جمهوری دموکراتیک کنگو: اعتراض به همبستگی با رواندا.  شواهد جدید از حمایت کیگالی از شبه نظامیان
نوشته کریستین سلز، کیپ تاون
یونگه ولت
ترجمه مجله هفته

بازیکنان تیم ملی فوتبال جمهوری دموکراتیک کنگو در بازی نیمه‌نهایی جام ملت‌های آفریقا مقابل ساحل عاج، با یک ژست اعتراضی، توجه‌ها را به جنایات صورت گرفته در شرق کشورشان جلب کردند. آنها در حین پخش سرود ملی، یک دست را جلوی دهان و دست دیگر را به شکل اسلحه در کنار شقیقه خود قرار دادند. به گفته سباستین دسابر، سرمربی تیم، هدف از این حرکت اعتراض به «جنایات هولناک» در شرق کنگو بود.
در پی این اقدام، در آخر هفته و اوایل هفته جاری، اعتراضاتی در پایتخت کنگو، کینشاسا، به وقوع پیوست. این اعتراضات عمدتاً علیه سفارتخانه‌های کشورهای غربی و همچنین سازمان ملل متحد بود. معترضان با آتش زدن خودروهای سازمان ملل و پرچم‌های ایالات متحده و بلژیک (استعمارگر سابق کنگو)، غرب را به حمایت از گروه شورشی M23 در شرق این کشور متهم کردند. پلیس کنگو برای متفرق کردن معترضان از گاز اشک‌آور استفاده کرد.
جنگ در شرق کنگو در حال تشدید است. گزارش‌های محلی حاکی از آن است که گروه M23 شهر ساکِه را که در ۲۰ کیلومتری غرب گوما، مرکز استان شمال کیو، قرار دارد، به محاصره خود درآورده است. به گزارش الجزیره، هزاران نفر از مردم در پی این درگیری‌ها به سمت گوما فرار کرده‌اند. گفته می‌شود از ماه نوامبر سال گذشته تاکنون، حدود یک میلیون نفر در این منطقه آواره شده‌اند. این در حالی است که ۶.۹ میلیون نفر دیگر نیز در اثر درگیری‌های چندین ساله در این منطقه آواره شده بودند.
روز دوشنبه، یونیسف از انفجار یک خمپاره در یک اردوگاه پناهندگان در نزدیکی ساکِه خبر داد. بر اساس گزارش‌های محلی، در این حمله سه نفر کشته و هشت نفر زخمی شده‌اند. پاتریک مویایا، سخنگوی دولت کنگو، ارتش روآندا را به شلیک این خمپاره متهم کرد. منابع محلی نیز از درگیری‌های شدید در نزدیکی ساکِه خبر می‌دهند.

هشدار به فاجعه انسانی در گوما

شهر ساکِه یک مرکز مهم حمل و نقل است و برای تامین مایحتاج شهر گوما که در نزدیکی مرز روآندا قرار دارد و همچنین برای ارسال تجهیزات به ارتش کنگو از اهمیت بالایی برخوردار است. در همین حال، امدادگران در این منطقه نسبت به احتمال وقوع فاجعه انسانی هشدار می‌دهند. امیلی ونک، مدیر کشوری سازمان «مرسی کور» در کنگو، روز سه‌شنبه به خبرگزاری نیوز۲۴ گفت: «شهر گوما که پیش از این نیز بیش از ۵۰۰ هزار آواره را در خود جای داده بود، اکنون با بحرانی غیرقابل تحمل روبروست. زیرساخت‌های این شهر برای تامین سرپناه و نیازهای اولیه بیش از ۱۵۰ هزار آواره جدید کافی نیست.»
در همین حال، نیروهای آفریقای جنوبی که به تازگی در شرق کنگو مستقر شده‌اند، هدف حملات قرار گرفته‌اند. روز چهارشنبه، بر اثر شلیک خمپاره به یک پایگاه در نزدیکی گوما، دو سرباز آفریقای جنوبی کشته شدند. همچنین یک پهپاد شناسایی سازمان ملل نیز مورد هدف قرار گرفته است. به گزارش خبرگزاری فرانسه، در گزارشی محرمانه از سازمان ملل که به این خبرگزاری رسیده، آمده است که این پهپاد توسط موشک زمین به هوا که احتمالاً توسط ارتش روآندا شلیک شده، هدف قرار گرفته است. اطلاعات جمع‌آوری شده توسط سرویس‌های اطلاعاتی فرانسه نیز این موضوع را تأیید می‌کند. این پهپاد که مورد اصابت قرار نگرفته، تصاویری از سامانه موشکی متحرک را که در آن زمان در ۷۰ کیلومتری شمال گوما، یعنی در خاک کنگو، مستقر بود، ثبت کرده است.

اتهامات علیه روآندا

کنگو، سازمان ملل و اخیراً حتی متحدان روآندا مانند ایالات متحده و فرانسه کیگالی را به حمایت از «M23» متهم می‌کنند. با این حال، دولت رئیس جمهور پل کاگامه این اتهامات را به طور قاطع رد می‌کند و در عین حال با این بهانه که هیچ نفوذی بر این شبه‌نظامیان ندارد، هرگونه تلاش برای میانجیگری را مسدود می‌کند. با این وجود، کاگامه به سختی از سوی غرب با عواقب جدی روبرو خواهد شد، زیرا او مورد نیاز آنها است: به عنوان مثال، ارتش او به دستور فرانسه از یک تاسیسات گاز شرکت فرانسوی توتال در برابر شورشیان اسلام‌گرا در شمال موزامبیک محافظت می‌کند و روآندا برای لندن و واشنگتن نیز یک متحد مهم در شرق آفریقا است.