بایدن راهبرد محرمانه جدیدی را در حوزه هستهای با تمرکز بر تهدید چین تأیید کرده است
در یک سند محرمانه که در ماه مارس تصویب شد، رئیسجمهور آمریکا به نیروهای این کشور دستور داد برای رویاروییهای احتمالی هستهای هماهنگ با روسیه، چین و کره شمالی آماده شوند.
نویسنده: دیوید ای. سنگر
دیوی ای. سنگر تقریباً چهار دهه است که درباره راهبرد هستهای آمریکا برای نیویورک تایمز مینویسد.
منتشر شده در نیویورک تایمز
ترجمه مجله هفته
در ماه مارس، رئیسجمهور بایدن یک برنامه راهبردی بسیار محرمانه در حوزه هستهای را برای ایالات متحده تصویب کرد که برای اولین بار، راهبرد بازدارندگی آمریکا را بر گسترش سریع زرادخانه هستهای چین متمرکز میکند.
این تغییر زمانی رخ داد که پنتاگون باور کرد زرادخانههای چین در دهه آینده از نظر اندازه و تنوع با زرادخانههای ایالات متحده و روسیه برابری خواهد کرد.
کاخ سفید هرگز اعلام نکرد که بایدن راهبرد بازنگری شدهای به نام «راهنمای استفاده از تسلیحات هستهای» را تأیید کرده است، که این راهبرد همچنین برای اولین بار به دنبال آمادهسازی ایالات متحده برای چالشهای احتمالی هستهای هماهنگ از سوی چین، روسیه و کره شمالی است. این سند که هر چهار سال یک بار بهروزرسانی میشود، آنقدر محرمانه است که هیچ نسخه الکترونیکی از آن وجود ندارد و تنها تعداد معدودی نسخه کاغذی آن به تعدادی از مقامات امنیت ملی و فرماندهان پنتاگون توزیع شده است.
اما در سخنرانیهای اخیر، دو مقام ارشد دولت اجازه یافتند به این تغییرات اشاره کنند، آن هم به صورت بسیار محدود و در جملاتی کوتاه، پیش از اطلاعرسانی غیرمحرمانهتر به کنگره که انتظار میرود پیش از پایان دوره بایدن انجام شود.
ویپین نارنگ، استراتژیست هستهای مؤسسه فناوری ماساچوست که در پنتاگون خدمت کرده است، در اوایل ماه جاری قبل از بازگشت به دنیای آکادمیک گفت: «رئیسجمهور اخیراً راهنمای بهروزشدهای برای استفاده از تسلیحات هستهای منتشر کرده تا تهدیدات چندگانه از سوی کشورهای مسلح به سلاح هستهای را مد نظر قرار دهد». وی افزود: «بهویژه، این راهنما به افزایش قابلتوجه در اندازه و تنوع زرادخانه هستهای چین پرداخته است.»
در ماه ژوئن، پرانای وادی، مدیر ارشد شورای امنیت ملی در امور کنترل تسلیحات و منع گسترش سلاحهای هستهای، نیز به این سند اشاره کرد که برای اولین بار بهطور مفصل بررسی میکند که آیا ایالات متحده برای واکنش به بحرانهای هستهای که بهطور همزمان یا متوالی با استفاده از ترکیبی از تسلیحات هستهای و غیرهستهای رخ میدهند، آماده است یا خیر.
آقای وادی گفت که راهبرد جدید بر «لزوم بازدارندگی همزمان روسیه، جمهوری خلق چین و کره شمالی» تأکید دارد.
در گذشته، احتمال این که دشمنان آمریکا بتوانند تهدیدات هستهای خود را برای غلبه بر زرادخانه هستهای آمریکا هماهنگ کنند، بعید به نظر میرسید. اما شراکت نوظهور بین روسیه و چین و تسلیحات متعارفی که کره شمالی و ایران برای جنگ اوکراین به روسیه ارائه میدهند، تفکر واشنگتن را بهطور اساسی تغییر داده است.
در حال حاضر، روسیه و چین با یکدیگر رزمایشهای نظامی برگزار میکنند. سازمانهای اطلاعاتی در حال بررسی هستند که آیا روسیه در ازای دریافت کمک به برنامههای موشکی کره شمالی و ایران کمک میکند یا خیر.
این سند جدید یادآور این است که هر کسی که در تاریخ ۲۰ ژانویه سال آینده سوگند یاد کند، با یک چشمانداز هستهای تغییر یافته و بسیار ناپایدارتر از آنچه سه سال پیش وجود داشت، مواجه خواهد بود. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، بارها تهدید به استفاده از تسلیحات هستهای علیه اوکراین کرده است، از جمله در جریان یک بحران در اکتبر ۲۰۲۲ که بایدن و مشاورانش، با بررسی مکالمات بین فرماندهان ارشد روسی، از احتمال افزایش استفاده از سلاح هستهای تا ۵۰ درصد یا حتی بیشتر ابراز نگرانی کردند.
بایدن، همراه با رهبران آلمان و بریتانیا، چین و هند را مجبور کردند تا بیانیههایی صادر کنند که نشان میدهد استفاده از تسلیحات هستهای در اوکراین جایی ندارد و بحران، حداقل بهطور موقت، فروکش کرد.
ریچارد ن. هاس، یکی از مقامات ارشد سابق وزارت خارجه و شورای امنیت ملی در دوره ریاست جمهوری چندین رئیسجمهور جمهوریخواه و رئیس پیشین شورای روابط خارجی، در مصاحبهای گفت: «این یک لحظه مهم بود. ما با روسیهای مواجه هستیم که رادیکال شده است؛ این ایده که تسلیحات هستهای در یک درگیری متعارف استفاده نمیشود، دیگر فرضی ایمن نیست.»
تغییر بزرگ دوم از جاهطلبیهای هستهای چین ناشی میشود. گسترش زرادخانه هستهای این کشور با سرعتی حتی بیشتر از آنچه که دو سال پیش مقامات اطلاعاتی آمریکا پیشبینی کرده بودند، در حال رشد است. این امر تحت تأثیر تصمیم شی جین پینگ، رئیسجمهور چین، برای کنار گذاشتن استراتژی دههها قبل این کشور مبنی بر حفظ «بازدارندگی حداقلی» جهت رسیدن یا حتی پیشی گرفتن از زرادخانههای واشنگتن و مسکو قرار دارد. اکنون، مجموعه هستهای چین سریعترین رشد را در جهان دارد.
اگرچه دونالد جی. ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا، بهطور مطمئن پیشبینی کرده بود که کیم جونگ-اون، رهبر کره شمالی، پس از سه دیدار حضوری خود با او، تسلیحات هستهای خود را تسلیم خواهد کرد، اما برعکس این اتفاق رخ داد. آقای کیم بر تلاشهای خود افزوده است و اکنون، به گفته مقامات، بیش از ۶۰ سلاح در اختیار دارد و برای ساخت بسیاری دیگر از آنها سوخت کافی دارد.
این گسترش ماهیت چالش کره شمالی را تغییر داده است: زمانی که این کشور تنها چند سلاح در اختیار داشت، میتوان آن را با سامانههای دفاع موشکی بازداشت. اما اکنون، زرادخانه این کشور به حدی بزرگ شده است که بطور نظری و فرضی میتواند تهدیدات را با مسکو و پکن هماهنگ کند.
مقامات میگویند تنها مسئله زمان بود که یک محیط هستهای بنیاداً متفاوت شروع به تغییر برنامههای جنگی و راهبردی آمریکا کند.
آقای نارنگ هنگام ترک پنتاگون گفت: «وظیفه ما این است که جهان را همانگونه که هست، ببینیم، نه آنگونه که امیدوار بودیم یا آرزو داشتیم باشد.» وی افزود: «ممکن است روزی به عقب نگاه کنیم و ببینیم که ربع قرن پس از جنگ سرد به عنوان یک توقف هستهای گذرا بوده است.»
چالش جدید این است که «احتمال واقعی همکاری و حتی تبانی بین دشمنان مسلح به سلاح هستهای ما» وجود دارد.
تا کنون در کمپینهای ریاست جمهوری، چالشهای جدید برای راهبرد هستهای آمریکا موضوع بحث نبوده است. بایدن، که بخش عمدهای از دوران سیاسی خود را به عنوان مدافع منع گسترش سلاحهای هستهای سپری کرده، هرگز بهطور علنی و با جزئیات در مورد نحوه پاسخ به چالشهای گسترش نیروهای هستهای چین و کره شمالی صحبت نکرده است. همچنین، کامالا هریس، معاون رئیسجمهور و نامزد حزب دموکرات، نیز در این باره صحبت نکرده است.
در آخرین کنفرانس خبری خود در ماه ژوئیه، تنها چند روز پیش از اعلام اینکه دیگر به دنبال نامزدی دوباره از سوی حزب دموکرات نخواهد بود، بایدن اذعان کرد که سیاستهایی را برای دخالت در شراکت گستردهتر چین و روسیه اتخاذ کرده است.
وی گفت: «بله، من این کار را انجام میدهم، اما آمادگی ندارم درباره جزئیات آن بهصورت علنی صحبت کنم.» او اشارهای به این موضوع نکرد و از او نیز پرسشی در این مورد مطرح نشد که چگونه این شراکت در حال تغییر راهبرد هستهای آمریکا است.
از زمان ریاست جمهوری هری ترومن، این راهبرد عمدتاً بر زرادخانه کرملین متمرکز بوده است. راهنمای جدید بایدن نشان میدهد که این تمرکز چقدر سریع در حال تغییر است.
چین در آخرین راهنمای هستهای که در پایان دوره ریاست جمهوری ترامپ منتشر شد، ذکر شده بود، بر اساس گزارش غیرمحرمانهای که در سال ۲۰۲۰ به کنگره ارائه شد. اما این راهنما قبل از آن بود که گستردگی جاهطلبیهای آقای شی درک شود.
راهبرد بایدن این تمرکز را تشدید میکند تا منعکس کننده تخمینهای پنتاگون باشد که نیروهای هستهای چین تا سال ۲۰۳۰ به ۱۰۰۰ و تا سال ۲۰۳۵ به ۱۵۰۰ واحد خواهند رسید، که تقریباً با تعداد زرادخانههای فعلی ایالات متحده و روسیه برابری میکند. در واقع، مقامات میگویند که پکن اکنون به نظر میرسد جلوتر از این برنامه است و شروع به بارگذاری موشکهای هستهای در سیلوهای جدید کرده است که سه سال پیش توسط ماهوارههای تجاری شناسایی شده بودند.
یک نگرانی دیگر درباره پکن این است که اکنون گفتوگوی کوتاهمدت خود با ایالات متحده درباره بهبود ایمنی و امنیت هستهای را متوقف کرده است — برای مثال، با توافق بر سر هشدار درباره آزمایشهای موشکی یا ایجاد خطوط ارتباطی یا سایر ابزارهای ارتباطی برای اطمینان از این که حوادث یا اتفاقات به درگیریهای هستهای تبدیل نشوند.
یک گفتوگو بین دو کشور اواخر پاییز گذشته، درست قبل از دیدار بایدن و شی در کالیفرنیا، که در آن به دنبال ترمیم روابط بین دو کشور بودند، انجام شد. آنها در یک بیانیه مشترک به این گفتوگوها اشاره کردند، اما تا آن زمان چینیها قبلاً اشاره کرده بودند که علاقهای به ادامه این بحثها ندارند و اوایل تابستان امسال گفتند که این گفتگوها به پایان رسیده است. آنها به فروش تسلیحات آمریکا به تایوان اشاره کردند، که مدتها قبل از شروع گفتگوهای مربوط به ایمنی هستهای در جریان بود.
مالوری استوارت، معاون وزیر خارجه در امور کنترل تسلیحات، بازدارندگی و ثبات در وزارت خارجه، در مصاحبهای گفت که دولت چین «فعالانه ما را از انجام گفتگوها درباره خطرات باز میدارد.»
در عوض، او گفت، پکن «به نظر میرسد که از راهبرد روسیه استفاده میکند که تا زمانی که تنشها و چالشهای موجود در روابط دوجانبهمان را حل نکنیم، آنها ترجیح میدهند گفتگوهای مربوط به کنترل تسلیحات، کاهش خطرات و منع گسترش سلاحهای هستهای را ادامه ندهند.»
وی تأکید کرد که این به نفع چین است که «از این خطرات ناشی از اشتباهات و سوءتفاهمات جلوگیری کند.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 