در حالی که تلاش های میانجیگری به ثمر نمی رسد، به نظر می رسد جنگ بین اسرائیل و لبنان فقط دیر یا زود دارد و نه سوخت و سوز.

حمید علوی

یسرائیل کاتز، وزیر امور خارجه اسرائیل روز دوشنبه با همتای فرانسوی خود دیدار کرد و به او هشدار داد که «زمان برای یافتن یک راه حل دیپلماتیک در لبنان در حال اتمام است» و نشان داد که کشورش آماده است در صورت شکست دیپلماسی به جنگ برود.

دلیل اسرائیل این است که از ۷ اکتبر، حزب الله، گروه مستقر در لبنان مرتبط با ایران، صدها حمله علیه اهداف اسرائیلی انجام داده است. از ترس هجوم شبه نظامیانی که به طور بالقوه می توانند به بخش هایی از کشور حمله کنند و آنها را فتح کنند، حدود ۶۰ هزار نفر از شمال اسرائیل تصمیم گرفته اند که برای دوری از خصومت ها به مرکز اسرائیل پناه ببرند و عملا آواره شده‌اند.

عطالیا رجو، شهرک نشین از کیبوتص ابیریم در حدود پنج کیلومتری مرز اسرائیل با لبنان، خانه اش را در ۷ اکتبر ترک کرد میگوید، «در ان زمان، ما مطمئن بودیم که یک جبهه شمالی به زودی باز خواهد شد و ما نیز با اشغال جلیل مواجه خواهیم شد، سناریویی که برای مدت طولانی در مورد ان صحبت شده بود. ترس زیادی وجود داشت. بنابراین، ما چمدان هایمان را جمع کردیم، بچه هایمان را برداشتیم و فرار کردیم.»

او تنها کسی نبود که بود. با تشدید جنگ در جنوب، حدود ۶۰ هزار اسرائیلی جوامعی را در شمال ترک کردند و در مرکز و اورشلیم پناه بردند، به این امید که راکتهای شبه نظامیان حزب الله لبنان به انها نرسد.

تاکنون حملات حزب الله با دقت و برنامه ریزی شده بوده است. بر اساس گزارش ها، این جنبش از زمان آغاز خصومت ها بیش از هزار حمله ضد اسرائیلی انجام داده است. همچنین ۴۸ سایت مرزی و حداقل ۱۷ کیبوتص را هدف قرار داده است.
فراری اسرائیلی میگوید، حتی زمانی که اوضاع آرام شد، متوجه شدیم که نمیتوانیم برگردیم. منطقه ما تمام مدت تهدید شده بود. موسسات آموزشی برای کودکان تا همین اواخر بسته بودند. قطع برق چندگانه به دلیل آسیب های زیرساختی [ناشی از حملات] وجود داشت و گاهی اوقات ما مجبور بودیم ساعت های طولانی را بدون برق بگذرانیم.

با این حال، در حال حاضر، رگو نگران است، اوضاع ممکن است حتی بدتر هم شود. در ۳ ژانویه، انفجاری در حومه بیروت رخ داد و صلاح العاروری، یکی از رهبران ارشد حماس را کشت. اگرچه اسرائیل مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفت، اما قطعا این کار رژیم تل آویو بود و نصرالله قول داد که این ترور بدون پاسخ باقی نخواهد ماند.

از زمان کشته شدن العاروری، اسرائیل حضور خود را در امتداد مرز شمالی افزایش داده و خود را برای یک جنگ بالقوه تمام عیار اماده کرده است.

اسرائیل دلیلی برای نگرانی دارد. بر اساس براوردها، حزب الله زرادخانه ای تا ۱۵۰ هزار راکت و موشک دارد. بسیاری از آنها برد طولانی هستند و قادر به رسیدن به مرکز و جنوب اسرائیل هستند. به غیر از این، این گروه اسلامی همچنین دارای یک ارتش آموزش دیده از جنگجویان و یک واحد کماندویی به نام نیروی رضوان است که منتظر دستور حمله به دشمن خود است.

سالهاست که حزب‌الله بدون مانع به مناطق لبنانی اشغال شده توسط اسرائیل نزدیک میشود. حوادث ۷ اکتبر چشمان ما را باز کرد و ما متوجه شدیم که هر آنچه در جنوب اتفاق می افتد می تواند در شمال اتفاق بیفتد. تنها با یک تفاوت: رادوان بسیار ماهر تر، بسیار با تجربه تر و بسیار سازمان یافته تر است. «

اما همه با این نگرانی ها موافق نیستند. محمد حسن سویدان، کارشناس امور بین الملل مستقر در بیروت، ادعا میکند که انباشت تسلیحات حزب الله همیشه برای اهداف دفاعی بوده است، نه برای حمله.

انباشت سلاح و اموزش حزب الله در درجه اول در خدمت حفظ توازن قدرت لازم برای بازدارندگی اسرائیل است. سوابق تاریخی نشان می دهد که اسرائیل جنگ طلب است و تمایل دارد نفوذ خود را گسترش دهد و منافع خود را در لبنان دنبال کند، زمانی که این کشور ضعیف است. بنابراین، از نظر استراتژیک برای بیروت سودمند است که اسرائیل در مورد پیامدهای بالقوه هرگونه اقدام تهاجمی در آینده محتاط باشد.

سویدان معتقد است که چشم انداز جنگ برای هیچ طرفی در لبنان مناسب نیست. در سال های اخیر، دولت به یک بحران اقتصادی عمیق فرو رفته است که ناشی از Covid-19، فساد و تصمیمات سیاسی بد است. در نتیجه، حدود ۸۰ درصد لبنانی ها در فقر زندگی می کنند که ۳۶ درصد زیر خط فقر شدید است. یک رویارویی تمام عیار با اسرائیل ضربه بزرگتری به اقتصاد شکننده خواهد بود. این می تواند نارضایتی مردم را افزایش دهد و باعث اعتراضات گسترده شود، چیزی که حزب الله نمی تواند هزینه آن را به عهده بگیرد.

با این حال، آنچه که می تواند هزینه کند، حملات پراکنده به اهداف اسرائیلی است و سویدان متقاعد شده است که اقدامات آنها با هدف منحرف و مشغول کردن اسرائیل صورت میگیرد تا تمرکز این کشور را بر غزه را کمتر کرده و مانع کشتار بیشتر مردم غیر نظامی شود.

تلاش های میانجیگری

در همین حال، و قبل از اینکه وضعیت از کنترل خارج شود، ایالات متحده و اتحادیه اروپا در حال بررسی تلاش های میانجیگری هستند، به این امید که حداقل تنش ها را کاهش دهند. ماه گذشته، منطقه از آموس هوخشتاین، فرستاده ویژه آمریکا و هماهنگ کننده امور بین المللی انرژی استقبال کرد. جوزپ بورل، نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور خارجه به لبنان سفر کرده است.

او اخر هفته گذشته با مقامات اسرائیلی و لبنانی با همین هدف دیدار کرد. طرحی که او پیشنهاد می کند ساده است: اولا، حزب الله حملات خود به اسرائیل را متوقف خواهد کرد و نیروهای خود را از مرز دو کشور و حدود ده کیلومتر به خاک لبنان منتقل خواهد کرد. اسرائیلی ها از جوامع شمالی اجازه خواهند داشت به خانه های خود بازگردند و نیروهای حافظ صلح یونیفل مستقر خواهند شد یعنی در مرحله اول همه چیز به نفع اسرائیل و هیچ چیز برای لبنان.
در مرحله دوم، اسرائیل و لبنان مذاکرات برای یک مرز زمینی دائمی را اغاز خواهند کرد و واشنگتن وعده داده است که در ازای امتیازات، به اقتصاد لبنان کمک کند یعنی وعده سر خرمن و با اعتبار.

گزارش ها حاکی از آن است که نشانه های مثبتی وجود دارد که تلاش های میانجیگری بین المللی به ثمر خواهد رسید. هوخشتاین دوباره در روزهای آینده وارد منطقه خواهد شد، گزارش شده است برای رسیدن به دستیابی به موفقیت. اما سویدان خوشبینی کمی نشان میدهد.

اسرائیل از میانجیگران میخواهد حزب الله را ده کیلومتر به قلمرو لبنان، فراتر از رودخانه لیتانی، هل دهند. این گروه اسلامی تاکنون از پذیرش این خواسته ها امتناع کرده است. اسرائیل اما حاضر نیست از مناطق اشغالی لبنانی خارج شود.

این کارشناس لبنانی گفت: «مسئله این است که تمرکز نامتقارن فشار وجود دارد، تنها یک طرف درگیری [حزب الله] را هدف قرار می دهد، در حالی که طرف دیگر [اسرائیل] را نادیده می گیرد.» این رویکرد هیچ نتیجه جدیدی را تسهیل نخواهد کرد… و این بدان معنی است که احتمال جنگ به طور قابل توجهی به اقدامات اسرائیل در لبنان و غزه بستگی دارد.»

رجو صهیونیست به تلاشهای میانجیگری هم اعتقادی ندارد. برای او، حزب الله متحد ایران است و هیچ یک از آنها حضور اسرائیل در منطقه را به رسمیت نمی شناسند و به همین دلیل باید با آنها جنگید. (این ذهنیتی لست که رژیم های اسرائیلی در افکار عمومی خود ایجاد کرده اند همه چیز زیر سر ایران است همان ذهنیتی که بی بی سی فارسی و ایران اینترنشنال اکنون اسرائیلی در بخش قابل توجهی از ایرانی ها و اپوزیسیون رسوای ایرانی ایجاد کرده اند، ایران همه چیز! اسرائیل قربانی!)

شهرک نشین آواره «ما باید واقعیتی را ایجاد کنیم که در ان حزب الله به آن سوی رود لیتانی رانده شود. ما یا به یک نوار امنیتی نیاز داریم یا باید نیروهایی را مستقر کنیم که نوعی منطقه حائل را تشکیل دهند که از ما محافظت کند.»

اما تا زمانی که این اتفاق نیفتد، او و خانواده اش از مرز دور خواهند ماند تا «در سمت امن» باشند.