چین ترور رهبر سیاسی حماس هنیه را محکوم کرد
«موج درگیریها احتمالاً بر موج آشتی سایه خواهد افکند»
گلوبال تایمز
حماس روز چهارشنبه در بیانیهای اعلام کرد که اسماعیل هنیه، رهبر سیاسی این گروه، در حمله اسرائیل در اوایل روز چهارشنبه هنگام بازدید از ایران هدف قرار گرفته و کشته شده است.
چین روز چهارشنبه اعلام کرد که به دقت اوضاع را زیر نظر دارد و مخالفت قاطع و محکومیت خود را نسبت به اقدامات ترور اعلام کرد.
لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه چین روز چهارشنبه گفت: «ما به دقت این حادثه را دنبال میکنیم. چین قاطعانه با عمل ترور مخالف است و آن را محکوم میکند و عمیقاً نگران است که این حادثه ممکن است منطقه را به آشوب بیشتری بکشاند. چین همواره خواستار حل اختلافات منطقهای از طریق مذاکره و گفتگو و آتشبس زودهنگام، جامع و دائمی در غزه بوده است و نباید تشدید بیشتر درگیری و مقابله صورت گیرد.»
برخی کارشناسان چینی گفتند که موج درگیریها در خاورمیانه احتمالاً بر موج آشتی سایه خواهد افکند زیرا بزرگترین مسئله اکنون تنشهای فزاینده بین ایران و اسرائیل است.
وانگ جین، استادیار مؤسسه مطالعات خاورمیانه دانشگاه نورثوست در شیان، معتقد است که حمله به هنیه میتواند به مذاکرات سیاسی بین اسرائیل و حماس پایان دهد.
وانگ گفت: «گفتگوهای جاری در مرحله بسیار حساسی قرار دارند و این حادثه میتواند تأثیر منفی بر جهتگیری وضعیت اسرائیل و فلسطین داشته باشد.»
مرگ هنیه به گفته سیانان «اولین عملیات مهم اسرائیل» از 7 اکتبر 2023 در نظر گرفته میشود، زیرا این مقام ارشد حماس به عنوان یک مذاکرهکننده کلیدی در مذاکرات مربوط به گروگانها و توافق آتشبس در غزه محسوب میشد. ترور او تأثیر قابل توجهی بر مذاکرات خواهد داشت.
ترور هنیه یک روز پس از آن صورت گرفت که اسرائیل مدعی شد حملهای در بیروت لبنان در روز سهشنبه ارشدترین فرمانده نظامی حزبالله را کشته است.
سان دگانگ، مدیر مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه فودان، روز چهارشنبه به گلوبال تایمز گفت که اسرائیل در عملیاتهای چند جبههای درگیر است و از یک سو به حزبالله در لبنان حمله میکند و از سوی دیگر به نیروهای حوثی در یمن حمله میکند. این آخرین حمله در داخل مرزهای ایران، موج فزاینده درگیریها در خاورمیانه را بیشتر برجسته میکند.
سان گفت: «در نتیجه، تلاشهای آشتی بین اسرائیل و فلسطین و همچنین مذاکرات صلح بین حماس و اسرائیل احتمالاً با پسروی قابل توجهی روبرو خواهند شد.»
پیچیدگی بیشتر در روابط
برخی کارشناسان معتقدند که اسرائیل در حال حاضر استراتژی دو جانبهای را در پیش گرفته است.
لیو ژونگمین، استاد مؤسسه مطالعات خاورمیانه دانشگاه مطالعات بینالمللی شانگهای، روز چهارشنبه به گلوبال تایمز گفت: «از یک سو، به حملات نظامی متناوب به غزه ادامه میدهد. از سوی دیگر، رهبران ارشد حماس را از طریق سیاست حذف نقطهای هدف قرار میدهد.»
از اکتبر سال گذشته، تعدادی از مقامات ارشد حماس کشته شدهاند زیرا بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل قول داده بود حماس را از بین ببرد. سایر اعضای خانواده هنیه در ژوئن در حمله هوایی اسرائیل کشته شدند.
لیو به گلوبال تایمز گفت: «این میتواند منجر به پیچیدگی بیشتر در رابطه بین اسرائیل و ایران شود.» از زمان آغاز آخرین درگیری اسرائیل و فلسطین، تنشها بین حزبالله و اسرائیل نیز افزایش یافته است. لیو خاطرنشان کرد که چه حماس باشد، چه حزبالله یا شورشیان حوثی، همه آنها سطح خاصی از حمایت از ایران دریافت میکنند.
لیو گفت: «اگرچه وضعیت نظامی در جنوب غزه تا حدودی آرام شده است، اما درگیری بین حزبالله در لبنان و اسرائیل در حال تشدید است. ترور هنیه در تهران خطر درگیری بیشتر بین اسرائیل و ایران را افزایش داده است.»
ژای جون، فرستاده ویژه چین در امور خاورمیانه روز سهشنبه با محسن بختیار سفیر ایران در چین دیدار کرد.
طبق گزارشی که وزارت امور خارجه چین روز چهارشنبه منتشر کرد، دو طرف در مورد نیاز به کاهش سریع تنشها در جنوب لبنان برای جلوگیری از گسترش درگیری یا تبدیل آن به یک جنگ منطقهای توافق کردند.
لحظه بحرانی
برخی کارشناسان گفتند که با مرگ هنیه، حماس ممکن است با بحران رهبری مواجه شود و قطعاً قبل از ظهور رهبران جدید، درگیریهای داخلی قابل توجهی وجود خواهد داشت و این وضعیت میتواند کل سازمان را در معرض خطر تفرقه قرار دهد و توانایی آن را برای اقدام جمعی بیشتر تضعیف کند.
ون شائوبیائو، کارشناس دانشگاه مطالعات بینالمللی شانگهای، روز چهارشنبه به گلوبال تایمز گفت: «قدرت حماس در میان گروههای فلسطینی تضعیف شده است و سؤالات جدیدی در مورد اینکه چه کسی در آینده بر نوار غزه حکومت خواهد کرد، مطرح میشود.»
ون به گلوبال تایمز گفت: «با توجه به وضعیت فعلی در غزه، نیروهای اصلی مسلح حماس تا حد زیادی توسط نیروهای دفاعی اسرائیل از هم پاشیده شدهاند و بعید است که حماس بتواند کنترل نوار غزه را حفظ کند. احتمال دارد گروههای جدیدی برای پر کردن این خلأ ظهور کنند.»
لیو گفت که سرنوشت حماس به مرحله بسیار شدیدی رسیده است، زیرا نیروهای نخبه این سازمان متحمل تلفات قابل توجهی شدهاند.
لیو گفت: «با از بین رفتن رهبر ارشد آن، حماس با چالش چگونگی بازسازی سیستم سازمانی خود روبرو است.» وی خاطرنشان کرد که با توجه به میزان آسیب وارده به ساختارهای نظامی و سیاسی و رهبری آن، حماس در وضعیت وخیمی قرار دارد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 