وال استریت ژورنال: اوکراین پشت انفجار نورد استریم بود، برلین از آن باخبر بود
طبق گزارش روزنامه آمریکایی، آلمان قبل از انفجار از این موضوع آگاه بوده است. آیا سیاستمداران ما از ترس از دست دادن حمایت برای ارسال سلاح دروغ گفتهاند؟
نویسنده: توماس فاسبندر
برلینر سایتونگ
آیا سرانجام راز انفجار خطوط لوله گاز روسی-آلمانی نورد استریم و نورد استریم 2 در 26 سپتامبر 2022 فاش شد؟ هنوز روز چهارشنبه، یک روز پس از صدور حکم بازداشت مربی غواصی اوکراینی، ولادیمیر ز. توسط دادستانی، مقامات ارشد سرویسهای اطلاعاتی آلمان نسخه دیگری از یک عملیات پرچم دروغین روسیه را مطرح کردند. آیا غواصان اوکراینی در واقع برای روبل روسیه کار میکردند؟ آیا سفر چند روزه قایق بادبانی «آندرومدا» در دریای بالتیک در سپتامبر 2022 شاید فقط یک مانور انحرافی بود؟
روز چهارشنبه شب به وقت اروپای مرکزی، روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال گزارشی منتشر کرد که در آن به طور قطعی و بدون هیچ ابهامی به اوکراین به عنوان عامل اصلی انفجار خطوط لوله نورد استریم اشاره میکند. به نظر میرسد روزنامهنگاران آمریکایی به اطلاعات جمعآوری شده خود اطمینان کامل دارند. طبق این گزارش، آژانس اطلاعاتی آلمان (BND) تنها چند روز پس از انفجار، حداقل دو مدرک قطعی مبنی بر دست داشتن اوکراین در این حادثه دریافت کرده است. همچنین سرویسهای اطلاعاتی هلند و آمریکا نیز از این موضوع آگاه بودند.
به گفته وال استریت ژورنال، این طرح در یک مهمانی در بهار ۲۰۲۲ شکل گرفت. افسران و تجار اوکراینی تصمیم گرفتند پس از شکست حمله روسیه، خط لوله گاز در دریای بالتیک را نیز منفجر کنند. هدف از این کار این بود که صادرات گاز روسیه به غرب از طریق خطوط لوله اوکراینی ادامه یابد و درآمد قابل توجهی برای دولت اوکراین به همراه داشته باشد.
یکی از شرکتکنندگان در این مهمانی، یک ژنرال ناشناس، والری زالوشنی فرمانده وقت ارتش اوکراین و سپس ولودیمیر زلنسکی رئیس جمهور را در جریان این طرح قرار داد. به گفته وال استریت ژورنال، زلنسکی با این طرح موافقت کرد و زالوشنی نیز مسئولیت اجرای آن را به برخی از بهترین افسران خود سپرد. تمام ارتباطات مربوط به این عملیات به صورت شفاهی و در یک گروه بسیار کوچک انجام شد و هیچ مدرک کتبی وجود ندارد.
آیا سیاستمداران آلمانی از همه چیز آگاه بودند؟
رئیس جمهور اوکراین بعداً نظر خود را تغییر داد. پیش از آن، آمریکاییها از او خواسته بودند که از این طرح دست بکشد. همچنین به گفته وال استریت ژورنال و با استناد به گفتههای مقامات آمریکایی و آلمانی، مقامات آلمانی نیز مدتها قبل از انجام این عملیات از آن مطلع شده بودند.
به گفته روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال، زالوشنکو رئیس وقت ارتش اوکراین (و اکنون سفیر این کشور در بریتانیا)، با وجود دستور خود مبنی بر لغو عملیات، مسئولیت ادامه این طرح و انفجار نورد استریم را بر عهده داشته است.
جزئیات منتشر شده توسط وال استریت ژورنال در مورد چگونگی انجام این انفجار، به طور کلی با اطلاعات قبلی مطابقت دارد. غواصانی که خود را توریست جا زده بودند، با اجاره یک قایق بادبانی از طریق یک آژانس مسافرتی لهستانی (که سالها پیش توسط سرویسهای اطلاعاتی اوکراین برای مخفی کردن تراکنشهای مالی تاسیس شده بود)، عملیات را انجام دادند.
یکی از افسران اوکراینی که در این عملیات شرکت داشته، با خنده به شایعات رسانهای در مورد یک عملیات بزرگ با حضور سرویسهای اطلاعاتی، زیردریاییها، پهپادها و ماهوارهها اشاره کرده و گفته است که این طرح در یک شبانهروز و با تصمیم جمعی چند نفر که حاضر بودند جان خود را برای کشورشان فدا کنند، شکل گرفته است. به گفته وال استریت ژورنال، هزینه این عملیات حدود 300 هزار دلار بوده و از منابع خصوصی تامین شده است.
«ترس از از دست دادن حمایت از تلاشهای جنگی»
نکته جدیدی که در این گزارش مطرح شده، نقش آلمان در این ماجرا است. وال استریت ژورنال ادعا میکند که مقامات آلمانی از قبل از این عملیات مطلع بودند و حتی پس از انفجار نیز سکوت اختیار کردند. این روزنامه مینویسد: «برخی از سیاستمداران آلمانی ممکن است حاضر شدهاند شواهدی که به اوکراین اشاره میکند را نادیده بگیرند، از ترس اینکه حمایت داخلی از تلاشهای جنگی را تضعیف کند.»
یک مقام ارشد آلمانی که ادعا میشود با تحقیقات آشنا است، به وال استریت ژورنال گفته است که «یک حمله به این بزرگی دلیل کافی برای فعال کردن بند دفاع جمعی ناتو است.» با این حال، او به تناقض موجود در این موضوع نیز اشاره کرده و گفته است که «زیرساخت حیاتی ما توسط کشوری که ما با ارسال سلاحهای سنگین و میلیاردها دلار آن را حمایت میکنیم، منفجر شده است.»
زلنسکی با زالوشنی درگیری لفظی پیدا کرد
به گفته سه منبع آگاه، زلنسکی پس از انفجار خطوط لوله، با زالوشنی درگیری لفظی پیدا کرد. فرمانده ارتش با بیتفاوتی به انتقادات زلنسکی پاسخ داده و گفته است که این عملیات مانند شلیک اژدر است و پس از شلیک، امکان بازگرداندن آن وجود ندارد. این افشاگریها ممکن است در اوکراین نیز واکنشهایی را به همراه داشته باشد. برخی از وبلاگنویسان اوکراینی گزارش دادهاند که زالوشنی به طور ناگهانی از لندن به کیف فراخوانده شده است. پیش از این نیز، سفیر کنونی اوکراین در بریتانیا ادعاهای وال استریت ژورنال را «تحریکآمیز» خوانده بود.
آلمان از هلند اطلاعات مهمی درباره نقش اوکراین دریافت کرد
آلمانها در اوایل اکتبر 2022 و از طریق هلند و سیا، به اطلاعات مهمی درباره نقش اوکراین در این انفجار دست یافتند. ظاهراً هلند از زمان سقوط پرواز MH17 در سال 2014، ظرفیتهای اطلاعاتی گستردهای در اوکراین ایجاد کرده است.
طبق گزارش وال استریت ژورنال، سرویسهای اطلاعاتی آلمان حداقل از اکتبر 2022 از جزئیات این عملیات، از جمله نوع قایق استفاده شده، مسیر احتمالی قایق بادبانی و نقش زالوشنی و ارتش اوکراین آگاه بودهاند. کارکنان سازمان اطلاعات فدرال آلمان (BND) این اطلاعات را به مقامات قضایی آلمان منتقل کردند و این مقامات نیز تقریباً دو سال به صورت مستقل از سیاستمداران به تحقیقات خود ادامه دادند تا اینکه حکم بازداشت صادر شد.
اظهارات رئیس سابق BND درباره نقش لهستان و اوکراین
در یک رویداد جدید در تحقیقات مربوط به نورد استریم، رئیس سابق سازمان اطلاعات فدرال آلمان (BND) اظهار داشت که تحقیقات آلمان نشان میدهد که لهستان و اوکراین با هم برنامهریزی و اجرای عملیات انفجار خطوط لوله نورد استریم را انجام دادهاند.
آگوست هنینگ، رئیس سابق سازمان اطلاعات فدرال آلمان (BND)، در مصاحبهای با روزنامه Welt اعلام کرد که بر اساس اطلاعات پلیس فدرال و اداره پلیس جنایی آلمان، نه تنها نهادهای دولتی لهستان و اوکراین در برنامهریزی و اجرای عملیات خرابکارانه علیه خطوط لوله گاز در دریای بالتیک مشارکت داشتند، بلکه این اقدام با آگاهی و موافقت روسای جمهور دو کشور، آندری دودا و ولودیمیر زلنسکی، انجام شده است.
هنینگ در این مصاحبه به مقامات تحقیقاتی آلمان که به دستور دادستان کل فدرال فعالیت میکردند، «تبریک» گفت و اظهار داشت: «من معتقدم که انجام تحقیقات، حتی اگر نتیجه آن از نظر سیاسی چندان مطلوب نباشد، قابل توجه است.»
وی افزود که پیش از این نیز درباره اینکه چه کسانی ممکن است انگیزه و توانایی انجام چنین حملاتی را داشته باشند، بررسیهایی انجام شده بود و به وضوح مشخص شده بود که لهستان و اوکراین مظنون اصلی هستند.
هنینگ تأکید کرد: «بر اساس نتایج تحقیقات، این یک تیم اوکراینی بود که این عملیات را انجام داد و البته این کار بدون حمایت از داخل کشور ممکن نبود.»
وی همچنین اشاره کرد که قایق بادبانی از لوبمین حرکت کرده و به طور واضح سرویسهای اطلاعاتی لهستان در این عملیات دخیل بودهاند.
هنینگ در ادامه تصریح کرد: «من معتقدم که نه تنها سرویسهای اطلاعاتی، بلکه این یک توافق در بالاترین سطح بین اوکراین و لهستان بوده است.»
آگوست هنینگ، رئیس سابق سازمان اطلاعات فدرال آلمان (BND)، معتقد است که یک تیم اوکراینی عملیات انفجار خطوط لوله نورد استریم را انجام داده است، اما این کار بدون حمایت قوی لجستیکی از سوی لهستان امکانپذیر نبوده است.
هنینگ میگوید که تصمیمگیری برای انجام چنین عملیاتی در بالاترین سطح سیاسی اتخاذ شده است و به نظر او، روسای جمهور اوکراین و لهستان با هم توافق کردهاند که این انفجار را انجام دهند.
روزنامه «Welt» نیز با اشاره به این ادعاها، دلیل عدم تمایل لهستان برای دستگیری و تحویل مظنونان به آلمان را در این میداند که لهستان به شدت درگیر این عملیات بوده است. هنینگ نیز این ادعا را تأیید کرده و گفته است که از منابع آگاه شنیده است که مقامات لهستانی از ارائه اطلاعات مهم در این پرونده خودداری کرده و روند تحقیقات را کند کردهاند.
هنینگ بر این نکته تأکید کرده است که تحقیقات نباید تنها به دنبال شناسایی عاملان مستقیم باشد، بلکه باید به دنبال شناسایی و مجازات عاملان اصلی نیز بود، حتی اگر نتیجه این تحقیقات از نظر سیاسی مطلوب نباشد.
وی همچنین گفته است که چنین عملیاتی بدون حمایت گسترده دولت امکانپذیر نیست و این کار توسط یک غواص به تنهایی انجام نشده است. به گفته هنینگ، ارتشهای لهستان و اوکراین و همچنین سرویسهای اطلاعاتی این دو کشور در این عملیات نقش مهمی داشتهاند و تصمیمگیری نهایی در این خصوص در بالاترین سطح سیاسی اتخاذ شده است.
سپس هنینگ به بُعد اقتصادی خرابکاری اشاره میکند:
«آسیب قابل توجهی به خطوط لوله وارد شده است. خسارات جانبی – من با کارشناسان داخلی و اپراتورها صحبت کردهام – تا 20 تا 30 میلیارد یورو برآورد میشود. این یک خسارت عظیم است که در نتیجه تروریسم دولتی به وجود آمده. باید بهصراحت این موضوع را بیان کرد.»
هنینگ همچنین «انتظار» دارد که دولت فدرال آلمان نیز «در واقع درخواست غرامت» کند، حتی از سوی اپراتورها. چرا که «خسارات عظیمی» به وجود آمده است – «از طریق فعالیتهای نهادهای دولتی اوکراین و لهستان.»
تنها دیروز بود که مشخص شد دادستان کل آلمان اولین حکم بازداشت را علیه یک اوکراینی صادر کرده است. دو اوکراینی دیگر نیز به عنوان مظنون شناخته میشوند. به گزارش تلویزیون حکومتی کانال یک آلمان ARD، دادستانی آلمان همچنان به دنبال ردپای کشتی بادبانی «آندرومدا» است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 