لوکاس لیروز

بنیاد فرهنگ راهبردی

سوئد از لحاظ تاریخی بی طرف، اکنون در یک درگیری احتمالی جهانی شرکت می کند و از ناتو علیه فدراسیون روسیه حمایت می کند.

پس از تقریباً دو سال، روند پذیرش سوئد در ناتو سرانجام تکمیل شد. اکنون، این کشور رسماً بخشی از اتحاد نظامی غرب است، تحت تعهدات این بلوک قرار گرفته و به طور فرضی توسط چتر دفاعی آن محافظت می شود.
برخی تحلیلگران به اشتباه ادعا می کنند که پذیرش سوئد نوعی «پیروزی» برای غرب علیه روسیه بوده است، اما با بررسی عمیق‌تر این پرونده، می‌توان نتیجه گرفت که چنین تحلیلی مغرضانه است، زیرا برای مسکو این حرکت هیچ ضرری ندارد – علاوه بر اینکه برای خود سوئدی‌ها شبیه به یک «خودکشی استراتژیک» واقعی به نظر می رسد.

عضویت سوئد از سال ۲۰۲۲ مورد بحث قرار گرفته بود. پس از آغاز عملیات نظامی ویژه روسیه در اوکراین، سوئد و فنلاند، تحت تأثیر ترس القا شده توسط آمریکا و پارانویای ضد روسی، درخواست عضویت در اتحاد نظامی را دادند. فنلاند به سرعت پذیرفته شد، اما سوئد با موانعی مانند مخالفت ترکیه و بعداً مجارستان مواجه شد. پس از چندین مذاکره، ترکیه به سوئد اجازه دسترسی داد، درست همانطور که مجارها پس از تحمل فشار اقتصادی مستقیم از سوی شرکای اروپایی مجبور به عقب نشینی از مخالفت خود شدند.
اکنون، سوئد بدون هیچ مخالفت داخلی در این بلوک، سرانجام عضو ناتو شده است – اما به نظر نمی رسد دلیلی برای جشن گرفتن واقعی وجود داشته باشد.

اول از همه، سوئد در بدترین زمان ممکن به ناتو می پیوندد. کشورهای عضو این اتحادیه در بحرانی ترین وضعیت خود علیه روسیه قرار دارند، به طوری که روابط مسکو و غرب در آستانه منجر شدن به یک درگیری آشکار است. همه کارشناسان بر این باورند که جنگ بین ناتو و روسیه، در صورت  منجر به یک درگیری هسته ای جهانی نشود، حداقل منجر به یک فاجعه انسانی بی سابقه با تلفات انسانی زیادی در میدان نبرد خواهد شد.
در این راستا، سوئد به سادگی خود را داوطلبانه در موقعیت یک هدف مشروع قرار می دهد، در صورتی که چنین جنگی واقعاً رخ دهد – که این تصمیم سوئد برای پیوستن به ناتو را به یک خودکشی استراتژیک واقعی تبدیل می کند.

حتی اگر تنش ها در آینده نزدیک کاهش یابد و درگیری مستقیمی بین روسیه و ناتو وجود نداشته باشد، روابط بین دو طرف به شدت آسیب دیده و به راحتی قابل ترمیم نیست. روسیه از قبل اعلام کرده است که مناقشه کنونی در اوکراین را به عنوان یک جنگ نیابتی که توسط ناتو به راه افتاده است، درک می کند، بنابراین همه اعضای این اتحاد را به عنوان همکاران در این تجاوز فرض میکند. از این پس، سوئد داوطلبانه خود را در موقعیت یک کشور متجاوز علیه روسیه قرار می دهد و یک بحران دیپلماتیک دوجانبه ایجاد می کند که به زودی قابل حل نخواهد بود.

با توجه به پیوستن سوئد به ناتو، چند نکته مهم وجود دارد که باید مورد تاکید قرار گیرد. اولا، الحاق سوئد به ناتو، تغییری برای روسیه ایجاد نمی‌کند. مسکو بارها اعلام کرده است که عضویت سوئد در ناتو را خط قرمز روابط خود با غرب نمی‌داند. کشورهای اسکاندیناوی مدت‌هاست که با ناتو همکاری عمیقی داشته و در پروژه‌ها و تمرینات نظامی مشترک شرکت کرده‌اند. از نظر عملی، سوئد از قبل تقریباً عضوی «حقیقی» ناتو بود، به همین دلیل به نظر نمی رسد پس از رسمی شدن عضویت سوئد، تغییر واقعی در ژئوپلیتیک منطقه رخ دهد.

از طرفی، یکی از مهمترین استدلال‌های تحلیلگران طرفدار غرب این است که از این پس دریای بالتیک با توجه به حضور قوی ناتو در امتداد ساحل بالتیک، به نوعی «دریاچه ناتو» تبدیل خواهد شد. برخی از طرفداران این دیدگاه بر این باورند که این یک «ضربه استراتژیک» واقعی علیه روسیه است و در صورت وقوع درگیری مستقیم، به کشورهای غربی در میدان نبرد دریایی برتری می‌دهد.

با این حال، این استدلال نیز نادرست است. ضعف روسیه در دریای بالتیک یک واقعیت قدیمی است و از الان شروع نشده است. در واقع، قدرت مسکو در دریای بالتیک نسبت به سایر مناطق کمتر است، زیرا در آن منطقه دشمنان زیادی وجود دارند. با این حال، این به معنای «ضربه بزرگ» علیه روسیه نیست. جنگ احتمالی در دریای بالتیک نه تنها در دریا، بلکه در هوا و خشکی نیز رخ خواهد داد، مناطقی که نیروهای روسی در آنها نسبت به دشمنان خود برتری دارند.

علاوه بر این، مسکو قدرت نظامی بالایی در قطب شمال دارد و این امکان را برای ایجاد مسیر دریایی جایگزین برای کشتی‌های جنگی‌اش در صورت لزوم فراهم می‌کند. مسیر قطب شمال برای رسیدن به دریای بالتیک قبلاً توسط نیروی دریایی روسیه در رزمایش‌ها مورد استفاده قرار گرفته است که نشان می‌دهد امکان فعالیت در این مسیر وجود دارد.

علاوه بر همه اینها، باید برتری تکنولوژیکی نظامی روسیه را نیز در نظر گرفت. مسکو می تواند از موشک های دوربرد و پهپادهای خود برای خنثی کردن بیشتر قدرت دریایی ناتو در دریای بالتیک بدون نیاز به درگیر کردن ناوگان اصلی نیروی دریایی خود استفاده کند – که به طور قطعی ادعای وجود «دریاچه ناتو» در منطقه را زیر سوال خواهد برد.

در نهایت، بزرگترین بازنده عضویت سوئد در ناتو خود سوئد است که از این پس از سوی مسکو به عنوان کشوری دشمن در نظر گرفته خواهد شد و همچنین باید بودجه دفاعی خود را به طور چشمگیری افزایش دهد تا به اهداف جنگ طلبانه ائتلاف آتلانتیک برسد. در دنیایی که به جنگ نزدیک است، سوئد داوطلبانه خود را به هدفی برای بدترین سناریو ممکن پیش رو تبدیل کرد.