خاورمیانه در نقطه جوش

پس از ترور رهبر حماس هنیه، تبادل آتش در شورای امنیت سازمان ملل. اسرائیل مرگ یک فرمانده فلسطینی در غزه را تایید کرد

از آرنولد شولتسل
یونگه ولت

ترور رهبر حماس اسماعیل هنیه در تهران در روز چهارشنبه و فرمانده حزب‌الله فواد شکر در بیروت در روز سه‌شنبه، منجر به رویارویی بین بلوک‌های قدرت در منطقه دیگری از جهان شده است. این موضوع در جلسه شورای امنیت سازمان ملل در نیویورک در شامگاه چهارشنبه (به وقت محلی) آشکار شد. آمریکا و متحدانش به طور یکپارچه بر حق اسرائیل برای دفاع از خود در برابر «تروریست‌ها» تأکید کردند و در عین حال خواستار «خویشتنداری» شدند. از سوی دیگر، روسیه، چین و چندین کشور جنوب، ترور بی‌سابقه در تاریخ دیپلماسی مذاکره‌کننده یک طرف و نقض مجدد حقوق بین‌الملل توسط اسرائیل را محکوم کردند.

روز پنجشنبه، نیویورک تایمز به نقل از مقامات ایرانی گزارش داد که رهبر ایران آیت‌الله علی خامنه‌ای در جلسه شورای عالی امنیت ملی در روز چهارشنبه دستور حمله مستقیم به اسرائیل را صادر کرده است. بعد از ظهر، روزنامه آمریکایی گزارش داد که هنیه با یک بمب که به اتاق محل اقامت وی در تهران، جایی که او اغلب در آن اقامت می‌کرد، قاچاق شده بود، به قتل رسیده است. بمب قبلاً مخفی شده بود.

در جلسه شورای امنیت سازمان ملل، نماینده آمریکا رابرت وود ادعا کرد که اسرائیل با اقدامات قتل، حق دفاع از خود را «دقیق» اعمال کرده است. با این حال، واشنگتن دخالتی نداشته و می‌خواهد همراه با مصر، قطر و سایر شرکا از جنگ منطقه‌ای بزرگتر جلوگیری کند. فرانسه، بریتانیا، ژاپن، کره جنوبی و اکوادور نیز به طور مشابه اظهار نظر کردند. سوئیس، اسلوونی و مالت نسبت به گسترش جنگ هشدار دادند و خواستار تلاش‌های دیپلماتیک شدند. نمایندگان فلسطین، سوریه و لبنان حملات را «جنایتکارانه» خواندند. نماینده سوریه «نهاد اشغالگر» اسرائیل را مسئول مرگ دوازده کودک در روستای دروزی مجدل شمس دانست که سوری است، نه اسرائیلی. اسرائیل بلندی‌های جولان را که این روستا در آن واقع شده، در سال ۱۹۸۱ به طور غیرقانونی ضمیمه کرده بود. در سال ۲۰۱۹، دونالد ترامپ، رئیس جمهور وقت آمریکا، این الحاق را به رسمیت شناخت. نماینده سوریه افزود که طبق ماده ۵۱ منشور سازمان ملل، یک «نهاد اشغالگر» نمی‌تواند حق دفاع از خود را ادعا کند. بدون استانداردهای دوگانه غرب، نه الحاق جولان، نه ترور هنیه و نه نسل‌کشی در غزه امکان‌پذیر نبود. سخنگوی لبنان اعلام کرد که هدف اسرائیل کشاندن متحدانش به یک جنگ منطقه‌ای است. الجزایر، گویان، موزامبیک، سیرالئون و عراق نیز به طور مشابه قضاوت کردند و چندین بار عنوان شد که منطقه «در نقطه جوش» است. چین ترور هنیه را «تلاشی آشکار برای خرابکاری در تلاش‌های صلح» خواند. روسیه و ایران نیز به این موضع پیوستند. اسرائیل این نهاد را به دلیل «ریاکاری» مورد سرزنش قرار داد و خواستار تحریم‌های شدیدتر علیه تهران شد. در بروکسل، روز پنجشنبه سخنگوی جوزپ بورل، نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور خارجی، اعلام کرد که اتحادیه اروپا اصولاً اعدام بدون محاکمه را رد می‌کند.

در تهران، روز پنجشنبه هزاران نفر در مراسم تشییع جنازه هنیه شرکت کردند. همزمان، ارتش اسرائیل اعلام کرد که پس از بررسی، اطمینان دارد که در ۱۳ ژوئیه محمد ضیف، فرمانده نظامی حماس را در نوار غزه کشته است. در آن بمباران بیش از ۹۰ نفر جان خود را از دست دادند.