صنعا مشتاقانه در تلاش است تا با مسکو ارتباط برقرار کند و دستاوردهای نظامی شگفتانگیز خود را به حوزههای اقتصادی و دیپلماتیک گسترش دهد. در حالی که تجارت با روسیه ممکن است برای کاهش اثرات محاصره یمن ضروری باشد، صنعا عضویت در بریکس را نیز «فرصتی طلایی» برای ایجاد امنیت پایدار در خلیج فارس میداند.
پپه اسکوبار
منتشر شده در کرادل
انصارالله تلاش زیادی کرده است تا در مورد تبادل اسرا مذاکره کند که شامل خلبانان سعودی اسیر شده در مقابل اعضای زندانی حماس در عربستان سعودی میشود. ریاض نه تنها این درخواست را رد کرده، بلکه تهدید کرده است که انتقالات بانکی به یمن و از آن مسدود خواهد شد و فرودگاه بینالمللی صنعا و بنادر دریایی آن را تعطیل خواهند شد.
پاسخ انصارالله صریح بود: اگر سیستم بانکی یمن مسدود شود، سیستم بانکی عربستان سعودی نابود خواهد شد. اگر فرودگاه صنعا هدف قرار گیرد، همین اتفاق برای فرودگاههای سعودی رخ خواهد داد.
بنابراین، جنگی که هرگز پایان نیافت، ناگهان و به طور هشداردهندهای دوباره در مسیر خود قرار گرفته است. انصارالله مشکلی برای هدف قرار دادن تولید نفت عربستان سعودی به عنوان تلافی در برابر محاصره کامل نخواهد داشت – با توجه به توانایی ثابت شده آن با موشکها و پهپادهای دریایی جدید. پیامدهای آن برای بازارهای جهانی نفت فاجعهبار خواهد بود.
دو هیئت به مسکو میآیند…
یمن نمونه کلاسیک یک بازیگر مقاومت سرسخت در زمینه جهان چندقطبی و چندگرهای نوظهور است. بنابراین این سؤال مطرح میشود که روسیه به عنوان قهرمان جهان چندقطبی/چندگرهای در مورد مبارزه یمن چه موضعی دارد.
این ما را به مورد جالب دو هیئت یمنی میرساند که اخیراً از مسکو بازدید کردهاند.
یکی از آنها، به رهبری یک مقام ارشد انصارالله، در مسکو با میخائیل بوگدانوف، فرستاده ویژه رئیس جمهور روسیه در خاورمیانه (غرب آسیا) و آفریقا دیدار کرد.
آنها نه تنها درباره نسلکشی جاری در غزه بحث کردند، بلکه درباره آنچه انصارالله «تجاوز آمریکایی-انگلیسی علیه یمن» توصیف میکند نیز گفتگو کردند، که اشاره به عملیات دریایی غرب در دریای سرخ دارد که برای ماهها – بدون موفقیت – تلاش کردهاند تا عملیات یمن علیه کشتیهای مرتبط با اسرائیل را خنثی کنند. به عبارتی، یک محاصره تلافیجویانه.
یمنیها به روسها اطمینان دادند که عملیات دریایی آنها «تهدیدی برای ناوبری بینالمللی نیست و هدف قرار دادن کسی نیست، بلکه در حمایت از مردم فلسطین و در پاسخ به حملات هوایی آمریکا و انگلیس علیه یمن است.» انصارالله از درک روسیه قدردانی کرد و برای موارد زیر ابراز سپاس کرد:
موضع روسیه علیه تجاوز آمریکایی-انگلیسی به یمن و حمایت آنها از روند انسانی و سیاسی در کشور ما. ما همچنین نتایج تلاشهای کاهش تنش بین یمن و کشورهای متجاوز را بررسی کردیم و بر ضرورت دستیابی به راه حلی جامع که وحدت و حاکمیت یمن را تضمین میکند، تأکید کردیم.
همه موارد فوق مربوط به چیزی است که میتوان آن را هیئت روند سیاسی یمن توصیف کرد. در عمان، در حالی که منتظر دریافت ویزای روسیه بودند، با گروه یمنی دیگری برخورد کردند: بیایید آن را هیئت ژئواکونومیک بنامیم.
این هیئت به رهبری دکتر فؤاد الغفاری، مشاور ویژه نخست وزیر یمن دکتر عبدالعزیز صالح بن حبتور از دولت نجات ملی در صنعا بود.
حبتور یک روشنفکر برجسته یمنی و نویسنده کتاب قابل توجه «بازدارنده نشده: یمن در مواجهه با طوفان قاطع» است که جزئیات کلیدی جنگ آغاز شده در سال 2015 «توسط ائتلافی خصمانه از 17 کشور» را برجسته میکند که با حمایت کامل ایالات متحده و اتحادیه اروپا همراه با محاصره هوایی، دریایی و زمینی انجام شد.
نخست وزیر جنگ اقتصادی را توضیح میدهد، زمانی که بانک مرکزی یمن به عدن منتقل شد؛ جنگ بیولوژیکی که منجر به شیوع وحشتناک وبا در سراسر کشور شد؛ و اینکه چگونه اتحادیه عرب خریداری و رشوه بگیر شد. او تأکید میکند که «این اولین جنگ در تاریخ است که در آن همه کشورهای ثروتمند عرب زیر پرچم قدرتمندترین کشور امپریالیستی در یک ائتلاف نامقدس علیه فقیرترین کشور شبه جزیره عربستان ایستادهاند.»
این جنگ هنوز تمام نشده است. یمن به شدت از آن رنج میبرد. شبح قحطی بزرگ از بین نرفته است. بنابراین، تمرکز هیئت دکتر غفاری به وضوح باید بشردوستانه و متمرکز بر امنیت غذایی باشد.
او به نشریه «The Cradle» میگوید که یمن انتظار دارد از وزارت کشاورزی روسیه چه چیزی دریافت کند:
ما خواستار غذا برای صادرات و واردات از روسیه هستیم. ما باید یک خط کشتیرانی بین روسیه و یمن در بندر الحدیده داشته باشیم. ماه گذشته، هیئت یمنی دیگری در چین بود. تماسهای خوبی برقرار شد و اکنون در حال تدوین توافقنامهای هستند. اینجا، من به عنوان مشاور نخست وزیر آمدم و همزمان با ریاست روسیه بر بریکس، آمدم تا اهمیت توسعه ارتباط کشاورزی – و ارتباط امنیت غذایی – بین ما و روسیه را برجسته کنم. ما به تخصص روسیه در تمام این موارد نیاز داریم. ما محصولات ویژهای در یمن داریم که میخواهیم صادر کنیم – و اکنون با تحریم آمریکا و غرب مبارزه میکنیم. ما به جای محصولات اروپایی، محصولات روسی میخواهیم.
الغفاری اضافه میکند: «برخی محصولات روسی به یمن میآیند – اما مستقیماً نمیآیند. آنها از کشورهای خلیج فارس یا کشورهای آفریقایی میآیند. اما نه به عنوان محصولات روسی. در یمن، هیچ محصول روسی وجود ندارد. اکنون، پس از 96 سال روابط روسیه-یمن، یمن خود را به عنوان یک بازیگر خوب در منطقه ما تعریف میکند. زمان آن است که بریکس متحد شود – و با مدل آمریکایی مبارزه کند.»
تلاش یمن برای عضویت در بریکس
دکتر الغفاری توضیح بیشتری میدهد که اگر این مهم صورت پذیرد در واقع این کار به عنوان ادغام ژئواکونومیک احتمالی یمن موجب شکسته شد محاصره خواهد شد:
ما علائم خوبی از تماسهای رسمی داشتیم و نخست وزیر در یمن از آن استقبال میکند. هدف بستن قراردادی با مسکو است. ما یک چشمانداز داریم. میخواهیم این چشمانداز را توضیح دهیم که چگونه شمال و جنوب یمن را در یک خط آهن به هم متصل کنیم. این ما را به 15 سال پیش برمیگرداند زمانی که راه آهن روسیه پروژهای داشت. ما نفت، گاز، [و] سرمایهگذاری کشاورزی را به بنادر دریایی میآوریم. شاید یمن بتواند این کار را به تنهایی در 50 سال انجام دهد، اما با کمک خوب، میتوانیم آن را در یک یا دو سال انجام دهیم.
او میگوید که در مسکو بحث طولانی درباره تمایل یمن برای درخواست عضویت در بریکس – و مشکلات مربوطه نیز انجام شد:
ما 10 سال است که در یمن نزدیک به بریکس کار میکنیم، زیرا به این چشمانداز اعتقاد داریم، اگر شانسی برای عضو شدن داشته باشیم. من تنها مشاور نخست وزیر برای پیشرفت بریکس هستم. ما میخواهیم با بریکس کار کنیم. اکنون فرصت طلایی داریم.
دفتر نخست وزیری در صنعا نامههایی به وزارت امور خارجه روسیه ارسال کرده است که تمایل خود را برای پیوستن به بریکس ابراز میکند. اگر این تماسها توسعه یابد، مسکو قطعاً میتواند از صنعا دعوت کند تا به عنوان ناظر در اجلاس بریکس در کازان در ماه اکتبر شرکت کند.
اما آیا عضویت اخیر عربستان سعودی و امارات متحده عربی در بریکس مانعی فوری در مسیر پیوستن یمن به این قدرت چندقطبی ایجاد میکند؟
به نظر نمیرسد الغفاری چنین فکر کند، او تلاش یمن برای عضویت در بریکس را به «امنیت در خلیج [فارس] پیوند میدهد. امارات و سعودیها اکنون در بریکس هستند. بریکس میتواند همه ما را با هم متحد کند.»
بنابراین هیئت دکتر الغفاری با چندین هدف از روسیه بازدید کرد: بررسی فرصت تأسیس یک شرکت مشترک کشاورزی، بحث درباره فرصتهای واردات و صادرات و روشهای حمل و نقل، بحث درباره همکاری در چارچوب استراتژی بریکس برای مشارکت اقتصادی در کشاورزی، یادگیری از تجربه روسیه در تحریم محصولات غربی؛ معرفی ویژگیهای محصولات یمنی، به ویژه قهوه، عسل و پنبه به بازار روسیه، و بحث درباره ساخت یکی از سدهای یمن.
به این موارد یک هدف دیپلماتیک کلیدی را اضافه کنید: بحث درباره امکان حضور یک نماینده یمنی در اجلاس آتی بریکس. «ما در کنار روسیه ایستادهایم. روسیه باید تصویر کاملی از آنچه در یمن اتفاق میافتد داشته باشد. اگر یمن در این اجلاس حضور نداشته باشد، چیزی در منطقه کم خواهد بود.»
مسکو، پکن و تهران قطعاً موافق خواهند بود. اما واقعیت ژئوپلیتیک سخت فرا میرسد. فدراسیون روسیه، که مجبور است از یک تعادل ژئوپلیتیک بسیار ظریف بین ایران و عربستان سعودی در داخل بریکس محافظت کند، ممکن است هنوز از حل معمای یمن فاصله داشته باشد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 