هیچ روشنایی در افق دیده نمی‌شود
مذاکرات خاورمیانه در دوحه
نوشته کنوت ملنتین
یونگه ولت

جان کربی، سخنگوی رئیس‌جمهور آمریکا، روز پنجشنبه ادعا کرد که دور جدید مذاکرات برای تبادل اسرا بین اسرائیل و حماس و آتش‌بس در نوار غزه «شروعی امیدوارکننده» داشته است. او گفت «میانجی‌گران»، که علاوه بر مصر و قطر به طور عجیبی شامل ایالات متحده کاملاً جانبدار نیز می‌شود، توانسته‌اند «برخی فاصله‌ها را کاهش دهند» و «موانع باقی‌مانده قابل غلبه هستند».

کربی در مورد آنچه ظاهراً به دست آمده و آنچه هنوز باید انجام شود، جزئیاتی ارائه نکرد. این دقیقاً هنر والای «دیپلماسی عمومی» است و به همین دلیل است که بسیاری از مردم فکر می‌کنند چیزی از سیاست نمی‌فهمند – یا اساساً به آن بی‌اعتماد هستند.

گفتگوها در دوحه، پایتخت قطر، روز جمعه ادامه یافت و به پایان رسید. تا زمان بسته شدن تحریریه روزنامه، هنوز هیچ نتیجه‌ای اعلام نشده بود. ترکیب شرکت‌کنندگان تأثیرگذار و گویا بود: دیوید بارنیا نماینده موساد (سازمان اطلاعات خارجی اسرائیل)، رونن بار نماینده شین بت (سرویس امنیت داخلی) و نیتزان آلون، یک فرمانده جبهه با سابقه طولانی، نماینده نیروهای مسلح بودند. آلون از اکتبر ۲۰۲۳ ریاست بخشی از اطلاعات نظامی را بر عهده دارد که تلاش می‌کند محل اقامت و شرایط زندگی افراد ربوده شده به نوار غزه را شناسایی کند. ویلیام برنز، رئیس سیا، همراه با برت مک‌گورک، هماهنگ‌کننده شورای امنیت ملی آمریکا برای خاورمیانه و شمال آفریقا، از طرف ایالات متحده به دوحه سفر کرده بودند. عباس کمال، «میانجی‌گر» ارشد از قاهره، همزمان رئیس سازمان اطلاعات مصر است. بنابراین، رؤسای سازمان‌های اطلاعاتی و نظامیان در مورد موضوعات دشوار مذاکره می‌کنند، نه سیاستمداران. با توجه به صلاحیت و هوش بسیاری از سیاستمداران، این شاید حتی بدترین چیز نباشد.

با این حال، نشانه بدی بود که هیچ کس از حماس حضور نداشت. مهم‌ترین سازمان مقاومت فلسطین، عدم مشارکت خود را با این خواسته توجیه کرد که نمی‌خواهد تحت دیکته بنیامین نتانیاهو مذاکره کند، بلکه بر اساس پیشنهادی که جوزف بایدن در ۳۱ مه ارائه کرد و حماس در آن زمان آن را پذیرفته بود. از آن زمان، اسرائیل اسماعیل هنیه، مذاکره‌کننده سیاسی سابق حماس را هدفمندانه به قتل رسانده است.

کربی روز پنجشنبه مخاطبان تسلی داد که عدم حضور حماس در مذاکرات مهم نیست، زیرا نمایندگان آن‌ها در دوحه بعداً از مذاکرات مطلع خواهند شد. با این حال، اینکه چگونه او می‌توانست بر این اساس از یک «شروع امیدوارکننده» صحبت کند، مبهم است. با این وجود، واقعیت ساده است: حماس خواهان پایان جنگ است، اما دولت اسرائیل تنها خواهان وقفه‌ای است که پس از آن بتواند هدف بارها اعلام شده خود – «خنثی‌سازی»، «نابودی»، «تخریب» و «ریشه‌کن کردن» حماس – را ادامه دهد. این دو موضع قطعاً با هم سازگار نیستند.