نوشته راینر روپ 

ترجمه مجله هفته 

روسيه و چين متعهد به ترویج اصول عدالت و نظم جهانی دمکراتیک هستند که منعکس کننده واقعیات چند قطبی و نظم جهانی مبتنی بر قوانین بین المللی باشد.

دو کشور در سازمان ملل متحد، بریکس، سازمان همکاری شانگهای و گروه 20 با یکدیگر همکاری می‌کنند.

روسيه و چين مصمم به هماهنگ سازی بیشتر فرآیندهای ادغام در فضای اوراسیا هستند تا پتانسیل جامعه اقتصادی اوراسیا (EAEU) و ابتکار کمربند و جاده چین (BRI) را برای ایجاد یک مشارکت بزرگ اوراسیایی ترکیب کنند.

این بیانیه نشان‌دهنده تعهد قوی روسیه و چین به همکاری و هماهنگی در مسائل جهانی است. دو کشور خواهان نظم جهانی چند قطبی و عادلانه‌تر هستند که در آن منافع همه کشورها مورد احترام قرار گیرد.

اظهارات مقامات چین و روسیه در کنفرانس مطبوعاتی مشترک:

شی جین پینگ، رئیس جمهور چین:

حفظ نظم جهانی مبتنی بر قوانین بین‌الملل: چین و روسیه متعهد به حفظ نظم جهانی بر اساس قوانین بین‌الملل هستند.

تعمیق اعتماد سیاسی متقابل: پکن و مسکو قصد دارند اعتماد سیاسی متقابل را عمیق‌تر کرده و به اصل عدم تعهد (عدم تشکیل اتحاد) پایبند باشند.

غلبه بر چالش‌ها: در 75 سال گذشته، چین و روسیه بر بسیاری از مشکلات غلبه کرده‌اند و قوی‌تر شده‌اند.

راه‌حل سیاسی برای بحران اوکراین: چین و روسیه معتقدند که راه‌حل سیاسی مسیر صحیح برای حل بحران اوکراین است.

تهدید هژمونی و بلوک‌بندی: هژمونی، سیاست قدرت و تقابل بلوکی به طور مستقیم امنیت همه کشورها را تهدید می‌کند. (این به طور واضح به ایالات متحده و ائتلاف ناتو اشاره دارد.)

ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه:

اهمیت سفر به چین: پوتین سفر خود به چین را پس از انتخاب مجدد برای دوره جدید ریاست جمهوری، نمادین دانست.

الگوی روابط همسایگی: روابط بین مسکو و پکن الگویی برای روابط بین همسایگان است.

قدردانی از پیشنهادات چین: مسکو از پکن به خاطر پیشنهاداتش برای حل و فصل اوضاع در اوکراین قدردانی می‌کند.

تعمیق همکاری در حوزه انرژی: مسکو و پکن قصد دارند همکاری خود را در زمینه انرژی، اعم از هیدروکربن ها و استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای، عمیق تر کنند.

مخالفت با بلوک‌بندی در منطقه آسیا و اقیانوسیه: ایجاد بلوک‌های نظامی-سیاسی بسته در منطقه آسیا و اقیانوسیه مضر و ضد تولیدی است. (این به تلاش‌های ایالات متحده برای ایجاد پیمان نظامی سه‌جانبه AUKUS و همچنین تلاش‌های واشنگتن برای ایجاد یک «ناتوی کوچک» متشکل از کره جنوبی، ژاپن و ایالات متحده علیه چین اشاره دارد.)

با توجه به اوضاع سیاسی کنونی، تلاش‌های ایالات متحده و متحدانش برای ایجاد شکاف بین دو کشور بی‌فایده خواهد بود.

در بررسی روابط اقتصادی دو کشور، شاهد چشم‌اندازی روشن هستیم. حجم تجارت و همکاری‌های اقتصادی بین روسیه و چین در مدت زمان کوتاهی به طور چشمگیری افزایش یافته است. این امر علی‌رغم – یا به دلیل – تحریم‌های گسترده‌ای است که غرب به رهبری ایالات متحده علیه این دو کشور اعمال کرده و هدف آن تضعیف روسیه و ممانعت از پیشرفت تکنولوژی و رشد اقتصادی چین است.

با وجود این تحریم‌ها، تجارت بین روسیه و چین از تمام انتظارات فراتر رفته و در آستانه سفر رئیس جمهور پوتین به پکن به سطح بی‌سابقه‌ای رسیده است. داده‌های گمرکی چین نشان می‌دهد که حجم تجارت بین دو کشور در سال 2023 به 240 میلیارد دلار افزایش یافته که رکوردی جدید محسوب می‌شود.

بر اساس گزارش اداره کل گمرک چین، در سه ماهه اول سال 2024، مبادلات تجاری بین چین و روسیه با رشدی 5.2 درصدی نسبت به سال قبل به 56.68 میلیارد دلار آمریکا رسید.

موارد برجسته:

روسیه به بزرگترین صادرکننده نفت به چین تبدیل شده است: در سال 2023، روسیه 107 میلیون تن نفت به چین صادر کرد که 24 درصد افزایش را نشان می‌دهد.

صادرات زغال سنگ روسیه به چین به شدت افزایش یافته است: در سال 2023، صادرات زغال سنگ روسیه به چین تقریباً 1.5 برابر افزایش یافت و به بیش از 100 میلیون تن رسید.

صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) روسیه به چین نیز در حال افزایش است: در سال 2023، صادرات LNG روسیه به چین 23 درصد افزایش یافت و به 8 میلیون تن رسید.

حجم گاز انتقالی از طریق خط لوله Power of Siberia نیز به طور قابل توجهی افزایش یافته است: در سال 2023، 47 درصد گاز بیشتری از طریق این خط لوله به چین منتقل شد و در مجموع به 22.7 میلیارد متر مکعب رسید.

علاوه بر نفت و گاز، روسیه اقلام دیگری را نیز به چین صادر می‌کند: از جمله دیگر صادرات مهم روسیه به چین می‌توان به مواد معدنی، چوب، خمیر چوب، کاغذ، فلزات و مواد غذایی اشاره کرد.

در مقابل، چین نیز طیف گسترده‌ای از کالاها را به روسیه صادر می‌کند: مهم‌ترین واردات روسیه از چین شامل وسایل نقلیه، ماشین‌آلات، مواد شیمیایی، منسوجات، کفش و فلزات است.

صادرات کشاورزی روسیه به چین در سال 2023 رکورد زد: در سال 2023، صادرات محصولات کشاورزی روسیه به چین 53 درصد افزایش یافت و به 7.6 میلیارد دلار رسید.

چین در سال 2023 بزرگترین سرمایه‌گذار خارجی در خاور دور روسیه بود.

این آمار نشان‌دهنده روابط اقتصادی قوی و رو به رشد بین چین و روسیه است. علیرغم تحریم‌های غرب علیه روسیه، تجارت بین دو کشور همچنان به طور قابل توجهی در حال افزایش است.

همکاری دو کشور روسیه و چین در زمینه انرژی هسته‌ای نیز گسترش یافته است. مقرر شده است تا سال 2030، راکتورهای نوترون سریع بر اساس فناوری روسی در چین ساخته شوند.

نیروگاه هسته‌ای Xudapu که حاصل همکاری روسیه و چین است، بین سال‌های 2027 تا 2028 به بهره‌برداری خواهد رسید.

هدف همکاری بین سازمان فضایی روسیه (Roskosmos) و آژانس ملی فضایی چین (CNSA)، ساخت یک نیروگاه هسته‌ای در ماه تا سال 2035 برای پشتیبانی از ایستگاه بین‌المللی تحقیقات ماه (ILRS) است.

92 درصد از مبادلات تجاری بین روسیه و چین با استفاده از ارزهای ملی این دو کشور انجام می‌شود. این امر به تلاش‌ها برای کاهش وابستگی به دلار آمریکا کمک می‌کند.

علاوه بر همکاری‌های اقتصادی، دو کشور روسیه و چین خواهان تقویت همکاری‌های علمی و پژوهشی خود نیز هستند. پوتین در سفر کوتاه خود از پکن به هاربین، با دانشجویان و اساتید موسسه فناوری هاربین دیدار کرد. وی در این دیدار، از افتتاح مرکز آموزشی و پژوهشی مشترک بین دانشگاه دولتی سن پترزبورگ و موسسه فناوری هاربین خبر داد. این مرکز به عنوان یکی از پرچمداران همکاری‌های علمی و پژوهشی چین و روسیه در شمال شرق چین شناخته خواهد شد.

به گفته پوتین، تبادل علمی بین روسیه و چین، امکان ترکیب بهترین سنت‌ها و تجربیات مدارس مهندسی دو کشور را فراهم می‌کند. در حال حاضر، 50 هزار دانشجوی چینی در روسیه تحصیل می‌کنند و حدود 16 هزار دانشجوی روسی نیز در چین مشغول به تحصیل هستند.