جنگ غزه و حملات مجدد امریکا و انگلیس به یمن، آنچه را که از ائتلاف امارات متحده عربی و عربستان سعودی باقی مانده است، متلاشی می کند.

اکنون یمنی ها از همه خطوط برای پیوستن به دولت صنعا و موضع مقاومت متحد میشوند.

نوشته محمد مقیبل
منتشر شده در کرادل
ترجمه مجله هفته

در حالی که عملیات نظامی دریای سرخ جنبش مقاومت یمنی انصارالله محاسبات ژئوپلیتیکی جنگ اسرائیل علیه غزه را به هم زده است، اما پیامدهای گسترده ای نیز بر پویایی سیاسی و نظامی داخلی این کشور داشته است.

با ممانعت موفقیت آمیز از عبور کشتی های اسرائیلی از تنگه استراتژیک باب المندب، دولت انصارالله به رهبری صنعا به عنوان نماد قدرتمند مقاومت در دفاع از مردم فلسطین – که در میان بسیاری از گروه های جمعیتی یمن محبوب است – ظهور کرده است. موضع صنعا به شدت با موضع دولت مورد حمایت عربستان و امارات در عدن در تضاد است، که با وحشت یمنی ها از حملات نیروهای آمریکایی و بریتانیایی در ۱۲ ژانویه استقبال کرد.

حملات هوایی آمریکا و انگلیس، یمنی ها را تقریباً به طور جهانی آزرده خاطر کرده و باعث برخی از انشقاق های سنگین داخلی شده است. ناگهان، صنعا به مقصدی برای تعدادی از شبه نظامیان یمنی تبدیل شده است که قبلاً با امارات و عربستان سعودی همکاری می‌کردند و اکنون علناً وفاداری خود را به انصارالله اعلام می‌کنند.

یکی از این شخصیت ها، سرهنگ حسین القوشيبي، که پیش از این با نیروهای ائتلاف سعودی-اماراتی فعالیت می کرد، در توییتی اعلام کرد:

«من سرهنگ حسین القوشيبي هستم، استعفای خود را از درجه خود و جدایی خود از ارتش مشروعیت (ارتشی که توسط ائتلاف به رهبری عربستان حمایت می شود) اعلام می کنم که به ما به عنوان اعضای وزارت دفاع اجازه نداد تا با فلسطین اعلام همبستگی کنیم.
پیام من به افراد ارتش: به خانه های خود بازگردید، زیرا رهبران ما شروع به محافظت از کشتی های صهیونیستی در دریا و حمایت از رژیم (اسرائیل) کرده اند، حتی اگر سعی کنند فریب دهند، اما حمایت آنها آشکار شده و همچنان وجود دارد.»

قوشيبي ادعا می کند که به همراه سایر افسران یمنی به دلیل دفاع علنی خود از غزه، به مدت ۵۰ روز در زندان های عربستان سعودی زندانی شده است که در طی آن توسط یک افسر اطلاعاتی اسرائیلی شکنجه و بازجویی شده است.

سرگرد همام المقدسی، مسئول حفاظت شخصی وزیر دفاع سابق یمن در دولت مورد حمایت ائتلاف، نیز با اعلام وفاداری به انصارالله وارد صنعا شده است.

به طور همزمان، یک سند محرمانه لو رفته از وزارت دفاع یمن مورد حمایت عربستان و به رسمیت شناخته شده سازمان ملل، رهبران نظامی را دستور می دهد تا هرگونه همدردی یا حمایتی از حماس یا انصارالله را سرکوب کنند، زیرا «این امر ممکن است خشم کشورهای برادر و دوست را برانگیزد» – که اشاره ای ضمنی به عربستان سعودی و امارات است.

سرپیچی و نارضایتی در ائتلاف سعودی-اماراتی

موج فرارها در میان نیروهای ائتلاف سعودی-اماراتی به افسران محدود نمی شود. بسیاری از سربازان عادی پس از حملات هوایی اخیر به یمن، علناً علیه فرماندهان خود شورشی شده و با ترک مواضع خود، به انصارالله پیوسته اند. ده ها تن از این سربازان به دلیل ابراز همبستگی با غزه دستگیر و بازداشت شده اند.

بر اساس گزارش های خبری یمنی، دولت آمریکا در نامه ای به رئیس ستاد کل ائتلاف، سرلشکر صقر بن عزیز، از نبود همبستگی در میان نیروهایش «ابراز نارضایتی» کرده و خواستار اقدام شده است.

در حالی که این روند فرار در ائتلاف سعودی-اماراتی کاملاً جدید نیست، اما از زمان آغاز جنگ در غزه و حملات اخیر آمریکا و انگلیس به یمن به طور قابل توجهی سرعت گرفته است.

در فوریه گذشته، افسران بلندپایه ائتلاف از جمله فرماندهان تیپ از جبهه های مختلف، یک سری فرار را آغاز کردند، هرچند هیچ یک به اهمیت شورش کنونی نبودند.

این فرارهای اولیه عمدتاً ناشی از شرایط مالی و نارضایتی از عربستان سعودی و امارات به دلیل برکناری فرماندهان نظامی مرتبط با حزب الاصلاح (اخوان المسلمین در یمن) بود که با اعضای شبه نظامیان شورای انتقالی جنوب (STC) تحت حمایت امارات و نیروهای تحت فرماندهی طارق صالح، برادرزاده علی عبدالله صالح، رئیس جمهور سابق طرفدار عربستان جایگزین شدند.

بیشتر این فرارها توسط افسران و سربازان مرتبط با حزب الاصلاح در زمانی صورت گرفت که ائتلاف خارجی شروع به حاشیه راندن رهبری نظامی و سیاسی حزب و برچیدن چندین بخش نظامی تحت کنترل آنها به نفع STC تحت کنترل امارات کرد.

اکنون، جنگ غزه باعث شده است که رهبری حزب الاصلاح کاملاً از اتحادهای قدیمی خود جدا شود. همانطور که مختار الرحبی، مقام حزب، در هنگام حملات آمریکا و انگلیس توییت کرد:

هر یمنی که در کنار آمریکا، انگلیس و کشورهای ائتلاف محافظ کشتی های صهیونیستی می ایستد، باید هویت یمنی و وابستگی عربی خود را دوباره ارزیابی کند. این کشورها از رژیم صهیونیستی حمایت و حفاظت می کنند و زمانی که یمن دریای سرخ و دریای عرب را به روی کشتی های این رژیم تروریستی بست، این ائتلاف کثیف به یمن حمله کرد و آن را به دلیل موضع شریفانه اش نسبت به غزه و فلسطین مجازات کرد.

در مقابل، شورای انتقالی جنوب تحت حمایت امارات و نیروهای مقاومت ملی به رهبری طارق صالح آمادگی خود را برای محافظت از منافع اسرائیل اعلام کردند. در حاشیه مجمع جهانی اقتصاد در داووس، عیدروس الزبیدی، رئیس STC، حمایت خود را از حملات بریتانیا علیه یمن تأیید کرد و این موضع را به دیوید کامرون، وزیر خارجه بریتانیا ابلاغ کرد.

به دنبال این اظهارات، یک گردان کامل تحت فرماندهی صالح به انصارالله پیوست، در حالی که بسیاری از مبارزان دیگر به دلیل رد حمایت از حملات آمریکا و انگلیس به صنعاء و رهبران مقاومت آن، اکنون از اقتدار او سرپیچی می کنند.

تحول در احساسات عمومی

در پاسخ به تهاجم اخیر غرب علیه یمن، رسانه های وابسته به شورای انتقالی جنوب و حامیانش علیه انصارالله و مقاومت فلسطین به راه افتاده اند و بر توانایی ها و انگیزه های جنبش مقاومت یمنی تردید ایجاد می کنند. اما تلاش های آنها نتیجه معکوس داشته و در عوض منجر به خشم عمومی گسترده در مناطق جنوبی این کشور که تحت کنترل دولت های مورد حمایت امارات و عربستان هستند شده است.
خشم آنها به سمت همسویی دولت مستقر در عدن با پروژه های منطقه ای اسرائیل معطوف است و باعث اعتراضات و اقدامات نمادین مانند سوزاندن تصاویر رئیس جمهور امارات، محمد بن زاید و پرچم اسرائیل می شود.

فرناندو کارواخال، عضو سابق تیم متخصص یمن شورای امنیت سازمان ملل، معتقد است که انصارالله توانسته اند از موضع غیرقابل دفاع ابوظبی که روابط خود را با اسرائیل به عنوان بخشی از توافق نامه های ابراهیم ۲۰۲۰ با میانجیگری آمریکا عادی سازی کرد، به نفع خود بهره برداری کنند. او استدلال می کند که این امر به آنها کمک کرده است تا حمایت گسترده ای هم در داخل یمن و هم در سطح بین المللی به دست آورند.

در پی این خشم عمومی غیرمنتظره، شورای انتقالی جنوب با موج دیگری از جدایی ها در صفوف خود مواجه شده است. چندین رهبر به جنبش انقلابی جنوب پیوسته اند و آشکارا هدف خود را برای رهایی جنوب یمن از آنچه آنها اشغال سعودی-اماراتی می بینند، اعلام کرده اند.

در میان موج تغییر جهت گیری های نظامی، شیخ علی الحریزی، از رهبران قبایل مهم و بانفوذ منطقه المهره در شرق یمن، از عملیات نظامی انصارالله علیه کشتی های عازم اسرائیل در دریای سرخ تمجید کرده و آن را پاسخی قاطع و ملی به رنج مردم فلسطین دانسته است.

حریزی تاکید کرد که تهاجم آمریکا و انگلیس به یمن برای حمایت از دولت صهیونیستی انجام شده است، زیرا حملات هدفمند انصارالله تأثیر منفی بر اقتصاد اسرائیل داشته است. این رهبر قبیله با فراخوان به وحدت بین یمنی ها، بر مقاومت قاطع علیه نفوذ اسرائیل در کشور تأکید کرد. او همچنین از سایر گروه های یمنی خواست تا از رهبری جسورانه عبدالملک الحوثی برای توقف نسل کشی در غزه پیروی کنند.

شمارش معکوس تا فروپاشی ائتلاف

وخامت اوضاع اقتصادی یمن، سقوط ارز در مناطق تحت کنترل ائتلاف و درگیری های جاری بین شبه نظامیان جنوب، بسیاری از یمنی ها را نسبت به عوامل اماراتی و سعودی که امیدوار بودند حداقل رفاه اقتصادی به ارمغان بیاورند، ناامید کرده است.

در مقابل، دولت صنعاء به رهبری انصارالله با وجود جنگ تحت حمایت خارجی که با هدف سرنگونی آن انجام می شود، توانسته است وضعیت اقتصادی نسبتاً باثباتی را در مناطق تحت کنترل خود حفظ کند. این نابرابری منجر به این احساس روزافزون در میان سربازان همسو با امارات شده است که آنها صرفاً بازیچه هایی هستند که برای منافع حاکمان عرب خلیج فارس می جنگند، بدون اینکه از سوی این دولت ها به رسمیت شناخته شوند.

مواضع متضاد در مورد فلسطین بین ائتلاف و انصارالله از رویدادهای هفتم اکتبر به بعد شکاف یمنی را عمیق تر کرده است. حمایت صنعاء از آرمان فلسطین به طور قابل توجهی جایگاه داخلی آن را تقویت کرده است، در حالی که حملات آمریکا و انگلیس به این کشور موضع متحدان خلیج فارس آنها را با اولویت دادن به منافع اسرائیل بر همه محاسبات دیگر، پیچیده کرده است.

ناامیدی از ائتلاف پیامدهای عمیق سیاسی و نظامی برای یمن خواهد داشت، اتحادها را بازسازی کرده و امارات و عربستان سعودی را به عنوان دشمنان ملی معرفی خواهد کرد. فلسطین همچنان به عنوان یک آزمون آشکار در سراسر غرب آسیا – و اکنون در یمن نیز – به افشای کسانی که تنها به طور لفظی ادعای حمایت از عدالت و همبستگی عربی را دارند، ادامه می دهد.