نوشته راینهارد لاوترباخ
یونگه ولت
ترجمه مجله هفته

تنها چند ماه پس از شکست نظامی در قره‌باغ و حامی آن، ارمنستان، درگیری‌های جدیدی در مرز با جمهوری آذربایجان گزارش شده است. با این حال، دلیل واضحی برای این درگیری‌ها وجود ندارد. طبق روال معمول، هر دو طرف یکدیگر را به آغاز مجدد خصومت‌ها متهم می‌کنند. بیایید نگاهی به انگیزه‌ها و همچنین موقعیت جغرافیایی این درگیری‌ها بیندازیم.

یکی از مناطقی که جمهوری آذربایجان از حملات ارمنستان به آن خبر می‌دهد، در شمال، نزدیک مرز گرجستان واقع شده است. اما مکان دیگر، روستای مرزی نرکین هاند در ارمنستان، نه چندان دور از منطقه‌ای است که جمهوری آذربایجان علاوه بر تصرف قره‌باغ، به آن هم علاقه ارضی نشان میدهد. این منطقه شامل یک کریدور در جنوب شرقی ارمنستان در امتداد مرز ایران تا جمهوری آذربایجان نخجوان است که از سه طرف توسط ارمنستان احاطه شده است. ایجاد این کریدور برای اولین بار یک مسیر زمینی پیوسته بین ترکیه و جمهوری آذربایجان ایجاد خواهد کرد. در این شرایط، باکو و به ویژه آنکارا انگیزه و هدف جنگی دارند.

با این حال، اگر جمهوری آذربایجان در این منطقه دست به اقدام بزند، به معنای نقض مرزهای بین‌المللی شناخته‌شده جمهوری ارمنستان خواهد بود. این موضوع وضعیت فعلی را از وضعیت قره‌باغ متمایز می‌کند، چرا که قره‌باغ در داخل مرزهای جمهوری آذربایجان قرار داشت و به همین دلیل هیچ کشوری، حتی ارمنستان، آن را به عنوان جمهوری مستقل آرتساخ به رسمیت نمی‌شناخت.

اقدام ناگهانی در این منطقه، غرب متحد را نیز در موقعیتی دشوار قرار می‌دهد. زیرا آنها نمی‌توانند از یک طرف تمامیت ارضی اوکراین در مرزهای سال ۱۹۹۱ را اعلام کنند و از طرف دیگر نظاره‌گر اقدامات جمهوری آذربایجان برای تغییر مرزها باشند. با این حال، به نظر می‌رسد الهام علی‌اف، رئیس‌جمهوری آذربایجان، مطمئن است که می‌تواند از پس چنین جسارتی برآید.

ارمنستان در وضعیت اسفناکی قرار دارد. رهبری این کشور – به درستی – احساس می‌کند که در جنگ اخیر با جمهوری آذربایجان توسط روسیه رها شده است. اکنون نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، سیاست تغییر ائتلاف‌ها را در پیش گرفته است. او دو هفته پیش اعلام کرد که ارمنستان به دلیل «دلایل عینی و ذهنی» دیگر سلاح روسی نخواهد خرید. دلایل ذهنی قابل حدس است: تلخی از «خیانت» روسیه از دیدگاه ارمنستان.

ارمنستان در واقع توانایی تحمل یک جنگ جدید را ندارد. اما از چه زمانی ملی‌گرایان سرخورده همیشه عقلانی رفتار کرده‌اند؟