخری می‌تواند خشم فرانسه را شعله‌ور کند.
این سه کشور قبلاً عضو بانک مرکزی کشورهای غرب آفریقا (BCEAO) بودند، یک اتحادیه ارزی که به جز گینه، تمام مستعمرات سابق فرانسه در جامعه اقتصادی کشورهای غرب آفریقا به آن تعلق دارند و ارز آن، فرانک غرب آفریقا نام دارد، که از زمان استعمار به فرانک فرانسه و اکنون به یورو وابسته است. تا ماه مه ۲۰۲۰، کشورهای عضو باید نیمی از ذخایر خود را در بانک مرکزی فرانسه ذخیره می‌کردند. نمایندگان دولت فرانسه حق وتو در تصمیمات BCEAO را داشتند.
به عنوان یک تحریک علیه کل اتحادیه اروپا، تصمیم رئیس جمهور موقت نیجر، عبدالرحمان چیانی، نیز می تواند در نظر گرفته شود که در تاریخ ۲۸ نوامبر با فرمانی قانونی را که حمل و نقل، اقامت و پذیرایی از مهاجران غیر قانونی را با مجازات های سنگین مجازات می کرد، لغو کرد.

این قانون به ویژه در منطقه صحرا بشدت مورد تنفر مردم بود، جایی که به طور سنتی بسیاری از ساکنان از حمل و نقل کالا و انسان زندگی می کنند. علاوه بر این، این قانون همچنین حق آزادی حرکت در منطقه جامعه اقتصادی کشورهای غرب آفریقا را نیز نقض میکرد و باعث افزایش هشت برابری تعداد مهاجران در نیجر شد که در این کشور بدلیل مشکلات رفت و آمد دچار سانحه شدند. اتحادیه اروپا این کشورها را به اجرای «قانون ضد قاچاقچی» مجبور کرد و همچنین از مقامات مرزبانی نیجر از نظر مالی و مادی حمایت کرد.

پنج روز قبل از اینکه چیانی قانون را لغو کند، پارلمان اروپا قطعنامه ای را تصویب کرد که در آن خواستار تحریم هایی از سوی اتحادیه اروپا شد. این احتمالاً یک اقدام انتقام جویانه است، زیرا نیجر، یکی از پنج فقیرترین کشورهای جهان است و با مشکلات پرداخت مواجه است و به شدت از تحریم های ECOWAS رنج می برد. کمک های سازمان های بین المللی به کشور نمی رسد. برق وجود ندارد زیرا نیجریه آن را قطع کرده است. آیا همسایه ها می توانند این مشکل را حل کنند در حالی که اتحادیه اروپا سیاست قدرت بی رحمانه خود را اجرا می کند؟