قبرس ترکیه که زمانی به عنوان پناهگاه اصلی سرمایه‌گذاری‌های خارجی در دریای مدیترانه شناخته می‌شد، به دلیل اجازه دادن به نهادهای اسرائیلی برای خرید بخش‌های وسیعی از دارایی در این جزیره استراتژیک مورد انتقاد قرار گرفته است.


سوات دلگن

کرادل

ترجمه مجله هفته

بعد از حمله روسیه به اوکراین در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ و تحریم‌های متعاقب ایالات متحده و اتحادیه اروپا علیه افراد، ثروت و تجارت روسیه، تغییر قابل توجهی در وضعیت مالی جزیره قبرس رخ داد.

دارایی‌های متعلق به الیگارش‌های روس از بانک‌های جمهوری به رسمیت شناخته شده قبرس (قبرس جنوبی) به بانک‌های جمهوری ترک قبرس شمالی (ترجمه) که تنها توسط ترکیه به رسمیت شناخته می‌شود و تحت همان تحریم‌ها قرار ندارد، منتقل شد.

این سرازیر شدن سرمایه روسیه به طور قابل توجهی به احیای صنعت ساخت و ساز در قبرس شمالی کمک کرد. گسترش این بخش، به ویژه در تحول یئنی اسکله از یک روستای دنج به یک مرکز شهری پر رونق که طی پنج سال با آسمان خراش ها و اقامتگاه های لوکس تزئین شده است، قابل توجه بوده است.

این رونق بدون چالش نبوده است. فروش املاک تازه ساخت، که برخی از آنها در زمین های کشاورزی سابق قرار دارند، به اتباع اسرائیلی جرقه بحث هایی را در هر دو کشور ترکیه و جمهوری ترک قبرس شمالی زده است.

یک اسرائیل دیگر

ادعاهایی مطرح شده که بخش قابل توجهی – اگر نگوییم اکثر این سرمایه گذاران خارجی – از اصل یهودی/اسرائیلی هستند.

این ادعاها در پی اقدامات نظامی اسرائیل در غزه پس از هفتم اکتبر شدت گرفت و منجر به گمانه زنی و نگرانی در مورد تغییر احتمالی ژئوپلیتیکی جمهوری ترک قبرس شمالی شد، برخی حتی این سوال را مطرح کردند که آیا می تواند به «اسرائیل جدید یا بخشی از اسرائیل موجود» تبدیل شود.

جمهوری قبرس برای نشان دادن تعهد خود به اجرای تحریم های بین المللی و حفظ اعتبار خود به عنوان یک مرکز مالی معتبر، اقدامات قاطعی برای جلوگیری از نقض احتمالی انجام داده است.

دولت قبرس در حالی که تحریم‌های بیشتری را علیه افراد و سازمان‌های محلی که مظنون به تسهیل دور زدن محدودیت‌های اعمال شده علیه الیگارش‌های روس هستند، اعمال می‌کند، ۱۲۰۰۰۰ حساب بانکی مشکوک و بیش از ۴۰۰۰۰ شرکت صوری متعلق به اتباع و نهادهای روس را تعطیل کرده است.

این اقدامات با ستایش و انتقاد مواجه شده است. برخی استدلال می کنند که آنها برای اطمینان از رعایت قوانین بین المللی ضروری هستند، در حالی که برخی دیگر ادعا می کنند که آنها به طور ناعادلانه جامعه روسیه را هدف قرار می دهند و به اقتصاد قبرس آسیب می رسانند.

قبرس شمالی مقابله می‌کند

برای تقویت تلاش‌ها و تحقیق مؤثرتر درباره نقض‌های احتمالی، دولت قبرس از واشنگتن کمک خواسته است. در پاسخ، تیمی متشکل از ۲۴ مأمور بسیار متخصص FBI – که متخصص در کشف نقض تحریم‌ها و پولشویی هستند – به این جزیره اعزام شده‌اند.

این مأموران که از شبکه اجرای جرائم مالی وزارت خزانه داری آمریکا (FinCEN) هستند، برای تجزیه و تحلیل تراکنش‌های بانکی، بازجویی از وکلا و حسابداران مظنون به کمک به افراد تحریم‌شده و جمع‌آوری شواهد از تخلفات احتمالی، با مقامات محلی همکاری نزدیکی خواهند داشت.

مقررات سهل‌انگارانه، مالیات‌های پایین و استفاده از لیر ترکیه که ارزش آن کاهش یافته، باعث شده است تا قبرس شمالی به یک مقصد جذاب برای روس‌ها، ایرانیان و سایر خارجیانی تبدیل شود که به دنبال سرمایه‌گذاری پول خود هستند. جمعیت شمال طی یک دهه گذشته تقریباً دو برابر شده است و در حال حاضر ترک‌های قبرس تنها یک سوم جمعیت را تشکیل می‌دهند. این تغییر جمعیتی باعث نگرانی‌‌هایی در بین مردم محلی شده است که احساس می‌کنند در کشور خودشان غریبه هستند.

افزایش تعداد فروش خانه و زمین به خارجیان، به ویژه آن‌هایی که از تبار یهودی هستند، به دغدغه‌ای در قبرس شمالی تبدیل شده است. در واکنش به یک کمپین رسانه‌ای ترکیه‌ای که ادعا می‌کند هزاران اسرائیلی و یهودی در حال خرید املاک در منطقه هستند، جمهوری ترک قبرس شمالی فروش املاک به خارجیان را محدود خواهد کرد.

این کمپین توسط مجموعه‌ای از پست‌های رسانه‌های اجتماعی که توسط صباح‌الدین اسماعیل، روزنامه‌نگار و مشاور سابق رئیس‌جمهور پیشین جمهوری ترک قبرس شمالی، رئوف دنکتاش منتشر شده است، دامن زده شد. از زمان آغاز حملات اسرائیل به غزه در شش ماه گذشته، اسماعیل سوابق فروش و ثبت شرکت‌ها را به اشتراک گذاشته و ادعا می‌کند که هزاران یهودی از اسرائیل و کشورهای اروپایی با ملیت‌های مختلف خانه و زمین در جمهوری ترک قبرس شمالی خریداری کرده‌اند.

صباح‌الدین اسماعیل می‌گوید سه شرکت ساختمانی بزرگ که توسط اسرائیلی‌هایی تأسیس شده‌اند که بعداً تابعیت جمهوری ترک قبرس شمالی را به دست آوردند، به دلیل ثبت رسمی به عنوان شرکت‌های ترک‌قبرسی، حق خرید نامحدود املاک را دارند.

این شرکت‌ها – گروه آفیک، گروه توسعه اورگرین و گروه یوروکووست – در پروژه‌های مهم خرید زمین و ساخت‌وساز، به‌ویژه در مناطق روبروی اسرائیل، مشارکت داشته‌اند.

به گفته صباح‌الدین اسماعیل: این شرکت‌های یهودی که هزاران جریب زمین را تصاحب کرده‌اند، به عنوان شرکت‌های قبرس شمالی ثبت شده‌اند زیرا به عنوان اسرائیلی شناخته نمی‌شوند و این امر تعیین میزان واقعی خریدهای اسرائیلی توسط دولت را غیرممکن می‌کند.

اشغال خاموش

بر اساس قوانین قبرس، شرکت‌های خارجی تنها مجاز به خریداری ۵۰۰ متر مربع زمین هستند. با این حال، اگر حداقل ۵۱ درصد از سهام یک شرکت متعلق به شهروندان ترک قبرسی باشد، آنها از این محدودیت معاف هستند و می‌توانند املاک بزرگتری را خریداری کنند.

این موضوع نگرانی‌هایی را در مورد احتمال استفاده از این شهروندان به عنوان نماینده یا واسطه ایجاد کرده است. بنیاد قبرس هشدار عمومی درباره تهدید ناشی از گسترش اسرائیل در منطقه صادر کرد و تأکید کرد که «طرح اشغال اسرائیل محدود به فلسطین نیست» و «سرزمین‌های موعود» که صهیونیست‌ها ترسیم کرده‌اند، نه تنها فلسطین بلکه جزیره قبرس را نیز شامل می‌شود.

این بنیاد از مردم ترک قبرس خواست تا به این «اشغال خاموش» پایان دهند و آمادگی خود را برای همکاری با دولت‌های ترکیه و قبرس شمالی در برابر این تهدید ادراکی اعلام کرد.

برخی از روزنامه‌های ترکیه بدون ذکر منبع ادعا کرده‌اند که ۳۵۰۰۰ یهودی املاکی به وسعت ۲۵۰۰ هکتار در قبرس شمالی خریداری کرده‌اند. با توجه به اینکه جمعیت قبرس شمالی تنها ۳۸۰۰۰۰ نفر است، مقامات ترکیه گفته‌اند که این ارقام به شدت اغراق‌آمیز است.

ارسین تتار، رئیس فعلی کابینه قبرس شمالی که از سوی قدرت‌های غربی به عنوان رهبر دوفاکتو جامعه ترک در جزیره شناخته می‌شود، نسبت به این ادعاها ابراز نگرانی کرد و گفت که مشاوران امنیتی او در حال بررسی این موضوع هستند.

تتار گفت: «ما اقدامات و تدابیری در نظر داریم که علیه [این فروش‌ها] انجام شود.» در حال حاضر، خارجی‌ها حق خرید املاک و مستغلات در قبرس شمالی را دارند، از جمله اینکه می‌توانند تا ۵۰۰۰ متر مربع زمین بدون خانه خریداری کنند.

تتار در واکنش به ادعاهایی مبنی بر خرید زمین در منطقه توسط اسرائیلی‌ها و یهودیان اروپایی، از اعمال محدودیت‌های جدید خبر داد. او گفت: «در مورد حق ۵۰۰۰ متری مقررات جدیدی وضع خواهد شد.»

در ماه نوامبر، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در نشستی در مجلس ترکیه گزارش‌های مربوط به خرید گسترده املاک توسط اسرائیلی‌ها و یهودیان در قبرس شمالی را تکذیب کرد. وی گفت که از سال ۲۰۰۰ تنها ۲۰۰ شهروند اسرائیلی برای خرید املاک در قبرس شمالی درخواست داده‌اند.

او گفت: «شهروندان اسرائیلی در بین تمام کشورها رتبه دوازدهم را دارند. تنها در پنج سال گذشته، مجموعاً ۱۵۰۰۰ درخواست برای خرید املاک در قبرس شمالی از کشورهای دیگر به غیر از اسرائیل بوده است.»

وی افزود: «انگلیس از سال ۲۰۰۰ در رتبه اول قرار دارد و ایران در پنج سال گذشته در رتبه اول قرار گرفته است. همانطور که می‌دانید، فروش املاک به شهروندان کشورهای ثالث در قبرس شمالی تنها با تأیید شورای وزیران [کابینه قبرس شمالی] امکان‌پذیر است.»

با این حال، دولت رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، بارها به دلیل پنهان کردن تجارت رو به افزایش خود با اسرائیل در جریان حملات وحشیانه اخیر به غزه مورد انتقاد قرار گرفته است. افشاگری‌های مربوط به تجارت غیرقانونی باعث واکنش‌های داخلی شده است که آنکارا مجبور به رسیدگی به آن شده است.

کشمکش قدرت در شرق مدیترانه

همزمان با بهبود روابط آنکارا و واشنگتن، اقدامات برای تنظیم ورود گسترده پول خارجی به بخش ساخت و ساز TRNC شتاب گرفته است. یکی از دلایل پشت پرده تغییرات قانونی برنامه ریزی شده برای محدود کردن فروش مسکن به خارجیان، فشارهایی است که ایالات متحده بر ترکیه برای جلوگیری از گردش پول الیگارش های تحریم شده روسیه به TRNC وارد می کند.

جزیره قبرس موقعیت ژئواستراتژیک مهمی در مبارزه برای هژمونی در شرق مدیترانه دارد. تلاش‌های ایالات متحده برای ایجاد یک بندر در نوار غزه – که گفته می‌شود برای فعالیت‌های کمک‌های بشردوستانه است – و ایجاد یک پل ادغام لجستیک دریایی بین قبرس و غزه نشان می‌دهد که مبارزه در قبرس و شرق مدیترانه در آینده نزدیک تشدید خواهد شد.

همانطور که بسیاری از ناظران اشاره می کنند، طرح واشنگتن به هیچ وجه خیرخواهانه نیست. از طریق این طرح، ایالات متحده به دنبال کنترل دسترسی روسیه و ایران به شرق مدیترانه از طریق خروجی کانال سوئز است.

از یک دیدگاه کل نگر، بحث های جاری پیرامون فروش مسکن به خارجیان در TRNC و تحریم هایی که علیه الیگارش های روس اعمال می شود، نمی توانند به طور مستقل از مبارزه در حال انجام برای هژمونی در شرق مدیترانه در نظر گرفته شوند.

با ادامه کشمکش برای نفوذ در شرق مدیترانه، تحولات شمال قبرس و اقدامات بازیگران مختلف از جمله ترکیه، آمریکا، روسیه و اسرائیل نقش مهمی در شکل دادن به آینده منطقه ایفا خواهد کرد.