مارکو سیمونز، مشاور ارشد حقوقی

ترجمه مجله هفته

هیئت منصفه در وست پالم بیچ، فلوریدا، غول موز را به دلیل تامین مالی یک گروه نیمه نظامی راستگرا در دهه 1990 و 2000 مقصر شناختند و آنها مجبور کرد به 8 خانواده 38.3 میلیون دلار غرامت پرداخت کنند.

این حکم پس از یک دادگاه چند هفته ای صادر شد که در آن قربانیان و خانواده هایشان شرکت چیکیتا را به پرداخت «دیه امنیتی» به گروه شبه نظامی راستگرای کلمبیایی موسوم به اتحادیه دفاعی خودگردان (AUC) متهم کردند که منجر به کشته شدن صدها غیرنظامی شد.

در یک پرونده تاریخی که وکلا آن را بی سابقه در نوع خود می‌دانند که یک هیئت منصفه آمریکایی یک شرکت آمریکایی را به دلیل جنایات خارج از کشور مسئول می‌داند، هیئت منصفه یک دادگاه فدرال در فلوریدا روز دوشنبه حکم داد که Chiquita Brands International به تامین مالی یک گروه شبه نظامی مرگبار در کلمبیا کمک کرده است که در دهه های 1990 و 2000 برای سرکوب ناآرامی های کارگری، کارگران را به قتل می رساند، شکنجه می کرد و مورد ارعاب قرار می داد.

هیئت منصفه یک دادگاه فدرال در وست پالم بیچ در ایالت فلوریدا غول موز را به دلیل تامین مالی «نیروهای دفاع خود از کلمبیا» (AUC) مسئول دانست و به هشت خانواده که اعضای آنها توسط گروه شبه نظامی راستگرا به قتل رسیده بودند، 38.3 میلیون دلار غرامت پرداخت کرد.

EarthRights International که اولین بار این پرونده را با نام «Doe v. Chiquita» در سال 2007 مطرح کرده بود، این حکم را «یک نقطه عطف برای عدالت» خواند.

این گروه گفت: «تصمیم هیئت منصفه تأیید می کند که ما مدتهاست ادعا می کنیم: چیکیتا Chiquita به طور آگاهانه و بخاطر کسب سود، AUC را که به عنوان یک سازمان تروریستی شناخته شده است، تأمین مالی کرده است، علیرغم نقض وحشتناک حقوق بشر توسط AUC.»

«EarthRights افزود: «چیکیتا با ارائه بیش از 1.7 میلیون دلار پول غیرقانونی به AUC بین سال های 1997 تا 2004، به درد و رنج و فقدان غیرقابل تصوری در مناطق Urabá و Magdalena در کلمبیا، از جمله قتل های وحشیانه غیرنظامیان بی گناه، کمک کرده و دامن زده است. این حکم تاریخی همچنین به این معنی است که برخی از قربانیان و خانواده هایی که به طور مستقیم از اقدامات چیکیتا رنج برده اند، سرانجام غرامت دریافت خواهند کرد.»
یکی از شاکیان پرونده با نام «Doe» گفت که این حکم «پیروزی دادخواستی است که نزدیک به 17 سال به طول انجامید، برای همه ما که در این سال ها متحمل رنج زیادی شده ایم.»

وکیل شاکیان، آگنیشکا فریشمن، گفت: «این حکم همسران و پسران کشته شده را باز نمی‌گرداند، اما اوضاع را به حالت عادی باز می‌گرداند و مسئولیت تامین مالی تروریسم را به جایی که تعلق دارد، یعنی جلوی درب خانه چیکیتا هدایت می‌کند.»

وب سایت خبری آمریکایی «More Perfect Union» که بر بازار کار ایالات متحده تمرکز دارد، این حکم را «یک پیروزی بی سابقه در برابر خشونت شرکتی» خواند و گفت که «این اولین مورد از موارد مشابه می تواند باشد.»

سخنگوی چیکیتا به Fruitnet گفت که این شرکت قصد دارد علیه این حکم تجدید نظر خواهی کند.
اتحادیه دفاعی خود یا AUC در سال 1997 از ادغام گروه های نیمه نظامی راست گرا که در جنگ داخلی این کشور آمریکای جنوبی علیه چریک های چپ گرا، به ویژه نیروهای انقلابی کلمبیا (FARC) و ارتش آزادیبخش ملی (ELN) می جنگیدند، شکل گرفت.

AUC که ارتباط نزدیکی با ارتش کلمبیا تحت حمایت ایالات متحده دارد – برخی از اعضای آن توسط اسرائیلی ها آموزش دیده اند – در سال 2001 توسط وزارت امور خارجه ایالات متحده به عنوان یک سازمان تروریستی طبقه بندی شد که به دلیل «قتل های دسته جمعی، ربودن غیرنظامیان و دخالت در قاچاق مواد مخدر» بود.

در سال 2007، چیکیتا در یک دادگاه فدرال به تأمین مالی AUC اعتراف کرد و موافقت کرد جریمه نقدی 25 میلیون دلاری بپردازد. این شرکت اعتراف کرد که از طریق شرکت تابعه صددرصد کلمبیایی خود، باندکس، که سودآورترین عملیات آن بود، به AUC پول پرداخت کرده است. چیکیتا این معاملات را در سوابق شرکت خود به عنوان «پرداخت های امنیتی» یا پرداخت برای «امنیت» یا «خدمات امنیتی» ثبت کرده بود.

چیکیتا اظهار داشت که این پرداخت ها پس از آن آغاز شد که کارلوس کاستانیو، رئیس وقت AUC، تهدید کرد که کارکنان و امیوال باندکس ممکن است آسیب ببینند. اما علیرغم این پرداخت ها – منتقدان می گویند به خاطر همین پرداخت ها – اعضای AUC به شکل وحشیانه ای علیه کارگران باندکس عمل می کردند. قربانیان و وکلای آنها می گویند این تلاشی برای سرکوب اعتراضات کارگری بود.

یک شکایت قبلی سرنوشت یک قربانی را که با نام مستعار «پابلو پرز» شناخته شده بود، توصیف کرد:

«در اوایل صبح 1 نوامبر 1997، گروهی از شبه نظامیان مسلح سنگین با لباس های نظامی در حالی که پابلو پرز در روستای گواکامایال در منطقه موز مگدالنا خواب بود، به خانه او هجوم بردند. شبه نظامیان در خانه را شکستند، او را پیدا و دستگیر کردند، دستهای او را بستند و با اسلحه مجبورش کردند همراهشان برود. در طول ربایش، آنها او را کتک زدند. جسد او صبح روز بعد با آثار شکنجه و دو گلوله، یکی در سر و یکی در بدن، پیدا شد.»

بر اساس ادعای شاکیان در این پرونده، در سال 2001 یک کشتی حامل 3000 تفنگ اَک-47 و 5 میلیون گلوله از نیکاراگوئه حرکت کرد و اسلحه را نه در مسیر پاناما، بلکه در بندر توربو در کلمبیا که توسط باندکس اداره می شد، پیاده کرد. کاستانیو این تدارکات را «بزرگترین موفقیت AUC تاکنون» خواند.
طبق اسناد دادگاه، شرکت چیکیتا، به گروه شبه‌نظامی AUC پول پرداخت کرده بود تا نه تنها «چپ‌گرایان شورشی را از مناطق موزکاریز سانتا مارتا و اورابا بیرون برانند»، بلکه «مشکلات و اعتراضات مربوط به کارگران موز و اتحادیه‌های کارگری را نیز حل و فصل کنند.»

در این سند آمده است: «در مواردی که کارگران موز به ‹مشکلات امنیتی› تبدیل می‌شدند، چیکیتا به AUC اطلاع می‌داد و این گروه شبه‌نظامی با دستور شرکت، فرد مورد نظر را اعدام می‌کرد. رهبران AUC مدعی بودند که به دستور چیکیتا افراد زیادی در سانتا مارتا اعدام شده‌اند.»

سابقه‌ی چیکیتا در سرکوب مرگبار کارگران به درازا می‌کشد. این غول مستقر در نیواورلئان که قبلاً با نام United Fruit Company (UFC) شناخته می‌شد و به «اختاپوس» معروف بود، در قرن بیستم زمین و بازارها را در سراسر آمریکای لاتین به انحصار خود درآورده بود.

UFC از طریق کمپین‌های بازاریابی ماهرانه، موز را که تا آن زمان ناشناخته بود، به مصرف‌کنندگان در آمریکای شمالی و جاهای دیگر معرفی کرد. این شرکت در سراسر منطقه از «جمهوری‌های موز» – اقتصادهای استثماری که با سرکوب دولتی، طبقات اجتماعی به شدت نابرابر و نخبگان محلی مطیع مشخص می‌شدند – حمایت می‌کرد.

UFC برای محافظت از مالکیت و سود خود از هیچ اقدامی، از جمله مشارکت در کودتاهای مورد حمایت ایالات متحده، دریغ نمی‌کرد. در دهه 1930، UFC حدود 90 درصد از تجارت واردات موز به ایالات متحده را کنترل می‌کرد. این شرکت در دهه 1940 تقریباً نیمی از زمین‌های گواتمالا را در اختیار داشت یا کنترل می‌کرد.

در کلمبیا، جایی که حقوق کارگران UFC تقریباً معادل یک دلار در ماه بود، این شرکت از مذاکره با کارگرانی که در سال 1928 در سیناگا، نزدیک به سانتا مارتا، دست به اعتصاب زده بودند، خودداری کرد. مقامات آمریکایی و نمایندگان UFC به طور نادرست این اعتصاب را به عنوان توطئه کمونیستی جلوه دادند و دولت راستگرای کلمبیا 700 سرباز را برای سرکوب اعتصابگران اعزام کرد.

سفارت آمریکا پس از آن به وزیر امور خارجه وقت، فرانک کلوگ، اطلاع داد: «من با افتخار گزارش می‌دهم که تعداد کل کشته‌شدگان در این اعتصاب توسط ارتش کلمبیا از 1000 نفر فراتر رفته است.»
خشونت علیه کارگران موز در کلمبیا همچنان ادامه دارد، اما عاملان آن اغلب مجازات نمی‌شوند. با این حال، حکم اخیر دادگاه در پرونده Doe v. Chiquita ممکن است نقطه عطفی در جهت پاسخگویی باشد.

شاکیان پرونده Doe v. Chiquita می‌گویند که حکم هیئت منصفه در روز دوشنبه، «آغاز یک عصر جدید از پاسخگویی» برای شرکت‌هایی است که از خشونت علیه کارگران بهره‌برداری می‌کنند.

مارکو سیمونز، مشاور ارشد حقوقی EarthRights International، در بیانیه‌ای گفت: «این حکم پیام روشنی به شرکت‌ها در سراسر جهان ارسال می‌کند: سود بردن از نقض حقوق بشر بدون مجازات باقی نخواهد ماند.» وی افزود: «این خانواده‌هایی که قربانیان گروه‌های مسلح و شرکت‌ها شده بودند، قدرت خود را به کار گرفتند و در دادگاه پیروز شدند.»