برنامه دقیق پشت سفر اروپایی شی جین پینگ

توسط تیمور فومنکو، تحلیلگر سیاسی

ترجمه مجله هفته

سفر اخیر شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، به اروپا نشان دهنده تلاش‌های استراتژیک پکن برای حفظ و تقویت جایگاه خود در این قاره کلیدی است. در این مقاله، تیمور فومنکو، تحلیلگر سیاسی، به بررسی انگیزه‌های پشت این سفر و پیامدهای احتمالی آن می‌پردازد.

شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، در حال انجام یک سفر رسمی به اروپا است. این اولین سفر او به اتحادیه اروپا از سال ۲۰۱۹ است و در این سفر از فرانسه، مجارستان و صربستان دیدن کرد.

این سفر در زمانی حساس انجام می‌شود که اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، در تلاش است تا نهادهای اتحادیه اروپا را علیه چین بسیج کند. او در هفته‌های اخیر ده‌ها تحقیق در مورد محصولات چینی را آغاز کرده است. ایالات متحده نیز لحن خود را در قبال پکن تهاجمی‌تر کرده و چین را به همدستی در درگیری اوکراین متهم می‌کند. هدف این اقدامات ظاهراً تضعیف اعتبار شی در طول سفرش است.

با وجود جانبداری آشکار فون در لاین از ایالات متحده، کاملاً واضح است که وفاداری کشورهای اتحادیه اروپا به موضوع رقابت بین واشنگتن و پکن برای نفوذ در درگیری ژئوپلیتیکی در حال ظهور تبدیل شده است. اتحادیه اروپا به طور تئوری از طریق تسلط خود بر نهادهایی مانند ناتو با ایالات متحده متحد است، اما سیاست خارجی چین سال‌هاست که بر اعمال هر گونه نفوذی برای جلوگیری از پیوستن کامل اتحادیه اروپا به هدف واشنگتن برای مهار پکن و به جای آن تلاش برای حفظ روابط اقتصادی باز با این قاره متمرکز شده است. چین برای این منظور تلاش‌های دیپلماتیک گسترده‌ای در اروپا انجام داده است که در قبال ایالات متحده یا حتی بریتانیا آن را ارزشمند نمی‌داند.

اروپای قاره‌ای یک سبد مختلط است و بسته به وضعیت سیاسی، برخی کشورها وجود دارند که به چین خوش‌بین هستند و برخی دیگر اینطور نیستند (مانند کشورهای بالتیک). بنابراین چین حفظ پایگاه‌های حمایتی خود را در هر کجا که می‌تواند مهم می‌داند. به همین دلیل، شی سفر خود را به سه کشوری اختصاص داده است که در حال حاضر به پکن خوش‌بین هستند: فرانسه و مجارستان در داخل اتحادیه اروپا و صربستان خارج از این بلوک.

ابتدا، فرانسه کشوری غربی است که به دلیل موقعیت خود به عنوان یک امپراطوری سابق، همیشه به دلیل سیاست خارجی «مستقل» خود شناخته شده است. به طور خاص، امانوئل مکرون همیشه تلاش کرده است که خلاف جریان حرکت کند و به تعامل با پکن ادامه داده است و حتی سال گذشته خود از چین دیدار کرده است.
در حالی که آلمان به طور سنتی مشتاق‌ترین کشور بزرگ اتحادیه اروپا در قبال چین بوده است و این موضوع را می‌توان در مواردی مانند سفر اخیر اولاف شولتس، صدراعظم آلمان، به پکن مشاهده کرد، سیاست آلمان در قبال چین به یک کشمکش داخلی تبدیل شده است.

وزارت امور خارجه آلمان توسط آنالنا بئربوک، از حزب سبزهای نئومحافظه‌کار، اداره می‌شود که تلاش کرده است روابط با پکن را تضعیف کند. این موضوع به طور طبیعی با مخالفت لابی صنعتی آلمان روبرو شده است و در عین حال، اندیشکده‌های وابسته به ایالات متحده نیز تمام تلاش خود را می‌کنند تا روابط آلمان با چین را تضعیف کنند.

در نتیجه، سفر شی به آلمان از نظر سیاسی مناسب نیست و به همین دلیل او فرانسه را انتخاب کرد، جایی که به نظر می‌رسد دیدگاه‌ها نسبت به «نقش مستقل» او مطلوب‌تر باشد.

مجارستان تحت رهبری ویکتور اوربان، جایگاه خود را به عنوان پکن‌پسندترین کشور در کل اتحادیه اروپا تثبیت کرده است. اوربان سیاست خارجی غیرمتعارفی را دنبال می‌کند که شامل تلاش برای حفظ روابط خوب با روسیه نیز می‌شود.

با این حال، مجارستان به دلیل کوچکی خود نمی‌تواند دستور کار کل بلوک را دیکته کند. با این وجود، بوداپست به دلیل نقش آن به عنوان دروازه‌ای برای سرمایه‌گذاری‌های چینی و سایر پروژه‌هایی که در سراسر قاره گسترش می‌یابند، به خصوص در جایی که درهای دیگر بسته هستند، به شریکی بسیار مهم برای پکن تبدیل شده است.

به عنوان مثال،  دانشگاه فودان در حال ساخت و یک کارخانه تولید خودروهای برقی چینی در حال احداث است که با توجه به تعرفه‌های تهدیدآمیز کمیسیون اروپا، از اهمیت بالایی برخوردار است.

علاوه بر این، مجارستان موقعیت استراتژیکی در اروپای مرکزی و در بالای بالکان دارد که مقصد نهایی یک کریدور اقتصادی چینی است که از بندر پیرئوس در یونان آغاز می‌شود. و بین یونان و مجارستان، صربستان قرار دارد.
صربستان اگرچه عضو اتحادیه اروپا نیست، اما به دلیل بمباران‌های گسترده ناتو در دهه ۱۹۹۰، روابط پرتنش با غرب دارد و به همین دلیل کشوری مهم در بالکان محسوب می‌شود.

صربستان کشوری است که غرب را دوست ندارد، اما به دلیل فشار برای پیوستن به اتحادیه اروپا و همچنین مسئله حاکمیت بر کوزوو، قدرت مقاومت مستقیم را ندارد. در نتیجه، رفاه صربستان به توانایی آن در حفظ روابط با قدرت‌های ثالث مانند روسیه و چین برای تضمین نفوذ ژئوپلیتیکی بستگی دارد.
بنابراین، صربستان به نقطه اتکا و پناهگاه امن دیگری برای چین برای اعمال نفوذ خود در اروپا تبدیل می‌شود. از زمان آغاز درگیری اوکراین، چین موضع ظریفی را در مخالفت با گسترش نهادهای غربی تحت رهبری ایالات متحده اتخاذ کرده است، زیرا آنها را ابزاری برای هژمونی می‌داند که علیه چین استفاده می‌شود.

تقویت روابط با بلگراد، به همین دلیل، بخشی از تلاش‌های پکن برای تثبیت جایگاه خود در قاره، هم از نظر سیاسی و هم اقتصادی است. چین یک مسیر تجاری ایجاد کرده است که از نقش آن به عنوان بخشی از کریدور بالکان استفاده می‌کند.
بنابراین، گزارش‌ها حاکی از آن است که شی جین پینگ تلاش خواهد کرد تا روابط با صربستان را تقویت کند. در نهایت، این جایی است که چین می‌تواند بدون دخالت اتحادیه اروپا و ناتو سرمایه‌گذاری کند و به این ترتیب از آنجا کالاهایش را به اروپا بفروشد. همچنین امیدوار است که صربستان در نهایت به گروه بریکس بپیوندد.
در حالی که هدف از سفر شی به فرانسه، به عنوان یکی از کشورهای پیشرو در اتحادیه اروپا، این است که اطمینان حاصل شود که این بلوک علیه پکن متحد نمی‌شود، سفر او به صربستان و مجارستان از اهمیت استراتژیکی برخوردار است. چرا که چین از این کشورها به عنوان سطوحی برای پیش‌بینی استفاده می‌کند تا اطمینان حاصل کند که روابط تجاری آن با اروپا، علیرغم مخالفت افراد قدرتمندی مانند اورسولا فون در لایِن، می‌تواند ادامه یابد.