مارسل کونتسمان
ترجمه مجله هفته

قیمت‌های سوخت، برق و آب که تا کنون به شدت یارانه‌ای بودند، افزایش خواهند یافت. همزمان، حقوق کارمندان بخش‌های آموزش و بهداشت نیز افزایش خواهد یافت.

مجمع ملی کوبا در آخرین جلسه خود در سال جاری، بسته‌ای از اقدامات اقتصادی را تصویب کرد که با هدف رفع تحریفات پولی و محرک اقتصاد بحران‌زده این کشور سوسیالیستی در نظر گرفته شده است.

نخست‌وزیر کوبا، مانوئل ماررو، در این خصوص گفت: «در حال حاضر در شرایط جنگ اقتصادی، با تشدید تحریم‌ها و همه مشکلاتی که به همراه دارد، کار می‌کنیم. ما از اینکه نتوانستیم پیشرفت‌های لازم را داشته باشیم و تأثیرات این پدیده‌های خارجی را کاهش دهیم، بسیار ناراضی هستیم. ما می‌توانستیم بیشتر انجام دهیم.»

به گفته وزارت اقتصاد کوبا، تولید ناخالص داخلی این کشور در سال جاری بین یک تا دو درصد کاهش یافته است. قرار است اقتصاد کوبا در سال ۲۰۲۴ با دو درصد رشد کند. برای تحقق این هدف، برنامه «ثبات‌بخشی پولی» که پیش از این نیز اعلام شده بود، در سال آینده اجرایی خواهد شد.

در حال حاضر، قیمت هر لیتر بنزین در کوبا ۳۰ پزو (حدود ۱۱ یورو سنت) است. با توجه به هزینه‌های بالای واردات بنزین، عرضه آن در کشور محدود است. به زودی، قیمت بنزین بر اساس قیمت‌های منطقه‌ای و با نرخ برابری ۱۲۰:۱ تعیین خواهد شد که می‌تواند در حدود ۱۵۰ پزو باشد. در آینده، سوخت فقط به صورت ارزی به گردشگران با خودروی کرایه‌ای فروخته خواهد شد.

اقتصاددان ارشد وزارت اقتصاد کوبا، آلخاندرو گیل، گفت: «مردم نیز معتقدند که کشور نمی‌تواند یکی از پایین‌ترین قیمت‌های بنزین در جهان را حفظ کند.»

در سال ۲۰۲۴، قیمت‌های خدمات حمل و نقل دولتی، سیگار و محصولات توتون‌کاری در کوبا نیز افزایش خواهد یافت. هنوز ارقام دقیقی اعلام نشده است.

ماررو گفت، برای اولین بار در سال‌های اخیر، کتابچه‌ی دولتی «لیبرتا» که از طریق آن یک پایه‌ی اساسی از مواد غذایی بسیار یارانه‌ای توزیع می‌شود، تغییرات بزرگی خواهد کرد. قیمت‌های حمایتی در سال آینده متفاوت خواهند بود و یارانه‌ها باید به ویژه به گروه‌های آسیب‌پذیر تعلق بگیرند. «ناعادلانه است که کسانی که به اندازه کافی درآمد دارند همان چیزی را دریافت کنند که کسانی که بسیار کم درآمدند دارند. امروز یک بازنشسته‌ی فقیر پیر را به اندازه‌ی صاحب یک شرکت خصوصی بزرگ که پول زیادی دارد یارانه می‌دهیم».

در حال حاضر، یک ارزیابی سراسری گروه‌های آسیب‌پذیر توسط وزارت کار و امور اجتماعی در حال انجام است که در «هفته‌ها و ماه‌های آینده» به پایان خواهد رسید.

اولین فروشگاه‌های لیبرتا (بودگاس) در حال حاضر محصولات اضافی مانند شامپو، ادویه‌جات، آبجو و سایر مواد غذایی را با قیمت‌های غیر یارانه‌ای در سبد خود دارند. در سال ۲۰۲۴، این امر در سراسر کشور باید انجام شود.

حقوق کارمندان بخش آموزش و بهداشت از اول ژانویه ۲۰۲۴ افزایش خواهد یافت. در حال حاضر، حقوق یک معلم ابتدایی ۴۰۱۰ پزو در ماه است و یک پزشک خانواده در سال اول ۵۰۶۰ پزو درآمد دارد. پس از پنج سال خدمت، یک پاداش ۱۰۰۰ پزو اضافه می‌شود که در چند مرحله به ۳۰۰۰ پزو در ۳۰ سال خدمت می‌رسد. علاوه بر این، مزایای ویژه دیگری برای شیفت شب، افزایش بار کاری و تلاش‌های ویژه در این دو بخش وجود دارد.

همچنین اعلام شد که یک نرخ ارز جدید معرفی خواهد شد. در حال حاضر، نرخ ارز رسمی برای بخش دولتی ۲۴ به ۱ دلار آمریکا است. برای جمعیت، نرخ ۱۲۰ به ۱ اعمال می‌شود، در حالی که دلار در بازار غیررسمی در حال حاضر با قیمت ۲۵۶ پزو معامله می‌شود. مررو گفت که در چارچوب یک گروه کاری بانک مرکزی، مطالعاتی برای تعیین یک «نرخ ارز اقتصادی و پایدار» انجام می‌شود که در طول سال آینده معرفی خواهد شد.

تغییرات جدیدی نیز برای حدود ده هزار شرکت کوچک و متوسط (SME) بخش خصوصی وجود دارد که امسال کالاهایی به ارزش بیش از یک میلیارد دلار آمریکا وارد کرده‌اند که منجر به گسترش گسترده‌ی عرضه شده است. با این حال، قیمت‌ها به دلیل کاهش قدرت خرید پزو برای بسیاری از کوبایی‌ها غیرقابل تحمل است.

ماررو اعلام کرد که از اوایل سال آینده، صدور مجوز برای شرکت‌های خصوصی جدید در سطح شهرداری آغاز خواهد شد. تا کنون، برای هر تأسیس، نیاز به تأیید از سوی وزارت اقتصاد در هاوانا است. تعرفه‌ی گمرکی برای محصولات نهایی که در کوبا تولید می‌شوند، پنج تا ۳۰ درصد افزایش خواهد یافت. در عین حال، تعرفه‌های گمرکی برای مواد اولیه و کالاهای واسطه‌ای ۵۰ درصد کاهش خواهد یافت تا انگیزه‌های بیشتری برای تولید محلی ایجاد شود. مالیات بر فروش ۱۰ درصدی که تا کنون فقط برای فروش خرده‌فروشی اعمال می‌شد، سپس برای کل اقتصاد اعمال خواهد شد.

آزادی گمرکی برای واردات خصوصی مواد غذایی، دارو و محصولات بهداشتی که در سال ۲۰۲۱ معرفی شد، برای اولین بار به مدت شش ماه دیگر تمدید نمی‌شود، بلکه فقط تا ۳۱ مارس ۲۰۲۴ تمدید می‌شود که نشان‌دهنده‌ی احتمال پایان این اقدام است.

دولت با یک نهاد جدید برای بازیگران اقتصادی خصوصی، می‌خواهد این بخش را از نظر نهادی همراهی کند. در ماه جولای، یک قانون شرکتی تصویب خواهد شد تا حدود ۲۵۰۰ شرکت دولتی را رقابتی‌تر کند.

علاوه بر این، پارلمان یک بازنگری در قانون سلامت را تصویب کرد. ماهیت رایگان و پیشگیرانه‌ی مراقبت‌های بهداشتی بدون تغییر باقی می‌ماند. جدید این است که خدماتی که به عنوان خدمات انتخابی و زیبایی‌شناختی تلقی می‌شوند و ناشی از نشانه‌های پزشکی، بیماری‌ها، عواقب آنها یا حوادث نیستند، باید از طرف بیمه شدگان پرداخت شوند.

قیمت برق برای خانوارها برای مصرف‌کنندگان پرمصرف (از ۵۰۰ کیلووات ساعت در ماه به بالا که در حال حاضر حدود ۱۰ درصد را شامل می‌شود) ۲۵ درصد افزایش خواهد یافت. قیمت آب برای مصرف‌کنندگان بدون کنتور آب از هفت به ۲۱ تا ۲۴ پزو افزایش خواهد یافت. قیمت گاز مایع برای طبخ نیز ۲۵ درصد افزایش خواهد یافت.

گیل گفت: «افزایش قیمت‌ها بیشتر به دنبال ایجاد انگیزه‌های موثر برای صرفه‌جویی است تا افزایش درآمدهای دولت.»

وزیر اقتصاد کوبا، آقای گیل، اتهامات مبنی بر اینکه اقدامات اقتصادی اخیر دولت این کشور «شوک درمانی نئولیبرال» است را رد کرد. وی گفت: «این برنامه نتیجه یک فرآیند مشورت و تحلیل گسترده نهادهای دولتی است که با مشارکت دانشمندان، کادرهای حزبی و نظرسنجی‌های عمومی از مردم انجام شده است. این اقدامات برای حفظ دستاوردهای اجتماعی انقلاب انجام شده است.»