حالا چه اتفاقی خواهد افتاد؟

«پیروزی آمریکا»: قتل هنیه دیپلماسی بایدن را به هرج و مرج فرو می برد اما آسیب پذیری ایران را نشان می دهد

شان ماتیوس
منتشر شده در میدل ایست ‌آی

ایالات متحده امیدوار است که بتواند دفاع موفقیت‌آمیز از اسرائیل را که پس از حملات پهپادی و موشکی ایران در آوریل به دست آورد، تکرار کند.

کشتن اسماعیل هنیه، رهبر حماس، در تهران، ایالات متحده را در موقعیت دشواری قرار داده است که باید از بروز جنگ منطقه‌ای جلوگیری کند، پس از اینکه این ترور ضعف بزرگ‌ترین دشمن خود در خاورمیانه، یعنی ایران، را آشکار کرد.

ایران و حماس اسرائیل را مسئول ترور جسورانه هنیه در روز چهارشنبه دانستند. هنیه برای مراسم تحلیف رئیس‌جمهور جدید ایران، مسعود پزشکیان، در تهران بود. این حمله چند ساعت پس از آن صورت گرفت که اسرائیل اعلام کرد فرمانده ارشد حزب‌الله، فؤاد شکر، را در بیروت کشته است.

پس از نه ماه جنگ اسرائیل با غزه، مقامات دولت بایدن اکنون در پاکسازی‌های دیپلماتیک ناشی از حملات موشکی و پهپادی اسرائیل در پایتخت‌های خاورمیانه تجربه دارند.

وزیر امور خارجه، آنتونی بلینکن، به سرعت ایالات متحده را از این حمله دور کرد و گفت: «این چیزی است که ما از آن آگاه نبودیم و در آن دخالتی نداشتیم.»

اسرائیل از زمان آغاز جنگ در غزه در 7 اکتبر، جنگ سایه خود با ایران را تشدید کرده است و بسیاری از تحلیلگران و دیپلمات‌ها می‌گویند که به نظر می‌رسد نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو به دنبال گسترش جنگ است.

ایالات متحده توانست قتل صالح العاروری، مقام ارشد حماس، در بیروت در ژانویه را نادیده بگیرد. افزایش بعدی تنش‌های منطقه‌ای شاهد استفاده ایالات متحده از قابلیت‌های دفاع هوایی خود بود، از جمله سرنگونی پهپادها و موشک‌هایی که ایران در حمله‌ای هماهنگ به اسرائیل شلیک کرد در پاسخ به حمله اسرائیل به کنسولگری‌اش در دمشق، سوریه.

اما 24 ساعت گذشته ایالات متحده و متحدش را به قلمروی ناشناخته‌ای کشانده است.

در حالی که رهبر حماس یک مقام ایرانی مانند کسانی که در دمشق کشته شدند نیست، ترور او در قلب تهران ضربه‌ای تحقیرآمیز به قدرت نمایی ایران، به ویژه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، است.

این حمله با یکی از اهداف اعلام شده دولت بایدن از 7 اکتبر در تضاد است، یعنی جلوگیری از گسترش جنگ اسرائیل با غزه به خارج از نوار غزه. ایالات متحده همچنین در حال کار بر روی مذاکرات آتش‌بس متوقف شده‌ای است که امیدوار است جنگ را پایان دهد و برنامه‌ریزی برای حکومت پس از جنگ غزه با کشورهای خلیج فارس را پیش ببرد.

«من 100 درصد مطمئنم که مقامات ایالات متحده در حال حاضر از رفتار اسرائیل بسیار عصبانی هستند. این چیزی نیست که اهداف آنها را پیش ببرد»، رندا اسلیم، پژوهشگر ارشد در موسسه خاورمیانه در واشنگتن، به میدل ایست‌آی گفت.

هنیه که در دوحه، قطر مستقر بود، به عنوان یک عضو معتدل حماس شناخته می‌شد که بیشتر به آتش‌بس تمایل داشت در مقایسه با رئیس حماس در غزه، یحیی سنوار. در همین حال، ایالات متحده به اسرائیل کمک می‌کند تا سنوار را پیدا کرده و بکشد، میدل ایست‌آی قبلاً گزارش داده بود.

اما هنیه که اغلب بین پایتخت‌های منطقه‌ای سفر می‌کرد، اصلی‌ترین رابط گروه با مقامات عرب، اسرائیل و ایالات متحده بود.

«اعتبار ایالات متحده به عنوان تضمین‌کننده یک توافق آتش‌بس آینده مرده است»

– رندا اسلیم، موسسه خاورمیانه

وزارت خارجه مصر گفت که قتل او «تلاش‌های طاقت‌فرسای مصر و شرکایش برای متوقف کردن جنگ در نوار غزه را تضعیف می‌کند.» نخست‌وزیر قطر، شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، صریح‌تر بود: «چگونه می‌توان میانجیگری موفقیت‌آمیز داشت وقتی یکی از طرفین مذاکره‌کننده طرف دیگر را ترور می‌کند؟»

به طور عملی، جنگ اسرائیل با غزه به نوعی درگیری منطقه‌ای تبدیل شده است که ایالات متحده می‌خواست از آن اجتناب کند، هرچند با شدت کم.

شورشیان حوثی در یمن اعلام جنگ به کشتیرانی تجاری در دریای سرخ کرده‌اند، در آنچه که می‌گویند همبستگی با فلسطینیان محاصره شده در غزه است. در میان حملات هوایی اسرائیل و ایالات متحده، آنها از عربستان سعودی امتیازاتی کسب کرده‌اند و به دنبال حمایت از روسیه هستند که میدل ایست‌آی فاش کرد که می‌خواهد موشک‌های کروز به آنها ارائه دهد.

در همین حال، وضعیت نظامی ایالات متحده در شام تحت فشار است.

حامیان حشد الشعبی عراق در بغداد برای محکوم کردن حمله هوایی ایالات متحده به جنوب پایتخت که منجر به کشته شدن چهار نفر از اعضای آن شد، در 31 ژوئیه 2024 پرچم‌ها را به اهتزاز درآوردند (AFP).

پادشاهی اردن که از سوی ایالات متحده حمایت می‌شود، تحت فشار از سوی اکثریت جمعیت خود با ریشه‌های فلسطینی است. در سوریه و عراق، بشار اسد و شبه‌نظامیان شیعه تحت حمایت ایران به نظر می‌رسد که بیش از هر زمان دیگری به اخراج نیروهای ایالات متحده از منطقه نزدیک شده‌اند. و در لبنان فقیر، حماس از حمایت بی‌سابقه‌ای در میان مسلمانان سنی برخوردار است، میدل ایست‌آی گزارش می‌دهد.

ایران نیز به دیپلماسی منطقه‌ای بازگشته است که توسط عربستان سعودی استقبال شده است.

با این حال، برخی تحلیلگران می‌گویند که اقدامات اسرائیل در 24 ساعت گذشته نشان می‌دهد که دستاوردهای ایران شکننده‌تر از آنچه بسیاری از مفسران در غرب و خاورمیانه اذعان می‌کنند، است.

«پیروزی برای ایالات متحده»

«این یک پیروزی برای ایالات متحده است»، جیمز جفری، رئیس برنامه خاورمیانه در مرکز ویلسون و سفیر سابق ایالات متحده، به میدل ایست‌آی درباره حمله به تهران گفت.

هنیه که رئیس گروه تروریستی تعیین شده توسط ایالات متحده بود، هرگز هدف ایالات متحده نبود. حماس یک گروه اسلام‌گرا و ملی‌گرای فلسطینی است که عمدتاً از سنی‌ها تشکیل شده است، اما همراه با حوثی‌های یمن و حزب‌الله لبنان، به «محور مقاومت» ایران تعلق دارد که عمدتاً از گروه‌های شیعه تشکیل شده است.

«ایران در حال حاضر ضعیف به نظر می‌رسد. آنها حتی نمی‌توانند از متحدان خود در پایتخت خود محافظت کنند»

– جیمز جفری، مرکز ویلسون

اگر اسرائیل بتواند به مقامات حزب‌الله در بیروت حمله کند و حملات تلافی‌جویانه مشابهی در حیفا یا تل‌آویو نداشته باشد، به طور مؤثری به این معنی است که اسرائیل به نوعی تسلط بر تشدید تنش‌ها بر قدرتمندترین نیروی نیابتی ایران دست یافته است.

به همین ترتیب، حمله هوایی اسرائیل به محل اقامت هنیه در داخل تهران پس از یک عملیات نجات ناموفق برای رئیس‌جمهور سابق ایران، ابراهیم رئیسی، انجام شد که برخی می‌گویند اثرات تحریم‌های غرب بر صنعت ایران را نشان داد.

«ایالات متحده در حال دستیابی به پیروزی‌های بزرگی است، هرچند بسیاری نمی‌خواهند آن را بپذیرند به دلیل تمرکز بر مرگ غیرنظامیان در غزه»، جفری افزود. «لهستان، تایوان، چین، روسیه همه به ایالات متحده نگاه می‌کنند که پشت اسرائیل ایستاده است پس از اینکه اسرائیل تهران را با سلاح‌های تأمین شده توسط ایالات متحده بمباران کرد.»

«ایران در حال حاضر ضعیف به نظر می‌رسد. آنها حتی نمی‌توانند از متحدان خود در پایتخت خود محافظت کنند»، او گفت.

«این حمله ایران را کاملاً از پا درآورد»، یک مقام عرب که بین نیروهای نیابتی ایران و ایالات متحده میانجیگری کرده است، به میدل ایست‌آی گفت.

خطر، البته، این است که ایران احساس کند خطوط قرمز آن رعایت نمی‌شود. در کوتاه مدت، این می‌تواند به معنای حمله‌ای به اسرائیل باشد که ایالات متحده باید از آن دفاع کند و کمتر از حمله آوریل اعلام شده باشد.

«موفقیت تاکتیکی همیشه به معنای پیروزی استراتژیک نیست… پاسخ‌های ایران، حزب‌الله و حماس [به ترورها] جهت خاورمیانه را در هفته‌ها و ماه‌های آینده تعیین خواهد کرد»، جاناتان پانیکوف، مدیر ابتکار امنیت خاورمیانه اسکوفکروفت در شورای آتلانتیک و یک مقام ارشد اطلاعاتی سابق، به میدل ایست‌آی گفت.

ایران همچنین می‌تواند بر گزینه هسته‌ای خود تأکید کند. بلینکن در ژوئیه گفت که ایران احتمالاً «یک یا دو هفته» از تولید مواد موشکی شکافت‌پذیر کافی برای یک سلاح هسته‌ای فاصله دارد.

«اعتبار مرده»

تمرکز فوری دولت بایدن تلاش برای نجات دو هدف کلیدی خود خواهد بود: کار بر روی آتش‌بس در غزه و جلوگیری از یک جنگ منطقه‌ای تمام‌عیار که ایالات متحده را مستقیماً به درگیری با ایران بکشاند.

رندا اسلیم از موسسه خاورمیانه در واشنگتن گفت که ترور هنیه ضربه شدیدی به تلاش‌های ایالات متحده برای رسیدن به توافق آتش‌بس بود زیرا یکی از خواسته‌های کلیدی حماس تضمین‌هایی بوده است که اسرائیل پس از آزادی گروگان‌ها حملات خود به غزه و گروه را از سر نخواهد گرفت.

«دو سناریو برای آنچه در تهران اتفاق افتاده وجود دارد: یکی این است که ایالات متحده در این ترور همدست بوده است. دیگری این است که ایالات متحده مطلع نشده و نقشی در این حمله نداشته است. هر دو سناریو نشان می‌دهد که ایالات متحده هیچ نفوذی بر اقدامات اسرائیل ندارد.

«اعتبار ایالات متحده به عنوان تضمین‌کننده یک توافق آتش‌بس آینده مرده است»، اسلیم به میدل ایست آی گفت.

در حالی که هنیه به عنوان کسی که بیشتر به توافق متمایل بود دیده می‌شد، تحلیلگران می‌گویند که او هنوز باید با سنوار که معتقد است حملات 7 اکتبر را بدون هماهنگی با دفتر سیاسی حماس در دوحه آغاز کرده، مقابله کند.

پانیکوف گفت که مرگ هنیه مذاکرات را به تأخیر خواهد انداخت اما وضعیت روی زمین در غزه که محاسبات حماس را هدایت می‌کند، تغییر نخواهد داد.

«هنیه در حال مذاکره بود اما تصمیم همیشه با سنوار بود»، پانیکوف به میدل ایست‌آی گفت.

«سنوار محاسبه می‌کند که برای حماس، ادامه مرگ غیرنظامیان در نهایت یک مزیت خالص است و نسبت به دیگران بیشتر تمایل به توافق آتش‌بس ندارد. شرایط روی زمین به دلیل ترور تغییر نمی‌کند»، او گفت.

حرکت کشتی تهاجمی ایالات متحده

در حالی که ایالات متحده انتظار تلافی ایران را دارد، امیدوار است که دیپلماسی کاهش تنش موفقیت‌آمیز خود از آوریل را تکرار کند.

در آن زمان، شرکای خلیج ایالات متحده در مشارکت در دفاع از اسرائیل تردید داشتند، اما ایالات متحده و بریتانیا در نهایت توانستند با کمک اردن و جت‌های جنگنده از عربستان سعودی و قطر از اسرائیل دفاع کنند.

در روز چهارشنبه، وزیر دفاع لوید آستین در تماسی با همتای اسرائیلی خود، تعهد «تزلزل‌ناپذیر» ایالات متحده به امنیت و حق دفاع از خود اسرائیل را تأیید کرد، پنتاگون گفت.

بر اساس اطلاعات منبع باز، ایالات متحده در حال حرکت کشتی تهاجمی کلاس Wasp، از جزیره کرت یونان به سمت لبنان است. ناو هواپیمابر هسته‌ای USS Theodore Roosevelt در خلیج فارس فعالیت می‌کند.

گفتگوهای پشت پرده بین ایالات متحده و ایران در عمان اخیراً تنش‌ها را کاهش داده بود، اما هفته گذشته نیروهای ایالات متحده در سوریه و عراق دوباره مورد حمله قرار گرفتند.

در روز سه‌شنبه، ایالات متحده اعلام کرد که یک «حمله دفاعی» در عراق انجام داده است. آستین به خبرنگاران گفت که حملات به نیروهای ایالات متحده «مرتبط» با درگیری بین اسرائیل و حزب‌الله است.