در پایان دوره ریاست جمهوری لوپز اوبرادور، مدافعان بر رفوزگی وی در بحث درباره جنگ اسرائیل در غزه تأمل میکنند.

الجزیره

ترجمه مجله هفته

شهر مکزیکو، مکزیک – اینها مواردی است نشان میدهد که حرف و عمل –  دولت و رئیس جمهور همخوانی ندارند.

در روز سه شنبه، دیوان بین‌المللی دادگستری اعلام کرد که مکزیک درخواست پیوستن به پرونده آفریقای جنوبی متهم به ارتکاب نسلکشی توسط دولت اسرائیل علیه مردم فلسطینی در غزه را ارائه کرده است.

اما روز بعد، آندرس مانوئل لوپز اوبرادور، رئیس جمهور مکزیک، موسوم به AMLO، از تعریف اقدامات اسرائیل به عنوان نسل کشی خودداری کرد.

او در کنفرانس خبری صبحگاهی خود گفت: «ما نمیخواهیم خود را در تعریفی از این نوع قرار دهیم که به جای حل یک درگیری، باعث تشدید آن میشود.»

این آخرین شاهد موضع مبهم و تا حدی متناقض لوپز اوبرادور در قبال اسرائیل و جنگ آن در غزه است که به ماه هشتم خود نزدیک میشود.

لوپز اوبرادور و میراث او در دفتر در چند ماه گذشته زیر ذره بین قرار گرفته است، زیرا حزب سیاسی وی – جنبش ملی بازسازی یا Morena – برای رای گیری سراسری حیاتی آماده میشود.

این یکشنبه، مکزیک بزرگترین انتخابات خود را برگزار میکند، جایی که هر کرسی در کنگره و ریاست جمهوری در معرض خطر است. این رای گیری به عنوان یک همه پرسی در مورد دولت خروجی لوپز اوبرادور در نظر گرفته میشود، که در طول شش سال حضورش در دفتر از محبوبیت بالایی برخوردار بود. (این انتخابات در روز یکشنبه انجام شد و حزب دموکرات دوباره برنده انتخابات ریاست جمهوری شد – مترجم)

اما منتقدان این سؤال را مطرح کرده‌اند که میراث سیاست خارجی وی چه خواهد بود – و آیا جانشین احتمالی وی، نامزد حزب Morena، کلودیا شاین بائوم، به رابطه مبهم وی با اسرائیل ادامه خواهد داد.

موج صورتی را پس زدن

لوپز اوبرادور چپ‌گرا در سال ۲۰۱۸ در میان موج نارضایتی مردم انتخاب شد.

رای دهندگان حزب حاکم انقلابی سیستم سابق را با قاطعیت رد کردند که اینکار منجر به کسب آرای تاریخی برای لوپز اوبرادور و حزب مورنا او شد.
انتخابات او، دوره‌ای از پیروزی‌های به همان اندازه تاریخی برای رهبران چپ‌گرا در سراسر آمریکای لاتین را نوید داد.

در سال‌های بعد، شیلی گابریل بوریک مترقی را به عنوان جوان‌ترین رئیس جمهور تاریخ خود انتخاب کرد. در همین حال، در کلمبیا، گوستاوو پترو اولین رهبر چپ‌گرا شد که توانست ریاست جمهوری مدرن را به دست آورد.
و در برزیل، لولا داسیلوا، رهبر برجسته چپ‌گرا پس از گذشت بیش از یک دهه، سومین دوره ریاست جمهوری خود را به دست آورد.

منتقدان این رشته انتخاباتی را «موج صورتی» جدید، با حضور نسل جدیدی از رهبران با افکار مشابه نامیده‌اند. اما در مورد اسرائیل، لوپز اوبرادور مکزیکی الگوی متفاوت را دنبال کرده است.

پس از شروع جنگ در ۷ اکتبر، بخش زیادی از به اصطلاح «موج صورتی» علیه افزایش تلفات در غزه صحبت کردند.

بوریک حمله نظامی اسرائیل را «نامتناسب» محکوم کرد. برخی دیگر فراتر رفتند: لولا روز چهارشنبه سفیر برزیل در اسرائیل را فراخواند و پترو در ماه مه روابط دیپلماتیک را به طور کامل قطع کرد.

با این حال، متحد آنها در مکزیک با انتقادات تند خود همراه نشده است.

به گفته ناظران، لوپز اوبرادور به جای آن به دنبال یافتن راه میانه بوده است، موضعی که نتوانسته است هم مقامات اسرائیلی و هم حامیان حقوق فلسطینیان را راضی کند.

برای مثال، در ۹ اکتبر، رئیس جمهور مکزیک از اسرائیل حمایت کرد، اما از محکوم کردن خشونت علیه فلسطینیان در غزه خودداری کرد.

او گفت: «ما به دولت اسرائیل و حتی بیشتر به مردم اسرائیل احترام می‌گذاریم. مکزیک خواهان جنگ نیست. ما صلح طلب هستیم و نمی‌خواهیم کسی جان خود را از دست بدهد، چه اسرائیلی باشد چه فلسطینی.»

این ابهام با پاسخی خشمگین از سوی عینات شلاین کلاین، سفیر اسرائیل در مکزیک مواجه شد. او در مصاحبه‌ای با رسانه‌ها پاسخ داد: «عدم جانبداری حمایت از ترور است.»

لوپز اوبرادور همچنین از سوی طرفداران فلسطین تحت فشار قرار گرفت. با این حال، چند هفته بعد، او با رد هرگونه موضع‌گیری قاطع، دوباره بر حرف خود پافشاری کرد.

لوپز اوبرادور در یک کنفرانس خبری در ۷ نوامبر گفت: «ما – و می‌خواهم در این مورد بسیار واضح باشم – روابط خود را با اسرائیل قطع نخواهیم کرد و فراتر از درخواست صلح، موضعی نخواهیم گرفت.»

پاسخی که ریشه در تناقض دارد

تموریس گرکو، روزنامه‌نگاری که جنگ در غزه را پوشش می‌دهد، دو دهه است که برای روزنامه مکزیکی میلنیو و سایر نشریات، در مورد خاورمیانه گزارش می‌دهد.

آن شخص نیز متوجه شده است که واکنش معمولاً مستقیم لوپز اوبرادور به این موضوع سکوت آمیز تر بوده است. «سرعت واکنش واقعاً کند بوده است»، او در مورد واکنش دولت گفت.

گرکو هفته ها بعد از آنکه حماس به جنوب اسرائیل حمله کرد و تقریباً 1,139 نفر را کشت و 250 نفر را به گروگان گرفت، در کرانه غربی حضور داشت و از این درگیری گزارش میداد.
با این حال، واکنش چندماهه اسرائیل بیش از 36,000 فلسطینی در غزه را کشته است که تقریباً نیمی از آنها کودکان هستند. کارشناسان حقوق بشر نگرانی خود را در مورد «خطر نسل کشی» و «قحطی گسترده» ابراز کرده‌اند.
به نظر گرکو، بی میلی مکزیک برای پیوستن به سایر دولتهای چپگرا در محکوم کردن اسرائیل نشانگر اهمیت قراردادهای نظامی و تجاری میان این دو کشور است.

گرکو گفت، «موضع عمومی مکزیک همیشه از فلسطین حمایت کرده است، اما اینجا تناقض وجود دارد» و او به منافع اقتصادی و نظامی مکزیک اشاره کرد.

«مکزیک از اسرائیل محصولاتی مانند تسلیحات و برنامه های جاسوسی میخرد و قراردادهایی نیز برای آموزش پلیس و خدمات امنیتی خصوصی با سازمانهای اسرائیلی امضا کرده است»، گرکو توضیح داد. «و یک شرکت مکزیکی به نام Cemex، مواد خام را برای اسرائیل تأمین کرده است.»

اسرائیل دومین تامین کننده بزرگ فناوری و آموزش برای ارتش مکزیک است. گرکو گفت که در حالی که لابیگری طرفدار اسرائیل در ایالات متحده شاید در سطح بین‌المللی شناخته شده باشد، منافع و لابیگری مشابهی نیز در مکزیک نیز وجود دارد.

«لابی گران وجود دارند که شاید به اندازه ایالات متحده بلند آواز و برجسته نباشند، اما آنها را میتوان احساس کرد».

خارج از کاخ ریاست جمهوری

با این حال، لوپز اوبرادور با مخالفت گروههای طرفدار فلسطین نیز مواجه شده است که به دنبال فشار بر او برای اقدام روشن هستند.

قطع روابط دیپلماتیک با اسرائیل خواست اصلی دانشجویان دانشگاه ملی خودمختار مکزیکو است که در ماه مه اردوگاه همبستگی را در محوطه دانشگاه خود برپا کردند.

اردوگاه [protest camp] به میدان مرکزی شهر، زکالو، در مقابل کاخ ملی منتقل شد.

کارلا تورس، یکی از سازمان دهندگان این اردوگاه، گفت که امتناع لوپز اوبرادور از قطع روابط با اسرائیل، نمونه ای از تاریخ طولانی مکزیک در قبال واکنش های ملایم، بی طرفانه یا کاملاً انزواطلبانه نسبت به درگیری های بین المللی است.

اما به نظر او، رابطه عشق و نفرت مکزیک با همسایه شمالی اش، آمریکا، دلیل اصلی است که رئیس جمهور اسرائیل را با قاطعیت بیشتری محکوم نکرده است.

او با اشاره به وابستگی مکزیک به آمریکا، بزرگترین شریک تجاری و متحد کلیدی اسرائیل، گفت: «مکزیک یک ملت تحت سلطه است.» ایالات متحده هر ساله ۳.۸ میلیارد دلار کمک نظامی بدون قید و شرط به اسرائیل ارائه می دهد.

این اردوگاه تنها اقدام اعتراضی نبوده است. در تاریخ ۲۹ مه، چهار روز قبل از انتخابات سراسری مکزیک، چند صد اغتشاشگر کوکتل مولوتف به سمت سفارت اسرائیل در مکزیکوسیتی پرتاب کردند.

گزارش شده است که به ساختمان خسارت جزئی وارد شده است، زیرا معترضان قصد داشتند خشم خود را نسبت به حملات اسرائیل در شهر رفح در جنوب غزه نشان دهند، جایی که بسیاری از غیرنظامیان آواره شده اند.

برای تورس، این اقدامات اعتراضی ابزاری قدرتمند برای آموزش عموم مردم در مورد درگیری و تشویق دولت به پایان دادن به رویکرد «حرف بسیار، عمل اندک» است.

او و تیم دانشگاه ملی خودمختار مکزیک (UNAM) در میدان زکالو جزوه هایی توزیع کرده اند و سعی می کنند عابران را در گفتگو در مورد جنگ شرکت دهند. تورس به الجزیره گفت که بر اساس تجربه او، بسیاری از مکزیکی هایی که در میدان ملاقات کرده است، اطلاعات کمی در مورد درگیری دارند.

ادیت الیوارس فِرِتو، مدیر بخش مکزیک سازمان عفو بین‌الملل، می‌گوید رویکرد محتاطانه لوپز اوبرادور در قبال غزه، نحوه‌ی واکنش او به نقض حقوق بشر در خاک خود را نشان می‌دهد.

او با فهرست کردن مشکلاتی مانند افزایش خشونت و سوءاستفاده‌های نظامی که در دوران ریاست جمهوری لوپز اوبرادور رخ داده است، گفت: «روزانه حدود ۲۰ نفر در مکزیک ناپدید می‌شوند و ۹ زن به قتل می‌رسند.»

در مورد همتایش در حزب Morena، کلودیا شاین بائوم، که پیشتاز رقابت برای ریاست جمهوری در این یکشنبه است. قانون انتخابات مکزیک از رئیس‌جمهور قبلی برای کاندیداتوری در دوره دوم جلوگیری می‌کند.

با این حال، اولیواریس فرتو انتظار دارد که تحت ریاست شاین بائوم، چیز زیادی تغییر نکند – چه در زمینه حقوق بشر و چه در روابط بین‌المللی.

توریس و گرکو در مصاحبه با الجزیره مشاهدات مشابهی داشتند و پیش‌بینی کردند که ریاست‌جمهوری شاین بائوم احتمالاً به اولویت دادن به روابط با ارتش، اسرائیل و ایالات متحده در مقابل هرگونه موضع طرفدار فلسطین خواهد پرداخت.

«او پیشینه‌ای مختلف دارد، پیشینه‌ای با مشارکت بیشتر در جنبش‌های اعتراضی، اما ممکن است حتی از AMLO هم خودکامه‌تر باشد»، توریس گفت.

با این حال، شاین بائوم در مورد مشکلات فلسطینیان صحبت کرده است. در سال 2009، شاین بائو در یک مقاله روزنامه‌ای خواستار آزادی فلسطینیان و تأمل بر تاریخ خانوادگی خود در فرار از آزار و اذیت شد.

اگر در این یکشنبه انتخاب شود، اولین رئیس‌جمهور مکزیکی با میراث یهودی خواهد بود.

شاین بائو در آن مقاله توضیح داد، «به دلیل اصل یهودی من، به دلیل عشق من به مکزیک و به این دلیل که خود را شهروند جهان می‌دانم، آرزوی عدالت، برابری، برادری و صلح را با میلیون‌ها نفر دیگر به اشتراک می‌گذارم. هیچ دلیلی قتل غیرنظامیان فلسطینی را توجیه نمی‌کند».

میراث تلخ

با این حال، برای فعال حقوق بشر ادواردو ایبانز، چشم‌انداز قطع روابط با اسرائیل به ویژه پیچیده است.

ایبانز به عنوان سازماندهنده به خانواده‌های 43 دانشجوی دانشکده معلمان روستایی آیوتزیناپا که در سال 2014 ناپدید شدند و سبب خشم سراسری شدند، کمک می‌کند.

در جریان ربوده شدن دسته جمعی که هنوز حل نشده، هر دو گروه نظامی و جنایتکار مکزیک دخیل شناخته شده اند. چند دهه بعد، متخصصان پزشکی قانونی تنها توانسته اند بقایای ناقص سه دانش آموز را شناسایی کنند.

لوپز اویدور در جریان مبارزات انتخاباتی خود قول داده بود که به خانواده های دانش آموزان گمشده پاسخ دهد – اما ایبانز اشاره می کند که هر گونه خدشه ای در روابط مکزیک و اسرائیل به طور بالقوه می تواند پیگیری عدالت را به خطر بیندازد.

یک مقام نظامی مکزیکی به نام توماس زرون پس از متهم شدن به لاپوشانی همدستی ارتش در پرونده آيوتزيناپا در سال ۲۰۲۰ به اسرائیل گریخت. همچنین پس از ضبط شدن فیلمی که زرون را در حال شکنجه مظنونین در جریان تحقیقات اولیه آيوتزيناپا نشان می داد، با اتهاماتی روبرو شد.

در سال‌های بعد، مکزیک و اسرائیل در مذاکرات ناموفق برای استرداد زرون شرکت کرده‌اند. ایبانز بیم آن دارد که در صورت قطع روابط دیپلماتیک مکزیک، مذاکرات قطعاً پایان یابد.

تنها در آوریل گذشته، مکزیک درباره امتناع اسرائیل از دستگیری زرون به این کشور هشدار داد.

وزارت امور خارجه مکزیک در بیانیه ای نوشت: «عدم پیشرفت در حل این پرونده به عنوان حمایت واقعی دولت اسرائیل از توماس زرون تفسیر می شود و تهدید می کند که به عاملی آزاردهنده و مخرب تبدیل شود.»

با این حال، ایبانز گمان می کند که در نهایت در هیچ یک از این دو مورد پیشرفتی حاصل نخواهد شد – نه برای آيوتزيناپا و نه برای غزه.

او گفت: «فلسطین بیچاره، آيوتزيناپا بیچاره. من واقعاً فکر نمی کنم هیچ چیز بهتر شود.»

منبع: الجزیره