بررسی سالانه ۲۰۲۳. امروز: ونزوئلا.
مذاکرات با مخالفان پیشرفت کرد.
درگیری اسکوئیبو به صورت دیپلماتیک جلو میرود

نوشته جولیتا دازا، کاراکاس

یونگه ولت

ترجمه مجله هفته

در سال ۲۰۲۳، انتخابات ریاست‌جمهوری که قرار است سال آینده در ونزوئلا برگزار شود، فضای سیاسی این کشور آمریکای جنوبی را تحت تأثیر قرار داد. هنوز تاریخ دقیق برگزاری انتخابات مشخص نیست و مشخص نیست که آیا نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور، بار دیگر نامزد خواهد شد یا خیر.

در پایان دسامبر ۲۰۲۲، ائتلاف راست‌گرای «پلتفرمای دموکراتیک متحد» (Plataforma Unitaria Democrática) کاری را انجام داد که مدت‌ها منتظر آن بود: انحلال «دولت موقت» چهار سال پیش و «دفتر ریاست‌جمهوری موقت» که خوان گوایدو خود را به آن منصوب کرده بود. این «دولت موقت» که در ابتدا توسط حدود ۶۰ کشور به رسمیت شناخته شده بود، در ونزوئلا نه مشروعیت داشت و نه قدرت سیاسی – و نه حمایت لازم از مردم – بنابراین «تغییر رژیم» مورد نظر واشنگتن محقق نشد.

گفت‌وگو با اپوزیسیون

این موضوع در اجلاس ونزوئلا که در آوریل در پایتخت کلمبیا، بوگوتا، برگزار شد، تأیید شد. در این «کنفرانس بین‌المللی در مورد روند سیاسی در ونزوئلا» که توسط رئیس‌جمهور گوستاوو پترو آغاز شد، نمایندگان دیپلماتیک از ۱۹ کشور، از جمله نماینده عالی اتحادیه اروپا، ژوزپ بورل، حضور داشتند. بیانیه پایانی شامل تعیین جدول زمانی برای انتخابات ریاست‌جمهوری همزمان با لغو تدریجی تحریم‌های علیه ونزوئلا و ادامه مذاکرات بین دولت و اپوزیسیون که در سال ۲۰۲۱ در مکزیک آغاز شد و توسط نروژ همراهی می‌شد، بود. این امر منجر به از سرگیری مذاکرات در باربادوس و امضای توافقی بین «پلتفرما» و هیئت دولت در اواسط اکتبر شد.

در توافق اول، از جمله رد مشترک خشونت سیاسی علیه دولت ونزوئلا، به رسمیت شناختن شورای ملی انتخابات (Consejo Nacional Electoral، CNE) و برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در نیمه دوم سال ۲۰۲۴ توافق شد. بخش دوم توافق شامل دفاع از حاکمیت ونزوئلا بر منطقه اسکوئیبو و تلاش‌ها برای حفظ دارایی‌های ونزوئلا که در خارج از کشور توقیف شده‌اند، از جمله Citgo، شرکت تابعه شرکت نفت دولتی Petróleos de Venezuela (PDVSA) در ایالات متحده است. در جریان این مذاکرات، دولت ایالات متحده برخی مجوزها را برای معاملات در بخش نفت، که تحت سیاست تحریم‌ها به شدت مسدود شده است، صادر کرد. با این حال، این مجوزها در صورت عدم انجام تعهدات توافق شده توسط دولت ونزوئلا در باربادوس، لغو خواهند شد.

اختلافات بر سر تفسیر توافق باربادوس

تنها چند روز پس از برگزاری انتخابات مقدماتی ائتلاف اپوزیسیون در ۲۲ اکتبر که قرار بود یک نامزد مشترک برای انتخابات ریاست‌جمهوری را تعیین کند، اختلافات بر سر تفسیر توافق باربادوس آغاز شد. در ۳۰ اکتبر، دیوان عالی کشور (Tribunal Supremo de Justicia، TSJ) حکمی صادر کرد که «همه پیامدهای» این انتخابات مقدماتی اپوزیسیون را لغو می‌کند. این امر به دلیل نقض ادعایی قوانین انتخاباتی در رای‌گیری بود که نمی‌توان آن را بررسی کرد زیرا کمیسیون مسئول سازماندهی انتخابات از همراهی CNE خودداری کرده بود. علاوه بر این، سه نامزد، از جمله ماریا کورینا ماچادو، باید بررسی شوند زیرا به دلیل جرائم مختلف – نقض قوانین مالیاتی، پرونده‌های فساد یا تخلف در فرآیندهای انتخاباتی قبلی – مجاز به تصدی مناصب دولتی نیستند، بنابراین صلاحیت نامزدی برای ریاست‌جمهوری را ندارند. طبق کمیسیون ذی‌صلاح، ماچادو بازارگرا با ۹۲.۳۵ درصد آرا پیروز شد. او در ۱۵ دسامبر، آخرین روز مهلت تعیین‌شده در توافق باربادوس، از TSJ درخواست بررسی رد صلاحیت خود به‌عنوان نامزد را کرد.

در سطح بین‌المللی، اقدامات دولت ونزوئلا علیه حزب کمونیست ونزوئلا (PCV) مورد انتقاد قرار گرفته است. در اواسط ماه آگوست، پس از اینکه دولت ونزوئلا مدتی طولانی مواضعی خصمانه نسبت به PCV اتخاذ کرده بود، دادگاه عالی عدالت (TSJ) تصمیم گرفت که در این حزب مداخله کند و یک رهبری ویژه منصوب کند. این اقدام با این استدلال توجیه شد که انتخابات رهبری حزب در کنگره ماه نوامبر سال گذشته «قانونی نبوده است». PCV معتقد است که این تعقیب و آزار علیه سازمان آنها، نتیجه انتقادات تند و مخالفتی است که آنها از سال ۲۰۲۲ علیه سیاست نیکولاس مادورو، که آن را نئولیبرال توصیف می کند، انجام داده اند.

میراث استعماری: منطقه اسکوئیبو

در سال ۲۰۲۳، اختلاف مرزی بین ونزوئلا و جمهوری دموکراتیک گویان (Guyana) بر سر منطقه اسکوئیبو به اوج خود رسید. این منطقه یک منطقه ۱۶۰ هزار کیلومتر مربعی با منابع طبیعی بسیار غنی است. در سال ۲۰۱۵، شرکت نفتی آمریکایی اکسون موبیل ذخایر عظیم نفتی را در آب های ساحلی، در آب های تحت تأثیر اختلاف مرزی، کشف کرد.

در دوران استعمار اسپانیا، منطقه اسکوئیبو بخشی از ونزوئلا بود. به این ترتیب، سیمون بولیوار، مبارز استقلال، پس از آزادی از تاج اسپانیا، این منطقه را در سال ۱۸۱۹ در تشکیل «کلمبیا بزرگ»، که شامل ونزوئلا و کلمبیا امروزی است، گنجاند. از سال ۱۸۳۵، بریتانیا، قدرت استعماری بر آن زمان بریتانیا-گویانا، شروع به گسترش به سمت غرب کرد. در سال ۱۸۹۹، یک داوری در پاریس منافع بریتانیا را بر سر این منطقه ترجیح داد. در سال ۱۹۶۲، ونزوئلا رسماً در سازمان ملل متحد اعلام کرد که به دلیل بی نظمی، رای داوری را باطل می داند. در سال ۱۹۶۶، درست قبل از استقلال گویان، کاراکاس و لندن در ژنو توافقنامه ای را امضا کردند که تا به امروز معتبر است و در آن هر دو کشور متعهد شدند که ادعاهای متقابل خود را از طریق مذاکرات حل کنند. با این حال، گویان در سال ۲۰۱۸ ونزوئلا را به دیوان بین المللی دادگستری (ICJ) شکایت کرد. در سال ۲۰۲۰، این دادگاه تصمیم گرفت که صلاحیت رسیدگی به این پرونده را دارد، که ونزوئلا آن را به رسمیت نمی شناسد.

از زمانی که گویان چند سال پیش شروع به اعطای مجوزهای بیشتر به شرکت نفتی آمریکایی و انجام تمرینات نظامی مشترک با واحدهای Southcom ایالات متحده کرد، این اختلاف بیشتر تشدید شد. برای ونزوئلا، این تمرینات و همچنین پایگاه های نظامی احتمالی ایالات متحده، تهدیدی برای حاکمیت و صلح در منطقه محسوب می شوند.
در یک همه‌پرسی که در تاریخ ۳ دسامبر برگزار شد و طبق گفتهٔ CNE بیش از ۱۰ میلیون شهروند در آن شرکت کردند، اکثریت مردم با رأی «نه» به تصمیم داوری پاریس، عدم صلاحیت دیوان بین‌المللی دادگستری و تأیید توافق‌نامهٔ ژنو رأی دادند. علاوه بر این، قرار بر این شد که «گویانا اسکوئیبو» به عنوان یک ایالت ونزوئلایی ایجاد شود.

در تاریخ ۱۴ دسامبر، رئیس‌جمهور ونزوئلا، نیکولاس مادورو، و همتای گویانی وی، محمد ایرفآن (عرفان) علی، توافق کردند که تحت هیچ شرایطی از زور استفاده نکنند. هر اختلافی باید مطابق با حقوق بین‌الملل حل و فصل شود. این دو کشور اختلافات خود را در مورد صلاحیت دیوان بین‌المللی دادگستری پذیرفتند و توافق کردند که گفتگو را ادامه دهند.

برخی از برنامه‌های اجتماعی که در چارچوب انقلاب بولیواری تأسیس شده‌اند، همچنان نتایج مثبتی به دست می‌آورند. در اوایل دسامبر، هدف تحویل ۴٫۸ میلیون واحد مسکن اجتماعی به جمعیت محقق شد. در روز جهانی زن، «مأموریت بزرگ زن ونزوئلا» (Gran Misión Mujer Venezuela) تأسیس شد که قرار است برنامه‌های اجتماعی ویژه زنان را ترویج کند. در ماه مارس، مادورو اعلام کرد که ۷٫۵ میلیون خانواده از طریق «کمیته‌های محلی تأمین و تولید» (CLAP) با مواد غذایی یارانه‌ای حمایت می‌شوند. دولت تلاش می‌کند با کمک‌های مالی به مردم، به نام «بونوس»، شرایط زندگی دشوار را جبران کند. با این حال، بسیاری از مردم مجبور شدند وطن خود را ترک کنند. گفته می‌شود که بین ماه‌های ژانویه و اوت حدود ۵۰۰٫۰۰۰ نفر از ونزوئلا خارج شده‌اند.