«رویکرد جدید» به «رفاه همگانی» به تعویق افتاد، اما لغو نشد

یوری تاواروفسکی (YURI TAVROVSKY)

ا. م. شیری

در مورد اجماع جدید احتمالی در مورد مسائل مبرم مدرنیزه کردن چین

اسناد منتشره دایر بر نتایج پایانی سومین پلنوم کمیتۀ مرکزی حزب کمونیست چین حاوی مهمترین دستورالعمل کنگرۀ بیستم حزب کمونیست که کمتر از دو سال پیش در اکتبر ٢٠٢٢ برگزار گردید، نیست. لازم به ذکر است، که آن وقت شعار «رویکرد جدید» به عنوان نماد بازگشت به ارزش‌های سوسیالیستی «راهپیمایی طولانی» ارتش سرخ چین در سال های ١٩٣۴-١٩٣۵ مطرح شد. این شعار به سهم خود به طور منطقی از شعار اصلی کنگرۀ نوزدهم (٢٠١٧): «به هدف اصلی خود وفادار بمانید، مأموریت خود را یک دقیقه فراموش نکنید»، پیروی می‌کند. شی جین‌پینگ و شش عضو دیگر کمیتۀ دائمی دفتر سیاسی، چند روز پس از پایان کنگره، با تأکید بر اولویت «رویکرد جدید»، به شهر یانان که به عنوان پایگاه ارتش سرخ چین و محل زیارت تمام چینی‌ها محسوب می‌شود، به زیارت «مکان مقدس حزب کمونیست» رفتند.

در بیانیۀ پلنوم سوم نیز دستورالعمل کنگرۀ بیستم مبنی بر ایجاد «جامعۀ رفاه همگانی» (گونگ تونگ فو یو) که بعد از رسیدن به سطح «متوسط ​​رفاه» (xiao kang) در سال ٢٠٢١ به عنوان مرحلۀ بعدی در نظر گرفته شده بود، دیده نمی‌شود. معنای آن این است که «تا همۀ مردم بتوانند از ثمرات مدرنیزه کردن به میزان بیشتر و بر مبنای عادلانه‌تر بهره‌مند شوند». این استراتژی همچنین شامل محدود کردن درآمد الیگارشی‌ها و «افراد بیش از حد ثروتمند» و همچنین توزیع مجدد بخشی از ثروت آن‌ها به نفع فقرا و نسبتاً فقیر می‌باشد. در چین پس از سال ٢٠٢١ دیگر فقر یا «فقر مطلق» وجود ندارد. اما، حدود ۶٠٠ میلیون نفر با ماهانه ١٠٠٠ یوان زندگی می‌کنند که این مبلغ زیادی نیست.

پس از کنگرۀ بیستم، بزرگ‌ترین شرکت‌های خصوصی مانند علی‌بابا و تنسنت، انگار بنا به دستور در صدد بودند میلیاردها دلار به بنیادهای خیریه کمک کنند. به انحصارات دولتی و خصوصی «توصیه» شد که از ایجاد کارتل و اعمال فشار بر مشاغل کوچک و متوسط ​​خودداری کنند. شبکۀ مؤسسات آموزشی پولی اضافی که به فرزندان خانواده‌های ثروتمند هنگام ورود به دانشگاه‌ها امتیاز می‌دادند، به شدت کاهش یافت. محدودیت‌هایی برای درآمدهای گزاف ستاره‌های پاپ، تلویزیون و سینما اعمال شد و اجرای هنرمندانی که «معیارهای اخلاقی نامتعارف» را تمجید می‌کردند، متوقف گردید.

اجرای این دستورالعمل‌های کلیدی کنگرۀ بیستم باعث نگرانی کارآفرینان و کاهش فعالیت‌های تجاری و خروج سرمایه‌های خصوصی شد. افزایش تهدید نظامی از سوی آمریکا، تشدید تحریم‌های اقتصادی و کاهش تقاضای جهانی برای کالاهای چینی در کاهش سرعت «بازیابی پس از کووید» نقش خود را ایفا کردند. ضرورت بسیج زندگی اقتصادی و اجتماعی ملت، کارایی بالای بازار، بخش سرمایه‌داری «سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی» را که در آستانۀ همه‌گیری، ۶٠ درصد تولید ناخالص داخلی و ۶٠ درصد مالیات را تأمین و ٨٠ درصد مشاغل را فراهم کرد، یادآوری می‌کند.

می‌توان حدس زد که پس از بحث‌های طولانی در رهبری که باعث به تعویق افتادن تقریباً یک سالۀ مهم‌ترین پلنوم اقتصادی گردید، اجماع جدیدی حاصل شده است. روح سخنرانی شی جین‌پینگ در «جلسۀ اصلی حزب»، وضعیت واقعی امور را تثبیت کرد – فقط چند ماه پس از پایان کنگرۀ بیستم، شعارهای «رویکرد جدید» و «رفاه همگانی» از  ارگان‌های تبلیغاتی رخت بربست، برخی از الیگارش‌ها «تبرئه» شدند، تعطیلی مدارس شهریه‌ای و سایر رویدادها متوقف شد. همان وقت، شی اظهار داشت: «مدرنیزه کردن چین عبارت از دستیابی به رفاه عمومی برای مردم این کشور است. شکوفایی گسترده بعنوان مؤلفۀ اساسی سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی و دستیابی به آن، یک روند تاریخی طولانی مدت است. ما تحقق رؤیای مردم در مورد زندگی شگفت‌انگیز را همواره نقطۀ شروع و هدف نهایی مدرنیزاسیون خود اعلام کرده‌ایم. به تأمین و ارتقای برابری و عدالت اجتماعی توجه ویژه‌ داریم، تلاش خود را بر ارتقای رفاه عمومی مردم متمرکز کرده‌ایم و با عزم راسخ از قطبی شدن جلوگیری می‌کنیم».

روگردانی آشکار از رهنمودهای کنگرۀ قبلی حزب حاکم به معنای امتناع از اهداف بلندمدت تعیین شده یا حتی کمتر از آن، تضعیف مواضع مبتکران آن‌ها نیست. در بیانیۀ پلنوم سوم گفته می‌شود: «ما باید از اهمیت حیاتی بیانات اصولی رفیق شی جین‌پینگ به عنوان هستۀ اصلی رهبری کمیتۀ مرکزی حزب کمونیست چین و کل حزب، که به شدت از اقتدار کمیتۀ مرکزی حزب کمونیست چین محافظت نموده و از رهبری متمرکز یکپارچۀ آن حمایت می‌کند، دفاع کنیم. باید دستورالعمل‌های تفکر شی در مورد سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی برای یک دورۀ جدید، تقویت آگاهی سیاسی، وقوف بر منافع عمومی، تسلط بر هستۀ سیاسی و آگاهی بر نظام، تقویت اعتماد به نفس در مسیر حرکت، نظریه، ساختار و فرهنگ سوسیالیسم با خصوصیات چینی را عمیقاً درک کنیم».

شی جین‌پینگ هم ایدئآلیست و هم واقع‌گرا بود و چنین نیز می‌ماند. او با نگاهی فراتر از افق رویدادهای جاری، اهداف بلندمدتی را که برای سال‌ها و دهه‌ها محاسبه شده است، مطرح می‌کند. گاهی اوقات زمان تحقق این اهداف نسبتاً زود فرامی‌رسد – این امر در مورد ایدۀ ایجاد یک «جامعه با سرنوشت مشترک برای بشریت» که در سال ٢٠١٣ مطرح گردید، اما در سال ٢٠١٧ عملاً ترویج شد، صادق است. گاهی اوقات نیز می‌توان به یک هدف بلندمدت در چارچوب زمان تعریف‌شدۀ اولیه دست یافت – نمونۀ این مورد ایجاد «جامعۀ نسبتاً مرفه» (xiao kang) بود که در سال ٢٠٢١ تکمیل گردید. اما گاهی وقت‌ها آرمان‌ها باید با واقعیت مطابقت داده شوند. شی جین‌پینگ گاهی اوقات توقف می‌کند، اما همیشه به مقصد می‌رسد. این دقیقاً همان چیزی است که به نظر می‌رسد در مورد آرمان‌های انساندوستانه و سوسیالیستی «رویکرد جدید» و «جامعۀ رفاه همگانی» رخ می‌دهد. اجرای آن‌ها به تعویق افتاده، اما کنار گذاشته نشده است. هدف اصلی: تبدیل چین به یک قدرت مقتدر سوسیالیستی تا سال ٢٠۴٩، که توسط شی جین‌پینگ در سال ٢٠١٢ تدوین و تعیین گردید، در پیش است.

مأخذ:بنیاد فرهنگ راهبردی

مطلب مرتبط: صحنه‌پردازی در آستانۀ پلنوم سوم کمیتۀ مرکزی حزب کمونیست چین

٣١تیر- سرطان ١۴٠٣