ونزوئلا: صف‌بندی سیاست خارجی پس از انتخاب مجدد نیکلاس مادورو. هشدار درباره کودتا

نوشته فولکر هرمسدورف

یونگه ولت
ترجمه مجله هفته

پس‌زمینه: گوایدو ۲.۰

شورای ملی انتخابات (CNE) ونزوئلا روز دوشنبه (به وقت محلی) رسماً نیکلاس مادورو را به عنوان رئیس‌جمهور منتخب برای سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۱ اعلام کرد. اما بخش‌هایی از اپوزیسیون، ایالات متحده و تعدادی از کشورهای دیگر نمی‌خواهند این را بپذیرند.
مادورو با یادآوری وقایع مشابه پنج سال پیش گفت: «آنها تلاش می‌کنند یک کودتای فاشیستی و ضدانقلابی، نوعی گوایدو ۲.۰، را در ونزوئلا اجرا کنند.» در ۱۵ ژانویه ۲۰۱۹، مجلس ملی تحت کنترل اپوزیسیون راست‌گرا، انتخاب مجدد مادورو را «غیرقانونی» و تصمیمات آینده دولت را «باطل» اعلام کرد. هشت روز بعد، خوان گوایدو، نماینده‌ای تا آن زمان ناشناخته از حزب راست‌گرای Voluntad Popular که توسط لئوپولدو لوپز و لستر تولدو (که بعداً از عدالت فرار کردند) تأسیس شده بود، خود را «رئیس‌جمهور موقت» نامید. ایالات متحده و متحدانش، از جمله آلمان، مشکلی با به رسمیت شناختن این سیاستمدار جوان که با هیچ انتخاباتی مشروعیت نیافته بود، به عنوان «رئیس‌جمهور قانونی» ونزوئلا نداشتند. اما این پروژه با شکست مفتضحانه‌ای روبرو شد و ایالات متحده در نهایت گوایدوی ناموفق را مانند یک سیب زمینی داغ رها کرد. در ژانویه ۲۰۲۱، اتحادیه اروپا تصمیم گرفت دیگر گوایدو را به عنوان رئیس‌جمهور به رسمیت نشناسد.

تا آن زمان، دست‌نشانده واشنگتن و حامیانش چندین اقدام خشونت‌آمیز را تحریک کرده و تلاش‌هایی برای تهاجم و کودتا انجام داده بودند. مادورو هشدار داد که امروز «همان گروه‌هایی که توسط امپراتوری آمریکا هدایت می‌شوند و تلاش کرده‌اند با نادیده گرفتن قانون اساسی، یک رئیس‌جمهور دروغین را به مردم ونزوئلا تحمیل کنند، همان عملیات را تکرار می‌کنند.» او گفت: «این همان فیلم با همان بازیگران اصلی است» که به تحریک تجاوز و آسیب رساندن به ونزوئلا می‌پردازند. «در یک طرف مردمی قرار دارند که خواهان صلح، دموکراسی، رفاه و پیشرفت هستند و در طرف دیگر نخبگان پر از نفرت با یک پروژه ضدانقلابی که با امپراتوری آمریکا مرتبط است.»

در حال حاضر نگرانی از تکرار اعتراضات خشونت‌آمیزی که ده سال پیش به نام «گواریمباس» شناخته می‌شد، در کشور گسترش یافته است، به گزارش خولیتا دازا، خبرنگار یونگه ولت از کاراکاس. «در بسیاری از محله‌ها در طول روز ‹کاسرولازو› (اعتراض با کوبیدن بر قابلمه‌ها) برگزار شد. بسیاری از مغازه‌ها بسته ماندند. در برخی نقاط شهر، هواداران ماچادو و گونزالس تظاهرات می‌کنند، ظاهراً حتی سنگربندی کرده و آتش روشن می‌کنند. در شبکه‌های اجتماعی ویدئوهای زیادی از این وقایع منتشر شده، اما مشخص نیست کدام واقعی و کدام غیرواقعی است. ماچادو ادعا می‌کند که اسناد حوزه‌های رأی‌گیری را در اختیار دارد و این اسناد نشان می‌دهند که گونزالس برنده انتخابات است».

راست‌گرایان آمریکا از خشم و ناامیدی نسبت به پیروزی نیکلاس مادورو در انتخابات ونزوئلا به خود می‌پیچند. بخش‌هایی از اپوزیسیون آنجا و حامیانشان اکنون همه تلاش خود را می‌کنند تا از آغاز به کار او در ژانویه جلوگیری کنند. خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین، اولین کسی بود که حتی در حین شمارش آرا به کودتای نظامی فراخوان داد. ایالات متحده نیز که از سال ۱۹۹۹ بیهوده تلاش می‌کند پروژه انقلاب بولیواری آغاز شده توسط هوگو چاوز را نابود کند، هنوز تسلیم نشده است. آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، ابتدا «نگرانی‌های جدی» را ابراز کرد. کمی بعد، روزنامه نوئوو هرالد چاپ میامی تیتر زد «آمریکا نگران خشونت پس از پیروزی مادورو در ونزوئلاست». در پی آن، مادورو روز دوشنبه نسبت به «کودتای فاشیستی و ضدانقلابی» که هدف آن ایجاد یک دولت موازی مانند آنچه زمانی توسط خوان گوایدو، نماینده سابق مجلس، رهبری می‌شد، هشدار داد.
سناریوی این اقدام از مدت‌ها قبل نوشته شده بود. حدود دو هفته پیش از انتخابات، رسانه‌های آمریکایی مانند نوئوو هرالد نظرسنجی‌هایی منتشر کردند که اکثریت دو سومی را برای نامزد ائتلاف راست‌گرای اپوزیسیون، ادموندو گونزالس اوروتیا، پیش‌بینی می‌کردند. او به عنوان نامزد جایگزین ماریا کورینا ماچادو، نماینده راست افراطی الیگارشی که به دلیل فرار مالیاتی نمی‌توانست خود نامزد شود اما همچنان در پشت صحنه نخ‌ها را می‌کشید، عمل می‌کرد. «ما پیروز شدیم»، او حتی قبل از اعلام نتایج اولیه اعلام کرد و از جمله به یک نظرسنجی پس از رأی‌گیری شرکت آمریکایی ادیسون ریسرچ استناد کرد که طبق آن گونزالس نزدیک به ۷۰ درصد آرا را کسب کرده بود، با وجود اینکه واشنگتن پست در سال ۲۰۲۰ به دلیل «نقص‌های قابل توجه» نسبت به «نظرسنجی‌های خروجی» این شرکت هشدار داده بود.
گونزالس اعلام کرد که هوادارانش در روزهای آینده «اقداماتی برای حفاظت از حقیقت و اراده مردم» انجام خواهند داد. همان روز، در برخی محله‌های کاراکاس، «کاسرولازو»های معروف از کودتا علیه سالوادور آلنده در شیلی شنیده شد، که در آن هواداران اپوزیسیون به نشانه اعتراض به قابلمه‌ها می‌کوبند. این سیاستمدار راست‌گرا برای اثبات ادعاهایش خواستار «شمارش شفاف و دسترسی به تمام اسناد انتخاباتی که بخشاً از اپوزیسیون دریغ شده» شد. نمایندگان ایالات متحده و همچنین اتحادیه اروپا، سازمان ملل متحد و چندین دولت آمریکای لاتین به این خواسته پیوستند. نوئوو هرالد، رسانه اصلی کنتراها در میامی، فریاد زد، «مقامات آمریکایی از روزها قبل نگرانی خود را درباره تلاش مادورو برای تقلب در انتخابات ابراز کرده بودند».
در واقع، رئیس شورای ملی انتخابات (CNE)، الویس آموروسو، در بامداد دوشنبه اعلام تأخیری نتایج را به حمله هکری به سیستم انتخاباتی نسبت داد. با این حال، مارتین پولگار، کارشناس علوم سیاسی، در مصاحبه‌ای با RT معتقد است که انتخابات شفاف برگزار شده و نتایج معتبر هستند. از آنجا که علاوه بر رأی‌گیری الکترونیکی، نسخه‌های کنترلی کاغذی نیز وجود دارد، جعل عملاً غیرممکن است و امکان بررسی وجود دارد. بعد از ظهر دوشنبه، دادستان کل طارق ویلیام صعب اعلام کرد که CNE «به زودی تمام نتایج و پروتکل‌های انتخابات ریاست جمهوری را در وب‌سایت خود منتشر خواهد کرد». او امیدوار است که این امر به «ناهماهنگی‌ها در روند» پایان دهد و تردیدها را برطرف کند.

تحقیقات اداره او نشان داده که حمله کامپیوتری به سیستم انتقال داده‌های CNE از مقدونیه شمالی انجام شده و هدف آن دستکاری داده‌های دریافتی توسط CNE بوده است. بر اساس اطلاعات موجود، لستر تولدو، لئوپولدو لوپز و ماریا کورینا ماچادو در این امر دخیل بوده‌اند. تولدو و لوپز که در ونزوئلا به دلیل جرایم مختلف محکوم شده بودند، هر دو برای فرار از عدالت به اسپانیا گریخته بودند. صعب گفت: «این اقدام متوقف شد، از آن جلوگیری شد، اما آنها موفق شدند انتقال را مختل و کند کنند. با این حال، آنها نه تنها این را می‌خواستند، بلکه قصد داشتند پروتکل‌های انتقال سیستم را جعل کنند.»
واکنش‌های بین‌المللی به نتیجه انتخابات منعکس‌کننده منافع متضاد جهانی است. همانطور که تعجب‌آور نیست که دولت‌های بولیوی، هندوراس، کوبا، نیکاراگوئه، چین، روسیه یا ایران بلافاصله به مادورو برای پیروزی در انتخابات تبریک گفتند، رد نتیجه توسط ایالات متحده، اتحادیه اروپا و رژیم‌های راست‌گرا در آمریکای لاتین، که موضع آنها توسط رئیس جمهور سوسیال دموکرات شیلی، گابریل بوریک، حمایت می‌شود، نیز تعجب‌آور نیست. دولت‌های برزیل، مکزیک، کلمبیا و دیگران منتظر انتشار جزئیات نتایج هستند و مواضعی مشابه آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، اتخاذ کرده‌اند که اعلام کرد اطمینان دارد «اختلافات انتخاباتی به صورت مسالمت‌آمیز حل خواهند شد» و از همه بازیگران خواست خویشتنداری کنند. در اروپا، احزاب چپ اسپانیایی پودموس و ایزکیردا اونیدا خواستار به رسمیت شناختن نتیجه انتخابات شدند. ایونه بلارا، دبیرکل پودموس گفت: «مردم حرفشان را زدند و اراده آنها باید محترم شمرده شود. راست‌ها فقط زمانی از دموکراسی حمایت می‌کنند که پیروز شوند و این غیرقابل قبول است.» در همین حال، تلما لوزانی، روزنامه‌نگار آرژانتینی، ظن کودتا را که توسط مادورو مطرح شده، تأیید می‌کند. لوزانی در رادیو AM 750 اشاره کرد که ادعاهای تقلب مطرح شده توسط اپوزیسیون «الگویی را تکرار می‌کند که قبلاً در پیروزی انتخاباتی جوزف بایدن در ایالات متحده دیده شده بود، هرچند چشمگیرترین نمونه، وقایع بولیوی بود. ما می‌بینیم که این یک مدل است که روزها قبل اعلام شده بود. ادموندو گونزالس از قبل اعلام کرده بود که نتیجه را نخواهد پذیرفت.»