ویکی لیکس، جنایات جنگی و «قدرت مخفی»: مبارزه طولانی جولیان آسانژ برای حقیقت و آزادی.
گفتگو با استفانیا ماوریتسی
مصاحبه: اینا سمبدنر
ترجمه مجله هفته
استفانیا ماوریتسی یک روزنامهنگار افشاگری ایتالیایی است که برای روزنامه «Il Fatto Quotidiano» کار میکند. او پیش از این برای روزنامههای «La Repubblica» و «L’Espresso» گزارش میداد. او در سال ۲۰۰۹ برای روزنامه خود با جولیان آسانژ و ویکیلیکس شروع به همکاری کرد. او تنها روزنامهنگار بینالمللی است که یک دعوی حقوقی را در چندین دادگاه به نفع حق مطبوعات برای دسترسی به اسناد کامل پرونده ویکیلیکس پیگیری کرده است.
او در آگوست 2021 کتاب «Il potere segreto. Perché vogliono distruggere Julian Assange e Wikileaks» را توسط Chiarelettere منتشر کرد. ترجمه انگلیسی این کتاب در نوامبر 2022 توسط Pluto Press با عنوان «Secret Power. Wikileaks and Its Enemies» منتشر شد. ترجمه آلمانی این کتاب هنوز منتشر نشده است. پیشگفتار این کتاب را کن لوچ نوشته است.
مصاحبه:
پرسش: شما یک روزنامهنگار ایتالیایی هستید و ۱۴ سال پیش شروع به همکاری با پلتفرم افشاگری ویکیلیکس کردید. در کتاب «Secret Power. Wikileaks and Its Enemies» – به فارسی: «قدرت مخفی. ویکیلیکس و دشمنانش» – شما در مورد مبارزه خود برای حقیقت مینویسید. چگونه به این همکاری رسیدید؟
پاسخ: در ابتدا مهم است که بدانید ویکیلیکس اسناد خود را منحصراً با شرکای رسانهای خود به اشتراک میگذارد. من همیشه برای روزنامهها کار کردهام، در ابتدا برای مجله خبری بزرگ ایتالیایی «L’Espresso» و روزنامههای ایتالیایی «La Repubblica»، و امروز برای «Il Fatto Quotidiano». بررسی اصالت اسناد پنج تا شش ماه طول میکشد. ویکیلیکس نیز بهطور موازی بررسیهای خود را انجام میدهد تا اطمینان حاصل کند که این اسناد معتبر هستند. در ابتدا فقط ما بهعنوان شرکای رسانهای دسترسی به این اسناد داشتیم. سپس مقالههای خود را بر اساس این اسناد منتشر کردیم و ویکیلیکس اسناد اصلی را در وبسایت خود منتشر کرد – از آن زمان هر کس میتوانست به آنها دسترسی داشته باشد.
بنابراین، این امر به دموکراتیزه کردن دسترسی به اطلاعات مربوط میشود. این استراتژی انتشار است. این فرصت را هم برای روزنامهنگاران فراهم میکند که با آن کار کنند، هم برای فعالان حقوق بشر، دانشمندان، وکلای دادگستری و کسانی که باید به دادگاه مراجعه کنند. بهعنوان مثال، در مورد خالد المصری، ما از این اسناد برای شکایت به دادگاه اروپایی حقوق بشر و اعتراض به عمل انتقالهای فوقالعاده و شکنجه توسط سیا استفاده کردیم.
پرسش: آیا دلایل دیگری برای همکاری وجود داشت؟
سال ۲۰۰۸، یکی از منابع من از صحبت با من امتناع کرد. او معتقد بود که غیرقانونی شنود می شود و دیگر نمی خواست با من ملاقات کند. برای من این یک نقطه عطف واقعی بود. متوجه شدم که باید نگرانی منبعم را در مورد شناسایی شدن را بسیار جدی بگیرم.
من به عنوان یک ریاضیدان، کمی رمزنگاری خوانده ام. من مفهوم آن را می دانستم، اما نمی دانستم چگونه از آن استفاده کنم. بنابراین، می خواستم یاد بگیرم که چگونه از این روش برای محافظت از منابع استفاده کنم. سپس کسی به من گفت که باید به این «گروهی از دیوانگان» نگاه کنم. این یک روش خنده دار برای اشاره به جولین آسانژ و ویکیلیکس بود که در آن زمان، سال ۲۰۰۸ هنوز چندان شناخته شده نبودند. ویکیلیکس توسط جولین در اکتبر ۲۰۰۶ تاسیس شد.
بنابراین، شروع به بررسی وب سایت آنها کردم و از اسنادی که به آنها ارسال شده بود بسیار تحت تأثیر قرار گرفتم. به عنوان مثال، بسیاری از سازمان ها سعی کرده بودند «دستورالعمل گوانتانامو» را دریافت کنند، اما موفق نشده بودند. پس چرا ویکیلیکس آن را دریافت کرد؟ مدتی طول کشید تا من این را درک کنم. دلیل این بود که در تاریکی رازداری، منابعی وجود داشتند که از دولت بوش، جنگ وحشتناک «ترور»، برخورد با تروریست های ادعایی، شکنجه کل جمعیت در مورد عراق و غیره عصبانی بودند. این افراد ممکن است آنقدر شجاع نبودند که به ملاء عام بروند، اما آنها مایل بودند این اسناد را به یک سازمان رسانه ای ارسال کنند که از رمزنگاری برای محافظت از هویت استفاده می کند.
من همچنین تحت تأثیر این واقعیت قرار گرفتم که ویکیلیکس از درخواست های پنتاگون برای حذف گزارش گوانتانامو از وب سایت خود امتناع کرد، زیرا انتشار آن مجاز نبود. پس از ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ رسانه ها در برابر مقامات بسیار محتاط بودند، بنابراین برای من امیدبخش بود که ببینم یک سازمان رسانه ای وجود دارد که در برابر فشار پنتاگون مقاومت می کند. بنابراین، من قطعاً می خواستم از آنها یاد بگیرم.
من با آنها تماس گرفتم، اما آنها نسبتاً مرموز بودند. نمی توانستم درست درک کنم که چگونه کار می کنند، چه کسانی هستند و غیره. سپس در جولای ۲۰۰۹ آنها در نیمه شب با من تماس گرفتند. من به سختی متوجه شدم که چه اتفاقی می افتد، رفتم به کامپیوترم، یک سندی که به من ارسال کرده بودند را دانلود کردم. آنها می خواستند یک روزنامه نگار ایتالیایی روی آن کار کند، زیرا به زبان ایتالیایی بود، و می خواستند یک روزنامه نگار افشاگر که بتواند به آنها کمک کند تا تأیید کنند که سند واقعی است. این برای من تأییدی بود که آنها به عنوان روزنامه نگار کار می کردند. آنها فقط هر چیزی را آنلاین منتشر نمی کنند. من باید اسناد را ابتدا بررسی می کردم. و در ماه آگوست توانستم مقاله مربوطه را در روزنامه ام منتشر کنم.
بعد چه شد؟
همکارانم در تحریریه نمی فهمیدند که این چقدر مهم است. آنها به این اشاره کردند که در ایتالیا مشکلات زیادی وجود دارد – بیکاری، فروپاشی سیستم مراقبت های بهداشتی و غیره. آنها نمی فهمیدند که چرا مهم است که روی روزنامه نگاری ویکیلیکس تمرکز کنیم. اما شش ماه بعد ویکیلیکس «کشتار جانبی» را منتشر کرد و توجه جهانی را به خود جلب کرد. من به یاد می آورم که جولیان قبل از انتشار با من تماس گرفت، زیرا می خواست که یک سندی را ببینم که در مورد ضد جاسوسی ارتش ایالات متحده بود که ویکیلیکس آن را تحلیل کرده بود. و در اینجا نیز من واقعاً تحت تأثیر قرار گرفتم، زیرا اگرچه این پلتفرم تنها یک سال و نیم قبل از ایجاد این سند تأسیس شده بود، اما این پلتفرم قبلاً در رادار ضد جاسوسی ایالات متحده قرار داشت. آنها نگران بودند که اسنادی درز کند و می خواستند علیه منابع ویکیلیکس اقدام کنند تا مردم را بترسانند و تا آنها احساس کنند اینکار عواقبی دارد، با از دست دادن شغل و رفتن به زندان. وقتی علیه منابع اقدام می کنید، توانایی روزنامه نگاران برای کسب اطلاع را نابود می کنید.
بعد از انتشار ویدئوی «قتل های جانبی»، جنگ نامه های افغانستان و عراق منتشر شدند که بدون شک از مهم ترین اسناد روزنامه نگاری هستند، همراه با «اسناد پنتاگون» و اسناد اسنودن. هنوز هم یادم می آید که وقتی اسناد مربوط به جنگ افغانستان را دریافت کردم، چقدر هیجان زده بودم، در حالی که جنگ هنوز ادامه داشت، نه بعد از ۴۰ سال که دیگر کسی به آن اهمیت نمی دهد. در این مورد، ما می توانستیم ابر جنگ را زمانی که هنوز در جریان بود، دور کنیم. از سال ۱۹۷۱، زمانی که «اسناد پنتاگون» منتشر شد، دیگر این امکان را نداشتیم که ببینیم در میدان جنگ چه اتفاقی می افتد. و مقایسه آنچه ماشین تبلیغات به ما می گفت با آنچه اسناد به ما در مورد وقایع محلی می گفتند، شگفت انگیز بود. وقتی شروع به کار بر روی جنگ نامه های افغانستان کردم، به برلین آمدم تا با جولیان ملاقات کنم.
این در سپتامبر ۲۰۱۰ بود. او از سوئد آمده بود و در این کابوس اتهامات تجاوز جنسی گرفتار شده بود. او سوئد را تنها پس از دادن تعهد و اطمینان به دادستانی توانست ترک کند، ترک کرد. او فرار نکرد. فکر می کردم جولیان نمی آید و هیچ کس از ویکی لیکس هم نمی آید. اما بعد تلفنم زنگ خورد. او را برای ناهار ملاقات کردم و نتوانستم او را تشخیص دهم. او وزن زیادی کم کرده بود. به جز یک کیف دستی، هیچ بار وزنی نداشت، گویی کسی او را مورد سرقت قرار داده است. چمدانش در فرودگاه به او تحویل داده نشده بود.
صبح روز بعد، ما به کافه ای در میدان الکساندر رفتیم تا کار بر روی جنگ نامه های افغانستان را سازماندهی کنیم. او چندین تلفن همراه جدا گانه داشت، یکی را جمع کرد و با وکیل سوئدی وقت خود صحبت کرد که به او گفت که علیه او حکم بازداشت صادر شده است. آنها به زبان انگلیسی صحبت می کردند و جولیان گفت: «اما من چهار هفته در سوئد بودم. من تمام مدت آنجا بودم تا مورد بازجویی قرار بگیرم، چرا آنها مرا بازجویی نکردند؟» بنابراین، در آن روز، دادستان سوئد دستور دستگیری جولیان را صادر کرد. من جولیان را در آن کافه در میدان الکساندر، در ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۰ ترک کردم و او را هرگز به عنوان یک مرد آزاد ندیده ام.
این رسوایی و غیرقابل قبول است. و به همین دلیل است که من نمی خواهم تسلیم شوم، زیرا احساس گناه می کنم. من همان اسناد را منتشر می کنم و هرگز به زندان نمی افتم. من هرگز، نه یک بار، مورد بازجویی قرار نگرفتم. من مورد تهدید، تعقیب بی رحمانه، دزدی قرار گرفتم. من در سفارت اکوادور جاسوسی شدم و تلفن همراه من توسط پلیس مخفی باز و شنود شد. اما به جز این تهدیدات، من در مقایسه با او هیچ مشکلی نداشتم. او از سوی دیگر، آزادی را هرگز دوباره تجربه نکرد و او واقعاً در معرض خطر است.
آنها گفتند که ابتدا به دنبال منابع بودند. چه زمانی شروع به تعقیب جولیان آسانژ کردند؟
وقتی ویکیلیکس «قتلهای جانبی» و سپس «اسناد جنگ افغانستان» را منتشر کرد، آنها از قبل تصمیم گرفته بودند که چگونه جولین را نابود کنند، زیرا این اسناد به سال ۲۰۰۸ بازمیگردد. آنها عصبانی بودند، کاملاً عصبانی. اولین کاری که آنها انجام دادند، دستگیری منبع چلسی منینگ بود. او تحت شرایط بسیار سختی در زندان قرار گرفت، شکنجه شد و تحقیر شد. سپس یک کمپین بزرگ عمومی برای انتقال او از این زندان به یک زندان کمتر سخت، اما هنوز در یک زندان نظامی صورت گرفت. پس از هفت سال و دو تلاش برای خودکشی، او به ۳۵ سال حبس محکوم شد. رئیسجمهور باراک اوباما حکم او را به هفت سالی که قبلاً در زندان گذرانده بود، تبدیل کرد. بنابراین او آزاد شد.
در مورد جولیان، پرونده سوئدی توسط مقامات آمریکایی و بریتانیایی برای نابود کردن او استفاده شد. او نه سال زندانی شد، برچسب متجاوز به او چسبیده بود. و او هرگز متهم نشد. من ادعا نمیکنم که دو زن بخشی از یک توطئه بودند. من فقط میگویم که این پرونده علیه او استفاده شد تا او را نابود کند.
در این میان، رسانهها نیز نقش مهمی ایفا کردند. نظر شما در این مورد چیست؟
اگر رسانهها آنچه را که باید انجام میدادند انجام میدادند، جولیان از ابتدا در این موقعیت نبود. در ابتدا باید تعقیب و مجازات در ارتباط با پرونده سوئدی را به چالش میکشیدند. و اینطور بود که پنج سال طول کشید. در سال ۲۰۱۵ تصمیم گرفتم که باید سعی کنم بفهمم چه خبر است، زیرا غیرممکن است که یک انسان در یک سفارت زندانی بماند، بدون اینکه پایانی در انتظار باشد، بدون اینکه حتی یک ساعت در فضای باز بگذراند. بنابراین پس از پنج سال به خودم گفتم: باید ببینم در این پرونده سوئدی چه اشتباهی رخ داده است، اما به تنهایی. من این را نمیگویم چون میخواهم نشان دهم چقدر باهوش هستم. نه، من معتقدم که این یک رسوایی است که یک روزنامهنگار ایتالیایی به تنهایی سعی کرده است اسنادی را به دست آورد و نقش مقامات بریتانیایی را فاش کند که به مقامات سوئدی گفتهاند نباید به لندن بیایند تا او را بازجویی کنند. در نتیجه، پرونده از نظر حقوقی فلج شد.
تصور کنید که رسانههای قدرتمند بریتانیایی یا آمریکایی با منابع خود در داخل دولت، با منابع اقتصادی خود چه میتوانستند انجام دهند. آنها میتوانستند تمام وزن خود را در کفه ترازو قرار دهند و او این همه سال در سفارت زندانی نمیشد. بنابراین: نقش رسانهها در این پرونده، با استثنای چند مورد، به طور کلی کاملاً مسموم بود. آنها تعقیب و مجازات را کاملاً حمایت کردند. انتظار میرفت که رسانهها سوالات تهاجمی بپرسند. مثلاً اینکه مقامات آمریکا و انگلیس گفتند که جولیان دستهایش خونیست. در حالی که هیچ مدرکی وجود نداشت. و پس از ۱۳ سال، هیچ مرگی وجود ندارد. هیچ آسیبی وجود ندارد که بتوان آن را به انتشار نسبت داد.
این کمپین شیطانسازی بسیار مضر بود زیرا به او هرگونه همدلی و همدردی در میان مردم را سلب کرد، که تنها زرهی است که میتوان در برابر آنچه من «قدرت مخفی» مینامم، داشت. رئیسجمهور دوایت دی. آیزنهاور آن را «مجمع نظامی-صنعتی» مینامید. من آن را «قدرت مخفی» مینامم، زیرا وقتی میگوییم «مجمع نظامی-صنعتی»، به فکر صنایع تسلیحاتی، سرویسهای مخفی… میافتید. اما Big Tech نیز بخش بزرگی از این قدرت است. آنها در نظارت، با پهپادها، در همه این جنگهای جدید، جنگهای مخفی، کمک میکنند. ببینید، من از کلمه «دولت عمیق» اجتناب میکنم، زیرا به نوعی به یک ایده توطئه تبدیل شده است. من آن را «دولت مخفی» مینامم تا مجمع نظامی-صنعتی را که در پوشش راز پوشیده شده است، توصیف کنم. و این راز، اسرار دولتی، کاملاً مورد سوء استفاده قرار میگیرد و نه برای محافظت از شهروندان، بلکه برای محافظت از جنایات دولتی، برای محافظت از شکنجهگران، برای محافظت از جنایتکاران جنگی استفاده میشود. و این قدرت در برابر قانون پاسخگو نیست.
مثالی برای این موضوع دارید؟
من از کشوری میآیم که افسران سیا توانستند در میانه روز در میلان یک انتقال فوقالعاده انجام دهند. دادستانهای ما قادر بودند آنها را شناسایی کنند، علیه آنها تحقیق کنند و آنها را محاکمه کنند. همچنین تمام عوامل سرویس مخفی نظامی ایتالیا که در انتقال شرکت داشتند. آنها متهم، محاکمه و محکوم شدند. ما تنها کشوری در جهان بودیم که این کار را انجام دادیم.
با این حال، هیچکدام از آنها به زندان نرفتند. حتی اگر به نه سال، یعنی مجازاتهای سنگین، محکوم شدند، هیچکدام از آنها حتی یک روز هم در زندان نماندند. و چرا؟ چون پاسخگو نیستند.
آنها وزارت دادگستری ایتالیا را که از ارسال درخواست استرداد به ایالات متحده خودداری کرد. و آنها دادگاه قانون اساسی را پشت سر داشتند که اعلام کرد: بله، شما توسط اسرار دولتی محافظت میشوید.
در نهایت ایتالیا محکوم شد. تنها کشوری که این افراد را شناسایی کرده بود، توسط دادگاه اروپایی حقوق بشر محکوم شد، زیرا در نهایت هیچکدام از آنها به زندان نرفتند. این نشان میدهد که این قدرت حتی برای بهترین دادستانها و مستقلترین قضات نیز کاملاً دستنیافتنی است.
اما در این صورت چه راههایی برای مقاومت باقی میماند؟
تنها چیزی که میتواند از کسی محافظت کند، همدلی عمومی است که مردم را بسیج میکند. و این دلیلی است که آنها این همدلی را برای جولیان و ویکیلیکس نابود میکنند و او را به عنوان یک متجاوز، به عنوان شخصی که جانها را به خطر میاندازد، به عنوان شخصی که با پوتین در رختخواب است، به عنوان شخصی که با ترامپ در رختخواب است، برای رد هر نوع همدلی رفتار میکنند. و این کار آنها تقریباً یک دهه طول کشید. اما ناگهان، پس از دستگیری جولیان (در آوریل ۲۰۱۹)، مردم سرانجام فهمیدند که او درست گفته است. محاکمه بعدی تفاوت ایجاد کرد، زیرا آنها رفتار غیرقانونی داشتند. ما میتوانستیم ببینیم که حتی رسانهها – حتی «گزارشگران بدون مرز» – در مورد هر روز دادگاه میگفتند: «لعنتی، چه خبر است؟ این نمیتواند درست باشد.» اما نه سال طول کشید. و در این مدت، سلامت و آزادی و زندگی جولیان نابود شد. او دستگیری خود را در آن زمان به عنوان اولین گام به سمت استرداد خود درک کرد، از آن قبلاً همیشه گفته بود که این اتفاق خواهد افتاد، و هیچکس به او باور نمیکرد. گفته میشد که او میخواهد پرونده سوئدی را پنهان کند، «تجاوز». نه، او از همان ابتدا درست داشت.
چه نقشی را سرویس دادستانی سلطنتی، که در آلمان معادل دادستان کل است، و در آن زمان توسط کئیر استارمر، نامزد فعلی حزب کارگر رهبری میشد، در این پرونده ایفا کرد؟
مهمترین تصمیم در مورد جولیان آسانژ توسط دادستانی بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ گرفته شد که در آن زمان سر کئیر استارمر آن را رهبری میکرد. باید بگویم که در طول فرآیند FOIA (قانون آزادی اطلاعات) خود، هرگز به سندی برخورد نکردم که نشان دهد استارمر مسئول این تصمیم بوده است. ما هرگز نخواهیم فهمید که آیا یا چه نقشی در این پرونده داشته است، زیرا مسئولان مدارک را از بین بردهاند. با این حال، برخی از اسنادی که من درخواست کردهام، شواهد غیرقابل انکاری از نقش سرویس دادستانی سلطنتی ارائه میدهند، از زمانی که استارمر آن را رهبری میکرد. دادستانی بود که این فلج حقوقی و باتلاق دیپلماتیک را ایجاد کرد که جولیان از سال ۲۰۱۰ در لندن در آن گرفتار شده بود. در این مورد هیچ تردیدی وجود ندارد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 