رونق تجارت ترکیه و اسرائیل: اردوغان حامی اصلی اسرائیل در جهان اسلام است.

اردوغان در حالی که اقدامات اسرائیل در غزه را «نسل‌کشی» و «غیرانسانی» می‌داند، یواشکی تمام کالاهای لازم را برای ادامه فعالیت اسرائیل و نیروهای نظامی آن تامین می‌کند.


خبرنگار کرادل

ترجمه مجله هفته

کشورهای مسلمان نشین به ویژه در محکومیت جهانی علیه اسرائیل به دلیل جنگ نسل کشی علیه غزه صریح بوده اند. به دلایل واضح ، رهبران مسلمان با فشار فزاینده ای از سوی مردم خود برای اتخاذ موضع محکم تر و قاطعانه تر در مورد قضیه فلسطین مواجه هستند. این فشار فقط با تشدید جنگ ، که اکنون در ششمین ماه خود است ، همزمان با ماه رمضان ، تشدید شده است.

از جمله این رهبران، رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه است که در ابتدا موضع نسبتاً بی طرفانه‌ای در قبال جنگ تل آویو اتخاذ کرد تا خود را فرصت طلبانه به عنوان یک میانجی در تبادل اسرا بین حماس و اسرائیل نشان دهد.

با این حال، تلفات عظیم غیرنظامیان فلسطینی – که اکنون به ۳۲ هزار نفر در غزه نزدیک شده است – و محکومیت فزاینده بین المللی اقدامات اسرائیل، جاه طلبی های میانجیگرانه آنکارا را غیر ممکن و مشکل کرده است.

لفاظی های اردوغان در واکنش به خشم جهانی، زمانی که در ۲۰ اکتبر علناً اعلام کرد که اقدامات نظامی اسرائیل معادل «نسل کشی» است، به طور قابل توجهی و به سرعت تغییر کرد.

سپس، یک هفته بعد، در یک راهپیمایی حامی فلسطین، رئیس جمهور ترکیه اسرائیل را «جنایتکار جنگی» خواند که منجر به فراخواندن سفرای هر دو کشور برای ارزیابی دقیق اوضاع شد.

تجارت ترکیه با اسرائیل جنایتکار جنگی

با توجه به موضع انتقادی اردوغان، فراخواندن سفیر آنکارا از تل آویو، و کشتار مداوم هزاران زن و کودک در غزه، ترکیه، تحت حاکمیت حزب عدالت و توسعه (AKP) – که ریشه های سیاسی آن در ایدئولوژی اسلام گرایانه قرار دارد.  – ممکن است انتظار می رفت روابط تجاری خود با اسرائیل را مورد ارزیابی مجدد قرار دهد.

یک شبه، ترکیه، تنها کشور با اکثریت مسلمان عضو ناتو، می‌توانست تحریم‌های اقتصادی را برای تحت فشار قرار دادن اسرائیل برای آتش‌بس در غزه اعمال کند.  ولی چنین اتفاقی نیفتاد.

در عوض، نه تنها تجارت بین ترکیه و اسرائیل سر به فلک کشیده است، بلکه اکثر عملیات بازرگانی و کشتیرانی توسط شرکت‌های وابسته به گروهی تحت حمایت اردوغان، انجمن صنعتگران و بازرگانان مستقل (MUSIAD) انجام می‌شود.

در حالی که علناً، جناح‌های طرفدار دولت در ترکیه، افرادی را به دلیل حمایت از استارباکس و سایر شرکت‌های بین‌المللی که حمایت خود را از اسرائیل نشان داده‌اند مورد سرزنش قرار می‌دهند، چون به اندرونی میروند، سود حاصل از جنگ اسرائیل با غزه را به جیب میزنند.

هارت و پورت های ساختگی اردوغان با توجه به گسترش مخفیانه فعالیت‌های تجاری او با دولت اشغالگر هیچ معنایی ندارد.

در سال ۱۹۹۶، ترکیه و اسرائیل توافقنامه تجارت آزاد (FTA) را امضا کردند که به طور متقابل هر دو کشور را از عوارض گمرکی واردات محصولات صنعتی معاف می کرد، در توافقی که به طور قابل توجهی روابط اقتصادی اسرائیل و ترکیه را توسعه داد.

علیرغم بحران‌های سیاسی مختلفی که بین ترکیه و اسرائیل رخ داده است – مانند حادثه ماوی مرمره، زمانی که کماندوهای اسرائیلی به کشتی کمک‌رسانی غزه با پرچم ترکیه یورش بردند و امدادگران را کشتند، روابط اقتصادی آنها به‌ویژه در پس‌زمینه به رشد بی‌سر و صدا ادامه داده است.  از سال ۲۰۰۲، زمانی که اردوغان و حزب عدالت و توسعه به قدرت رسیدند.

حجم تجارت دوجانبه طی سال‌ها افزایش قابل‌توجهی داشته است: داده‌های مجمع صادرکنندگان ترکیه (TIM)، صادرات ترکیه به اسرائیل از ۱.۴ میلیارد دلار در اوایل دهه ۲۰۰۰ پنج برابر شده و در سال ۲۰۲۳ به ۵.۱ میلیارد دلار رسیده است.  ترکیه جزو ۴ کشور برتر صادر کننده کالاها به اسرائیل است.

سوخت‌رسانی به ماشین جنگی اسرائیل
‌
ترکیه ٦۵ درصد از واردات فولاد اسرائیل را تامین می‌کند و شرکت چند بخشی ترکیه ICDAS – وابسته به MUSIAD – به‌عنوان صادرکننده کلیدی به کشور اشغالگر قابل توجه است.ICDAS تنها از زمان شروع جنگ غزه در ٧ اکتبر ، ۵٠٠٠٠ تن فولاد به اسرائیل ارسال کرده است.
‌
بخشی از این فولاد صادر شده توسط صنایع نظامی اسرائیل برای تولید مهمات استفاده می‌شود که در حال حاضر برای نابود کردن جمعیت غزه و حمله به لبنان و سوریه به کار گرفته می‌شود. قابل ذکر است، ICDAS صادرات فولاد را به بندر حیفا را با ٦٤ محموله در سال ٢٠٢٣ و ٩ محموله دیگر پس از ٧ اکتبر تسهیل کرده است.
‌
مشارکت ICDAS فراتر از تجارت است. این شرکت همچنین به دلیل نقش خود در ساخت مسجد در چاناک‌قلعه شناخته شده است، تلاشی که از سوی مهمت گورمز، رئیس امور مذهبی، تقدیر شد. در مراسمی به مناسبت شصت و نهمین سالگرد تاسیس اسرائیل،از ICDAS به‌عنوان برترین و موفق‌ترین صادرکننده محصولات ترکیه به اسرائیل تجلیل شد.
‌
علاوه بر این، اسرائیل ٩۵ درصد سیمان خود را از ترکیه تامین می‌کند که مشتریان قابل توجهی از‌جمله وزارت دفاع اسرائیل دارند. بر اساس گزارش موسسه آماری ترکیه (TUIK)، صادرات سیمان به اسرائیل در سال ٢٠٢٣ بالغ‌بر ١٧٤ میلیون دلار بوده که ٦. ٣٩ میلیون دلار از این رقم از ٧ اکتبر تا کنون ثبت شده است.
‌
صادر‌کنندگان سیمان ترکیه به اسرائیل عبارتند از Akcansa، Limak، Oyak، Nuh Cement و Eren Holding. این دومی، یکی از اعضای MUSIAD، به‌ویژه بیش از ٢٠٠٠٠٠ تن مواد را از ٧ اکتبر به اسرائیل عرضه کرده است.
‌
در مواجهه با خشم عمومی ترکیه در مورد صادرات خود به اسرائیل، MUSIAD در ١٠ فوریه بیانیه‌ای صادر کرد تا به تجارت شرکت‌های عضو خود با اسرائیل بپردازد:
‌
در روز‌های اخیر، سازمان و اعضای ما به دلیل فعالیت‌های تجاری ادعایی چند تن از اعضای ما با اسرائیل در مظان اتهام قرار‌گرفته‌اند. به همین دلیل، ما با دقت در حال بررسی ادعا‌هایی هستیم که موسسه و اعضای ما را مطابق با اساسنامه ما در مظان اتهام قرار می‌دهد و فرآیند‌های داخلی خود را عملیاتی می‌کند. اطلاعات پس از تکمیل فرآیند‌ها ارائه خواهد شد.
‌
با وجود این وعده، MUSIAD به درخواست‌های روزنامه اورنسل برای اطلاعات در مورد فرآیند‌های خود پاسخ نداد و سپس شواهدی هم مبنی بر صادرات بی‌وقفه فولاد ICDAS به اسرائیل به‌دست آمد. طبق داده‌های TIM، ICDAS در ژانویه ٢٠٢٤ به ارزش ٣۵ میلیون دلار و در فوریه ٣٨. ۵ میلیون دلار فولاد صادر کرد.

دور زدن محاصره دریایی
‌
یکی از شاخص‌های مهم تعامل اقتصادی پایدار بین ترکیه و اسرائیل – علیرغم ادامه جنایات جنگی تل آویو در غزه – ترافیک دریایی فعال است که بنادر هر دو کشور را به هم متصل می‌کند. این در حالی است که محاصره کشتی‌های دریایی در دریای سرخ که به مقصد بنادر اسرائیل توسط نیرو‌های مسلح انصارالله یمن به‌شدت مورد حمایت عرب‌ها و مسلمانان در سراسر جهان است.
‌
عبدالقادر اورال اوغلو، وزیر حمل‌و‌نقل ترکیه، در گفتگو با کمال اوزتورک، روزنامه‌نگار، فاش کرد که بین ٧ اکتبر تا ٣١ دسامبر ٢٠٢٣، ٧٠١ کشتی از بنادر ترکیه به سمت بنادر اسرائیل حرکت کرده‌اند که به طور متوسط روزانه هشت سفر را انجام می‌دهند.
‌
این آمار شامل ٤٨٠ کشتی است که مستقیما از بنادر ترکیه به سمت اسرائیل حرکت می‌کنند و ٢٢١ کشتی اضافی از بنادر کشور‌های ثالث که در مسیر حرکت به سمت اسرائیل در ترکیه پهلو می‌گیرند.
‌
اگرچه رهبران حزب عدالت و توسعه و شرکت‌های عضو MUSIAD لفاظی‌های منفی خود را علیه اسرائیل افزایش داده‌اند، روابط اقتصادی ترکیه و اسرائیل بی‌سابقه است. ترکیه به تامین نیاز‌های حیاتی اسرائیل به فولاد، سیمان، سبزیجات، میوه‌جات، خودرو و لوازم برقی ادامه می‌دهد، در‌حالی‌که هلدینگ زورلو به لطف سرمایه‌گذاری‌های انرژی خود در این کشور اشغالگر ٧ درصد نیاز برق اسرائیل را تامین می‌کند.
‌
به نظر می‌رسد تنش‌های سیاسی آشکار بین آنکارا و تل آویو تاثیری بر جبهه تجاری نداشته است. تشخیص محاسبات اردوغان کار سختی نیست: ترکیه در حال حاضر با یک بحران اقتصادی دست‌و‌پنجه نرم می‌کند و سرمایه‌گذاری زیادی برای تقویت روابط با واشنگتن و اتحادیه اروپا طرفدار اسرائیل انجام می‌دهد تا بتواند بهبودی خود را بهبود بخشد.
‌
به هر حال، عادی‌سازی کامل روابط ترکیه با اسرائیل در سال ٢٠٢٢ پیشرفت مشابهی را با یونان و مصر تسهیل کرد.

ادامه «تجارت شرم آور»

در این زمینه، آنکارا تلاش می‌کند از احیای مجدد بحران سیاسی با اسرائیل دوری کند، و بنابراین اردوغان بیشتر انتقادات عمومی خود را به طور خاص متوجه بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل می‌کند که به نظر او به پایان کار سیاسی خود نزدیک شده است.

برای آنکارا، اهداف سیاسی و اقتصادی بر نگرانی‌های بشردوستانه ارجحیت دارند و اجازه می‌دهند تجارت بین اسرائیل و ترکیه با وجود خشم عمومی و گسترده نسبت به نسل‌کشی در غزه و خواستار قطع کامل روابط دوجانبه ادامه یابد.

در تظاهرات حامی اردوغان در استان ساکاریا غربی در ۲۴ فوریه، بنری که خواستار «پایان دادن به تجارت شرم آور با اسرائیل» بود بلافاصله توسط افسران پلیس ضبط شد.  علیرغم حمایت این گردهمایی از رئیس جمهور و حزبش، این شعار آشکارا برای نخبگان سیاسی و تجاری حاکم بر ترکیه برداشتن پا از گلیم خود بود.