گلوبال تایمز
حمله مرگبار به مجتمع سفارت ایران در سوریه محکوم است
کارشناسان از احتمال درگیریهای نظامی بیشتر در خاورمیانه و تشدید بحران غزه هشدار میدهند
ایران اسرائیل را مسئول حمله هوایی مرگبار روز دوشنبه به سفارت خود در دمشق سوریه میداند که منجر به کشته شدن ۱۳ نفر از جمله دو ژنرال ایرانی شد و وعده تلافی داده است. حمله روز دوشنبه به عنوان نقض قوانین بینالمللی و حاکمیت محکوم شد زیرا خطر تشدید تنشهای منطقهای در بحبوحه بحران انسانی ویرانگر غزه را به دنبال دارد.
بنا به گزارش رسانهها، حمله روز دوشنبه اولین حمله اسرائیل به محوطه سفارت ایران بود. تحلیلگران این حادثه را تشدید قابل توجه تنشها در خاورمیانه از زمان شعلهور شدن درگیری اسرائیل و فلسطین در اکتبر ۲۰۲۳ توصیف کردند. آنها همچنین نسبت به افزایش خطر درگیریهای نظامی بیشتر در خاورمیانه و گسترش بحران غزه هشدار دادند.
به گفته وزارت امور خارجه ایران، در حمله هوایی ساختمان کنسولگری ایران در دمشق تخریب شد. ساختمان کنسولگری که در مجاورت سفارت ایران قرار دارد، همواره قلمرو حاکمیتی ایران محسوب میشود.
سردار سرتیپ محمدرضا زاهدی، از فرماندهان ارشد نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و سرلشکر محمدهادی حاجی رحیمی، جانشین وی در حمله روز دوشنبه کشته شدند. بر اساس گزارشهای رسانهها، زاهدی بالاترین مقام ایرانی است که از زمانی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا دستور قتل سردار قاسم سلیمانی در بغداد را در سال ۲۰۲۰ صادر کرد، کشته شده است.
ایران و سوریه اسرائیل را متهم به انجام این حمله کردند. به نوشته نیویورک تایمز، چهار مقام اسرائیلی تأیید کردهاند که اسرائیل این حمله را انجام داده است.
حسین اکبری، سفیر ایران در سوریه که از این حمله جان سالم به در برد، گفت که پاسخ تهران «قاطعانه» خواهد بود. ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران گفت: ایران حق پاسخگویی را برای خود محفوظ میدارد و در مورد ماهیت پاسخ و مجازات متجاوز تصمیم خواهد گرفت. رسانهها گزارش دادند که وی این حمله را «نقض فاحش مقررات بینالمللی، به ویژه کنوانسیون وین در مورد روابط دیپلماتیک ۱۹۶۱» توصیف کرد.
فیصل مقداد، وزیر امور خارجه سوریه، این حمله را محکوم کرد و آن را یک «حمله تروریستی فجیع» خواند. بر اساس گزارش رسانهها، تعدادی از مردم بیگناه در این حمله کشته شدند.
تشدید قابل توجه
سخنگوی وزارت امور خارجه چین، وانگ ونبین، روز سه شنبه اعلام کرد که چین حمله به سفارت ایران در سوریه را محکوم میکند و هرگونه اقدامی که منجر به تشدید تنشها شود را رد میکند.
سخنگوی چین گفت: امنیت اماکن دیپلماتیک نباید نقض شود و حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی سوریه باید مورد احترام قرار گیرد.
وزارت امور خارجه روسیه در بیانیهای که روز دوشنبه منتشر شد، حمله اسرائیل به ساختمان کنسولگری ایران را به شدت محکوم کرد و این حمله هوایی را «غیرقابل قبول» خواند.
به گزارش رسانهها، اردن و عراق و همچنین سازمان همکاری اسلامی و حزبالله لبنان نیز حمله هوایی اسرائیل را که آن را نقض آشکار حقوق بینالملل و حاکمیت سوریه میدانند، محکوم کردند.
کارشناسان میگویند این حمله که یک تشدید قابل توجه تنشها را نشان میدهد، هم تجاوز به درگیری اسرائیل و فلسطین و هم محصول تنشهای ساختاری دیرینه بین اسرائیل و ایران است.
به نظر لیو ژونگمین، استاد موسسه مطالعات خاورمیانه دانشگاه بینالمللی مطالعات شانگهای، اسرائیل پس از تصویب قطعنامه اخیر شورای امنیت سازمان ملل که خواستار آتشبس در غزه برای ماه رمضان است، با فشارهای داخلی و خارجی بیشتری مواجه شده است. این امر اسرائیل را به کند کردن عملیات خود در غزه و افزایش عملیات در مناطق همپوشانی سوق میدهد.
لیو میگوید اسرائیل ایران را حامی اصلی چندین نیرویی میداند که اسرائیل در درگیری اسرائیل و فلسطین با آنها میجنگد، از جمله حوثیها در یمن و حزبالله در لبنان و همچنین نیروهای شیعه در سوریه و عراق.
نیو شینچون، مدیر اجرایی موسسه تحقیقات چین و عرب در دانشگاه نینگشیا، روز سهشنبه به گلوبال تایمز گفت: هدف اسرائیل از حمله به ایران، حزبالله لبنان است.
اسرائیل در دو هفته گذشته بارها فرماندهان حزبالله را هدف قرار داده و به انبارهای تسلیحات حزبالله در سوریه حمله کرده است. نیو گفت: اسرائیل ایران را بزرگترین حامی حزبالله میداند و معتقد است که حملاتش به ایران، حزبالله را تضعیف خواهد کرد.
به گفته لیو، اسرائیل سعی دارد از تشدید درگیریهای منطقهای به عنوان اهرم فشاری برای نزدیکتر کردن خود به آمریکا و وادار کردن واشنگتن به اعمال نفوذ بیشتر در خاورمیانه استفاده کند، به ویژه اینکه ایالات متحده اخیراً در رایگیری درباره قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد رای ممتنع داده است – که نشاندهنده کاهش حمایت از اسرائیل است.
آیندهای پیچیدهتر
ایالات متحده حمله اسرائیل را محکوم نکرد. سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، متیو میلر، روز دوشنبه گفت که ایالات متحده «نه هدف را تأیید میکند و نه طرف مسئول را» و خاطرنشان کرد: «ما همیشه از هر چیزی که تنشزا باشد یا باعث افزایش درگیری در منطقه شود، نگران هستیم.»
وزیر امور خارجه ایران، حسین امیرعبدالهیان، نیز ایالات متحده را به عنوان حامی اسرائیل متهم کرد و گفت که آنها باید «پاسخگو باشند.»
به گفته مقامات آمریکایی و اسرائیلی، اسرائیل «چند دقیقه» قبل از حمله هوایی به ایالات متحده اطلاع داده، اما چراغ سبز آمریکا را دریافت نکرده است. یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفت که اسرائیلیها به ایالات متحده نگفتهاند که قصد دارند ساختمانی در محوطه سفارت ایران را بمباران کنند.
لیو میگوید اگر درگیری اسرائیل و فلسطین ادامه یابد و تنشها در کل منطقه افزایش یابد، این به نفع منافع آمریکا در خاورمیانه نیست، زیرا خود درگیری اسرائیل و فلسطین قبلاً انقباض استراتژیک آمریکا در خاورمیانه را مختل کرده است.
با این حال، به گفته لیو، حمله هوایی اسرائیل بدون شک با استراتژی بلندمدت آمریکا برای «شکلدهی به تهدید ایران» و ترغیب اسرائیل و حتی کشورهای عربی به رویارویی با ایران مرتبط است.
در یک تجمع اعتراضی در روز دوشنبه شب، صدها نفر در تهران برای محکوم کردن حمله اسرائیل جمع شدند و پرچمهای ایران و فلسطین را تکان دادند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، آنها همچنین پرچمهای اسرائیل و آمریکا را به آتش کشیدند. با این حال، هنوز مشخص نیست که ایران چگونه انتقام خواهد گرفت.
نیو میگوید که سه احتمال برای ضدحمله ایران وجود دارد.
«یکی حمایت از حزبالله لبنان، شبهنظامیان در عراق و نیروهای حوثی در یمن برای حمله به اسرائیل است. دیگری حمله مستقیم به اهداف اسرائیلی در خارج از قلمرو آن است.» نیو میگوید: «اگرچه ایران توانایی حمله مستقیم به خاک اصلی اسرائیل با موشک را دارد، اما این سناریوی چندان محتمل نیست.»
لیو نیز مانند نیو معتقد است که ضدحملههای نیابتی ایران افزایش خواهد یافت. با این حال، لیو میگوید که درگیری مستقیم نظامی بین ایران و اسرائیل بعید است.
لیو میگوید در مقایسه با گذشته، درگیری بین اسرائیل و ایران به طور فزایندهای ترکیبی از «تجاوز به درگیری اسرائیل و فلسطین» و «تناقضات ژئوپلیتیکی» است و آشکارتر و مستقیمتر شده است.
لیو میگوید درگیری بین اسرائیل و ایران احتمالاً همزمان با درگیری اسرائیل و فلسطین ادامه خواهد داشت و وضعیت منطقه را پیچیدهتر خواهد کرد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 