پکن می خواهد دلالان را سر جای خود بنشاند

نوشته یورگ کروناور
یونگه ولت
ترجمه مجله هفته

یکی از بزرگترین ورشکستگی‌ شرکتها که جمهوری خلق چین تاکنون تجربه کرده است: شرکت مالی چینی ژونگژی اینترپرایز گروپ روز جمعه گذشته در پکن به طور رسمی اعلام ورشکستگی کرد. ابعاد این پرونده عظیم است. ژونگژی زمانی دارایی‌هایی به ارزش ۱۴۱ میلیارد دلار آمریکا مدیریت می‌کرد و یکی از مهم‌ترین شرکت‌های فعال در بخش سایه بانکداری چین است که حجم آن بالغ بر ۳ تریلیون دلار آمریکا تخمین زده می‌شود. این شرکت طبق گزارش‌های خبرگزاری‌ها، بدهی‌هایی به ارزش ۴۲۰ تا ۴۶۰ میلیارد یوان چین انباشته کرده است، یعنی تا ۶۴.۴ میلیارد دلار آمریکا. دارایی خالص آن تنها ۲۰۰ میلیارد یوان چین، یعنی حدود ۲۸ میلیارد دلار آمریکا است. ژونگژی همچنین در ماه نوامبر اعتراف کرد که به سختی می‌توان هنگام فروش دارایی خالص خود، ارزش کامل آن را به دست آورد؛ کارشناسان صنعت برآورد می‌کنند که این مبلغ حداکثر ۱۰۰ میلیارد یوان چین، یعنی حدود ۱۴ میلیارد دلار آمریکا خواهد بود. این بدان معناست که این شرکت مالی عملاً نمی‌تواند بیش از سه چهارم بدهی‌های خود را بازپرداخت کند.

ورشکستگی این شرکت واقعاً غیرمنتظره نیست. ژونگژی در آگوست ۲۰۲۳ نیز در صدر اخبار قرار گرفت، زمانی که مشخص شد شرکت سرمایه‌گذاری وثیقه‌ای ژونگرونگ که تحت کنترل آن بود، در پرداخت‌ها دچار تأخیر شده است. طبق گزارش بلومبرگ، در آن زمان مقامات دو شرکت مالی بزرگ را مأمور بررسی دقیق وضعیت مالی ژونگرونگ کردند. در اواخر نوامبر، خود ژونگژی اعتراف کرد که ورشکسته است، پس از آن تحقیقات کیفری علیه مدیران این شرکت آغاز شد. بنابراین، اعلام ورشکستگی به هیچ وجه ناگهانی نبود. تنها نکته غیرمعمول این است که هیچ تلاش گسترده‌ای برای بازسازی این شرکت صورت نگرفت، مانند آنچه در مورد سایر شرکت‌های ورشکسته، مانند اچ ان آ گروپ یا اورگراند، اتفاق افتاده بود. می‌توان فقط نتیجه گرفت که، همانطور که در بلومبرگ گفته شد، پکن مایل نیست شرکت‌های مالی متزلزل را با هر قیمتی نجات دهد.

در همین حال، ورشکستگی ژونگژی بار دیگر گمانه‌زنی‌ها در مورد یک لحظه چینی لمن را برانگیخته است، یعنی اینکه آیا مانند فروپاشی بانک سرمایه‌گذاری لمن برادرز در ایالات متحده، می‌تواند یک واکنش زنجیره‌ای در بخش مالی و در نتیجه یک بحران مالی گسترده ایجاد کند. از یک سو، گفته می‌شود که مشکلاتی که این شرکت با آنها مواجه است، از آگوست به بعد شناخته شده است؛ طلبکاران آسیب‌دیده و مقامات دولتی نیز زمان کافی برای آماده شدن برای بدترین سناریو را داشته‌اند. علاوه بر این، عمدتاً شامل افراد ثروتمند پول خود را در ژونگژی سرمایه‌گذاری کرده بودند میشود؛ اگرچه آنها باید با ضررهای قابل توجهی مواجه شوند، اما این مشکل شخصی آنها است و خطر سرایت به بخش مالی نسبتاً کم است. از سوی دیگر، کارشناسان خاطرنشان می‌کنند که ژونگژی احتمالاً به این دلیل دچار مشکل شد که این شرکت مبالغ زیادی به شرکت‌های املاک و مستغلات وام داده بود؛ با این حال، این شرکت تنها نیست. اگرچه سهم شرکت‌های سایه بانکی چین که در بخش املاک و مستغلات بحران‌زده درگیر هستند، از ۱۵ درصد در سال ۲۰۱۹ به کمتر از نصف درصد در سال ۲۰۲۳ کاهش یافته است، اما طبق محاسبات بانک سرمایه‌گذاری فرانسوی ناتیسیکس که توسط فاینشنال تایمز نقل شده است، برخی از شرکت‌ها هنوز به شدت به این بخش وابسته هستند و در معرض خطر قرار دارند.

شرکت‌های سایه بانکی مانند ژونگژی بخشی از درآمد خود را از طریق اعطای وام با بهره بالا به شرکت‌هایی به دست می‌آورند که رفتار آنها برای بانک‌های معمولی بسیار پرریسک خواهد بود. از سوی دیگر، بهره‌های بالا باعث می‌شود که سرمایه‌گذاری پول در شرکت‌های سایه بانکی برای افراد ثروتمند نیز جذاب باشد. جمهوری خلق چین از چند سال پیش با چنین فعالیت‌هایی مقابله می‌کند و سعی می‌کند با مقررات سخت‌گیرانه‌تر به تدریج جلوی این شرکت‌ها را بگیرد. به این ترتیب، قرار است خطرات به تدریج کاهش یابد و لحظه چینی لمن ذکر شده، جلوگیری شود.