جنگ داخلی سودان: چگونه رویکرد ایلان ماسک در شبکه اجتماعی ایکس باعث تشدید درگیری‌ها شده است.

نوشته مرام مهدی و کایل هیبرت
میدل ایست آی
ترجمه مجله هفته

رویکرد بی‌تفاوت غول رسانه‌های اجتماعی، به نیروهای شبه‌نظامی بی‌رحم حمیدتی به نام نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) اجازه داده تا تصویری مهربان و دلسوز از خود در فضای آنلاین ایجاد کنند.
جنگ داخلی و فاجعه انسانی در سودان در اخبار بین‌المللی تحت‌الشعاع درگیری‌های اوکراین و جنگ اسرائیل علیه غزه قرار گرفته است.
این در حالی است که آنچه در آوریل ۲۰۲۳ به عنوان یک مبارزه خشونت‌آمیز برای قدرت بین دو مرد قدرتمند رقیب آغاز شد، اکنون کل کشور را ویران کرده است.
ده‌ها هزار نفر کشته شده‌اند و میلیون‌ها نفر دیگر آواره شده‌اند. گزارش‌هایی از نقض گسترده حقوق بشر منتشر شده و بیمارستان‌ها، مدارس، جاده‌ها و خدمات عمومی در ویرانه‌ای تبدیل شده‌اند.
در این میان، هم نیروهای مسلح سودان (SAF) و هم نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) به‌طور گسترده از تبلیغات دیجیتال استفاده کرده‌اند. هر دو طرف تلاش می‌کنند تا با تطهیر جنایات خود، دل و ذهن مردم سودان و حامیان خارجی را به دست آورند.
اما این رویکرد بی‌تفاوت ایلان ماسک به شبکه اجتماعی ایکس (که پیشتر توییتر نام داشت) بوده که به نیروهای پشتیبانی سریع – یک نیروی شبه‌نظامی بی‌رحم به رهبری جنگ‌سالار محمد حمدان «حمیدتی» دقلو – اجازه داده تا نمایشی از دلسوزی و شفقت در فضای آنلاین ایجاد کنند و جنایات هولناک خود را پنهان کنند.
ژنرال عبدالفتاح البرهان، رهبر نیروهای مسلح سودان و رئیس دولت فعلی، دسترسی کاملی به رسانه‌های دولتی و خبرگزاری‌های همسو دارد.
در مقابل، نیروهای پشتیبانی سریع به‌طور ماهرانه‌ای از رسانه‌های اجتماعی استفاده کرده‌اند تا خود را به عنوان مدافع دموکراسی معرفی کنند. اگرچه این مشکلات در پلتفرم‌های مختلف وجود دارد، اما ایکس به‌ویژه مشکل‌ساز بوده است.
فارغ از اینکه هرجا که نیروهای پشتیبانی سریع به قدرت رسیده‌اند، جنگجویان آن‌ها مردم غیرنظامی را ترسانده، خانه‌ها را غارت کرده، آثار باستانی بی‌قیمت را از موزه‌ها به سرقت برده و جوامع را به کلی نابود کرده‌اند.
تصویر نادرست
اندکی پس از آغاز درگیری‌ها در خارطوم، نیروهای پشتیبانی سریع در ماه مه ۲۰۲۳ یک «خط تلفن ویژه» در واتساپ راه‌اندازی کردند تا ساکنان مناطق اشغال‌شده را به کمک‌های بشردوستانه و تخلیه آن‌ها متصل کنند.
یک نیروی ویژه مشابه به یک پلیس محله ایجاد شد که ماموریت آن حفاظت از غیرنظامیان در برابر جرایم بود، در شرایطی که نظم و قانون از بین رفته بود.
در ماه‌های اخیر، پست‌هایی برجسته شده‌اند که کمیته جدیدی را نشان می‌دهند که مسئولیت صلح و آشتی را بر عهده دارد، مواد غذایی و ملزومات را توزیع می‌کند و از کلاس‌های کودکان و اردوگاه‌های آوارگان بازدید می‌کند. ویدئوهای دیگری نیز نشان داده‌اند که این گروه مدعی است پمپ‌های آب را نصب کرده یا اموال سرقت‌شده را بازگردانده است.
در ۱۲ اوت، حمیدتی یک ویدئوی هشت دقیقه‌ای در ایکس منتشر کرد که در آن از تشکیل یک نیروی جدید حفاظت از غیرنظامیان خبر داد. این نهاد جدید در واقع تلفیقی از تلاش‌های قبلی ادعایی این گروه در زمینه بشردوستی و صلح است.
قرار است این نیرو بلافاصله کار خود را آغاز کرده و فعالیت خود را به شهرهای تحت کنترل نیروهای پشتیبانی سریع در سراسر کشور گسترش دهد. ماموریت این نیرو حفاظت از جان و اموال غیرنظامیان، تسهیل عملیات‌های بشردوستانه و تضمین امنیت کارکنان امدادی است. همچنین وظیفه دارد تا بازگشت داوطلبانه افراد آواره به جوامع اصلی خود را تسهیل کند و بیشتر.
ویدیوی حمیدتی تنها در چند روز در صفحه رسمی‌اش بیش از ۸۰۰ هزار بازدید داشت. این ویدیو تصویری از او به عنوان یک رهبر متعهد و دلسوز به نمایش گذاشت.
محدوده مسئولیت‌های این نیرو که در ویدیو مطرح شده، واقعاً با نگرانی‌های شهروندان همخوانی دارد. اما تحلیلگران انتظار ندارند که این کارها به واقعیت بپیوندد.
با این حال، نیت نیروهای پشتیبانی سریع برای جلب نظر جامعه بین‌المللی آشکار است. این ویدیو نشان می‌دهد که نیروهای پشتیبانی سریع به دنبال آن هستند که خود را به عنوان یک بازیگر شبه‌دولتی مسئول در سودان معرفی کنند، به امید اینکه فعالیت‌های مسلحانه‌شان به نوعی فراموش شود.
پاکسازی قومی
همان‌طور که پیش‌بینی می‌شد، اطلاعات اندکی درباره نحوه تشکیل و عملکرد این نیروی جدید وجود دارد. در حالی که نیروهای پشتیبانی سریع خود را در ایکس به عنوان تسهیل‌کننده کمک‌های بشردوستانه، خدمات اجتماعی و سایر تدارکات معرفی می‌کنند، آژانس‌های سازمان ملل گزارش داده‌اند که این گروه مانع از کمک‌های بشردوستانه شده و تحویل کامیون‌های مواد غذایی را مسدود کرده است.
ناظران به طور معمول دریافته‌اند که اطلاعات موجود در هر صفحه اجتماعی نیروهای پشتیبانی سریع قابل اعتماد و معتبر نیست.
در عین حال، جنگجویان حمیدتی – که از جمعیت عمدتاً عرب سودان جذب شده‌اند – به ارتکاب پاکسازی قومی، کشتار سیستماتیک و خشونت جنسی علیه گروه‌های قومی غیرعرب در دارفور متهم هستند.
در کنار این مسائل، نیروهای پشتیبانی سریع از خدمات اینترنت استارلینک استفاده می‌کنند تا قطعی‌های اینترنت را دور بزنند و به عنوان یک ماشین جنگی کارآمدتر عمل کنند.
ترمینال‌های متعلق به استارلینک – که یکی دیگر از شرکت‌های تحت کنترل ماسک است – از طریق مسیرهای قاچاق غیرقانونی که سودان را به کشورهای همسایه چاد و سودان جنوبی متصل می‌کند، به دست نیروهای پشتیبانی سریع می‌رسند.
حتی در شرایطی که قوانین توخالی ایکس منع کننده نهادهای خشن و نفرت‌انگیز است، این دلایل کافی برای برچیدن حساب‌های مرتبط با نیروهای پشتیبانی سریع در این پلتفرم است که در مجموع نزدیک به نیم میلیون دنبال‌کننده دارند.
جنگ داخلی سودان تا زمانی که روندهای بی‌پایان صلح ادامه داشته باشد، طولانی خواهد بود.
ایجاد محدودیت‌هایی برای جلوگیری از جنگ در حوزه دیجیتال یک اقدام ساده اما موثر است که می‌تواند در این میان تفاوت ایجاد کند.