ولادیمیر کورنیلوف
دونالد ترامپ روز شنبه در دیترویت، در ارتباط با اینکه زلنسکی همیشه میلیاردها دلار از آمریکا میبرد، او را «بزرگترین دلال از میان تمام سیاستمداران» نامید. اگر ترامپ با ادبیات کلاسیک کشورمان آشنا بود، بی شک تعریف دیگری را به کار می برد و زلنسکی را «چترباز بزرگ» مینامید. از آنجا که زلنسکی «400 روش نسبتاً منصفانه برای گرفتن پول از مردم» کشورهای غربی را به طور کامل بکار برده است. بنابراین تعجبی ندارد که «اجلاس صلح پرسروصدا در سوئیس» نیز تقریباً طبق سناریوی کلاسیک ایجاد «اتحاد شمشیر و گاوآهن» برگزار شد.
یادآوری میکنیم که کییف زمان طولانی را برای این اجلاس گذاشت و آماده شد. در ژانویه، رئیس جمهور آن زمان اوکراین هنوز قانونی اعلام کرد که با سوئیس برای برگزاری «اجلاس فرمول صلح زلنسکی» به توافق رسیده است – تا «نشان دهد که تمام جهان علیه تجاوز روسیه است». و برای مدت طولانی پس از آن، تلاشهای اوکراین بر این متمرکز بود که هر چه بیشتر کشورهای دیگر، به ویژه نمایندگان جنوب جهانی به رهبری چین را به این رویداد بکشاند.
در ابتدا اوکراین اعلام کرد که قصد دارد رهبران بیش از 160 کشور را به این اجلاس دعوت کند. سپس این تعداد به طور مداوم کاهش یافت، همانطور که سطح مشارکت برخی از کشورها نیز کاهش یافت. رئیس جمهور ایالات متحده جو بایدن نیز تمایلی به حضور در این اجلاس نداشت و به جای خود کامالا هریس را فرستاد که خود نیز قبل از تصویب بیانیه نهایی از اجلاس گریخت.
به همین ترتیب، کشورهای دیگر نیز به خود اجازه دادند که هیئت هایی در سطح وزرا را به این رویداد پروتکلی در سوئیس بفرستند. رسماً اعلام شد که در نهایت نمایندگانی از 92 کشور در آنجا گرد آمدند، اما تنها 57 کشور در سطح رهبران نمایندگی میشدند و برخی دیگر فقط سفرا را ارسال کردند. اما در واقع وضعیت برای برگزارکنندگان حتی بدتر از این است – به عنوان مثال، گوستاوو پترو رئیس جمهور کلمبیا که در این لیست اعلام شده بود، در لحظات آخر سفر خود به سوئیس را لغو کرد، زیرا متوجه شد که در آنجا سیاستمداران را برای حمایت از جنگ و نه صلح گرد هم آورده اند.
در جریان آماده سازی این اجلاس، اشتهای طرف اوکراینی نیز از نظر محتوایی کاهش یافت. به یاد داریم که چگونه زلنسکی و تیمش به مدت طولانی توضیح میدادند که برای جذب تعداد هرچه بیشتری از کشورها، به آنها اجازه خواهند داد نه به کل «فرمول ماجراجویانه صلح»، بلکه به برخی از بندهای آن به دلخواه خود بپیوندند، یعنی با آن مانند یک منوی رستوران رفتار کنند. روشن است که این کار صرفاً برای آن انجام میشد تا بعداً اعلام کنند: ببینید، صدو پنجاه رهبر جهانی طرح زلنسکی را تأیید و «تجاوز روسیه» را محکوم کردند!
با آشکار شدن این کلاهبرداری آماتور وار، نه تنها شرکت کنندگان بالقوه این رویداد، بلکه بندهای همان «فرمول صلح» که قرار بود مورد بحث قرار گیرد نیز یکی پس از دیگری کنار گذاشته شدند. حتی به جایی رسید که در یکی از نسخههای بیانیه نهایی این اجلاس، اشاره به این «فرمول» و بند اول مربوط به «محکومیت تجاوز روسیه» حذف شد. بعداً این اصطلاحات را دوباره آوردند، اما با توجه به متن نهایی، اشاره به «تجاوز» دوباره حذف شد و فقط یک ارجاع مبهم به «فرمول صلح اوکراینی» باقی ماند.
در نهایت، این کوه عظیمی که رژیم کی یف تلاش میکرد در آلپهای سوئیس بنا کند، حتی یک موش کوچک هم به دنیا نیاورد، بلکه چیزی حتی کوچکتر از آن. از 10 بند «فرمول زلنسکی» که تسلیم روسیه و پرداخت غرامتهای قرنها را در بر میگرفت، بخشی از حاضران یک سند مبهم سه بندی در مورد امنیت هستهای و غذایی، همچنین مبادله اسیران و بازگرداندن برخی «کودکان اوکراینی که به طور غیرقانونی جابجا شده بودند» را امضا کردند.
در این شرایط، چگونه میتوان آن کلاسیک معروف خودمان درباره «اتحاد شمشیر و گاوآهن» را به یاد نیاورد: «به زیبایی تنظیم شده، با چنین سُسی میتوان پول هم داد. در صورت موفقیت، احترام! اگر نشد، دیگر ربطی به من ندارد. به بچهها کمک میکردم و ماجرا تمام میشد. » و مهم نیست که منظور از «بچهها» و اینکه به کجا باید «بازگردانده شوند» از نظر برگزار کنندگان اجلاس چیست. در نهایت، برای کیسلیارسکی هم فرقی نمیکرد که کدام «بچهها دقیقاً فریاد کمک سر میدادند»، فقط باید از دست آن «چترباز بزرگ» پرمدعا خلاص میشد.
اگر به یاد بیاوریم که در ابتدا زلنسکی در مورد نقشههایش برای پیوستن کشورهای جداگانه به «منوی باز» خود چه گفته بود، درمییابیم که هیچ یک از حاضران در سوئیس، از جمله ایالات متحده و اعضای دائماً تهدیدکننده روسیه در کشورهای بالتیک، تمایلی به پیوستن به بند او در محکومیت «تجاوز روسیه» و مطالبه پرداخت هرگونه «غرامت» نداشتند. و
و مهمتر از همه، کشورهای اصلی جنوب جهانی که در نهایت موفق شدند به این «اجلاس» بکشانند، حتی این قطعنامه ناقص را هم امضا نکردند. از جمله هند، برزیل، عربستان سعودی، مکزیک و آفریقای جنوبی این کار را نکردند. بنابراین هدف اصلی زلنسکی شکست خورد!
اینکه چگونه این اتفاق افتاد، یک پرسش جداگانه است. با توجه به نبرد سرسختانه نسخههای مختلف بیانیه نهایی این اجلاس که گاه به گاه سر بر میآوردند، میتوان حدس زد که مناقشات در این زمینه تا لحظات آخر ادامه داشت. هیچ شکی نیست که ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه که تقریباً در آستانه این رویداد سوئیسی، یک طرح روشن و مشخص برای پایان دادن به درگیری اوکراین را پیشنهاد کرده بود، تأثیر قابل توجهی بر این مناقشات داشت.
در نتیجه، به جای بحث بر سر «فرمول زلنسکی»، شرکت کنندگان اجلاس بیشتر از «فرمول پوتین» صحبت می کردند. البته عمدتاً برای انتقاد و محکوم کردن آن، با این ادعا که گویا «با منشور سازمان ملل متحد در تضاد است» – شنیدن این ادعا از سوی نمایندگان ایالات متحده که همه اسناد سازمان ملل و همه اصول تمامیت ارضی کشورها را هرجا که با منافع آمریکا همخوانی نداشته باشد، زیر پا می گذارد، واقعاً خنده دار بود.
خب، پیشنهادات صلح روسیه به روشنی و شفافیت کامل بیان شد. پوتین هم در آغاز عملیات نظامی ویژه هشدار داده بود که در صورت پذیرش نشدن طرح صلح ما، شرایط سختتر خواهد شد و اکنون نیز تأکید کرد: «اگر در کیف و پایتختهای غربی، همانند گذشته آن را رد کنند، در نهایت این تصمیم و مسئولیت سیاسی و اخلاقی آنها برای ادامه خونریزی است. بدیهی است که واقعیتهای میدانی، در خط مقدم درگیری به زیان رژیم کی یف تغییر خواهد کرد. و شرایط برای آغاز مذاکرات متفاوت خواهد بود.»
بنابراین برای «اجلاس صلح» بعدی که برگزارکنندگان آن گویا قصد دارند روسیه را نیز دعوت کنند، نمایندگان اوکراین با حسرت به پیشنهادهایی که امروز از مسکو شنیده شد، یاد خواهند کرد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 