اتیوپی خواهان یک بندر در سومالی لند است. مصر در کنار سومالی است
نوشته یاکوب ریمان
یونگه ولت
ترجمه حمید علوی

اکنون مصر نیز موضع خود را روشن کرده است: در درگیری که از هفته ها پیش بین اتیوپی و سومالی در جریان است، رئیس جمهور مصر عبدالفتاح السیسی طرف موگادیشو ایستاده است. السیسی روز شنبه در کنفرانس خبری با رئیس جمهور سومالی حسن شیخ محمد گفت که مصر اجازه نخواهد داد سومالی «تهدید شود یا امنیت آن به خطر بیفتد». محمد نیز گفت: «ما بیکار نخواهیم نشست تا حاکمیت ما را زیر پا بگذارند». دعوا بر سر چیست؟

اتیوپی در اول ژانویه یک بیانیه مشترک با جمهوری جدا شده سومالی لند که از سال ۱۹۹۱ از سومالی جدا شده است منتشر کرد. سومالی لند پس از اعلام استقلال خود از سومالی توسط هیچ کشور دیگری در جهان به رسمیت شناخته نشده است.
بر اساس این توافقنامه که اکنون امضا شده است، قرار است به کشور محصور در خشکی اتیوپی برای مدت ۵۰ سال دسترسی به بندر بربره در سواحل سومالی لند در دریای سرخ اعطا شود. در ازای آن، اتیوپی به عنوان اولین کشور در جهان سومالی لند را به رسمیت خواهد شناخت. اما جمهوری خودمختار طبق قانون اساسی سومالی بخشی از سومالی است، همانطور که موگادیشو روز بعد از امضای بیانیه اعلام کرد. این بیانیه «باطل و بی اثر» است و «به عنوان نقض آشکار» حاکمیت و وحدت سومالی تلقی می شود.

هم اتحادیه عرب و هم اتحادیه اروپا با استناد به تمامیت ارضی یا «یکپارچگی سرزمینی» سومالی طرف موگادیشو را گرفتند، در حالی که ایالات متحده از همه بازیگران خواست تا به «دیپلماسی» روی آورند. ردوان حسین، مشاور امنیت ملی نخست وزیر اتیوپی، در روز امضای بیانیه در بیانیه ای در X جنبه نظامی را برجسته کرد: از طریق معامله بربره، «راه برای دسترسی به یک پایگاه نظامی اجاره ای در دریای سرخ هموار می شود». پس از دهه ها جنگ استقلال، استان اریتره سابق در سال ۱۹۹۱ از اتیوپی جدا شد و اتیوپی سواحل دریای سرخ خود را از دست داد. این کشور که اکنون پرجمعیت ترین کشور محصور در خشکی جهان است، در نتیجه نیروی دریایی خود را منحل کرد، اما این کشور به عنوان بخشی از اصلاحات نظامی در اواخر دهه ۲۰۱۰ بار دیگر در کانون توجه دریائی قرار گرفت. پس از اینکه اتیوپی «یکی از قوی ترین نیروهای زمینی و هوایی در آفریقا را ایجاد کرد»، رئیس جمهور در ژوئن ۲۰۱۸ به نقل از رویترز گفت، «در آینده باید نیروی دریایی خود را تقویت کنیم».

علاوه بر بازسازی نیروی دریایی، اجاره مورد نظر بندر بربره عمدتاً به جاه طلبی های رئیس جمهور آبی احمدعلی برای «توسعه اقتصاد از طریق توسعه بیشتر تجارت صادراتی» خدمت می کند، همانطور که بافتا ساربو، جامعه شناس، در روز سه شنبه در گفتگو با یونگه ولت توضیح داد و انتقاد می کند که این درگیری آگاهانه «به صورت دیپلماتیک حل نشده است». زمانی که آدیس آبابا در سال ۲۰۱۸ سهامی از بندر در جیبوتی خریداری کرد، این کشور کوچک همسایه هنوز حدود ۹۵ درصد از کل واردات اتیوپی را انجام می داد. آبی احمدعلی نیز در سایر زمینه ها برای حفظ منافع اتیوپی خود را به بازیگران خاصی محدود نمی کند و در مسائل اتحاد با دیگر طرف‌های ژئوپلیتیک می خواهد «گسترده تر شود». برای اجرای پروژه های زیرساختی بزرگ، اتیوپی تحت ریاست جمهوری آبی احمدعلی از هر دو بانک جهانی و چین پول قرض می گیرد. اگرچه از نظر سیاسی او اکنون به سمت ایالات متحده نزدیک تر می شود، اما در جنگ اوکراین «تا حدی در کنار روسیه موضع گرفت» و در جنگ غزه نیز مواضعی را اتخاذ کرد که با واشنگتن مخالف است. پیوند اتیوپی به چین از نظر اقتصادی روز به روز قوی تر می شود.

موضع گیری صریح مصر در کنار سومالی در ارتباط با درگیری خود مصر با اتیوپی بر سر سد النهر بزرگ اتیوپی (GERD) است که بیش از ده سال است ادامه دارد. اتیوپی از این پروژه عظیم انتظار دارد که برق سراسری کشور را تأمین کند و به بزرگترین صادرکننده انرژی آفریقا تبدیل شود. مصر از سوی دیگر نگران است که با ادامه پر شدن سد از سال ۲۰۲۰، سطح آب نیل به طور دائم کاهش یابد