نوشته فیلیپ پرنو

تقریباً در تمام کرانه باختری اشغالی، مناطق صنعتی اسرائیلی وجود دارند. جوامع فلسطینی زیر بار آلودگی و مستعمره‌سازی سرزمین‌هایشان در حال خفه شدن هستند.

شهر فلسطینی طولکرم به مرکبات، دانشگاه و درگیری‌های منظم بین جوانان مبارز فلسطینی و ارتش اسرائیل معروف است. در همین حال، جنگی دیگر در سکوت جریان دارد: ساکنان طولکرم پنج برابر بیشتر از سایر فلسطینی‌ها از سرطان می‌میرند. مقصر این وضعیت، منطقه صنعتی اسرائیلی به نام نیتزانی شالوم (دانه‌های صلح) است که از سال ۱۹۸۰ در زمین‌های مصادره شده این شهر مستقر شده و فلسطینی‌ها آن را «گشوری» می‌نامند؛ نام اولین شرکت تولیدکننده مواد شیمیایی علف‌کش که در این پارک صنعتی مستقر شد. در طول سال‌ها، ۱۱ کارخانه شیمیایی دیگر نیز به آن اضافه شدند. این کارخانه‌ها در میان دیوارهایی با سیم خاردار و برج‌های نگهبانی خاکستری رنگ سر برافراشته‌اند؛ حضوری سرکوبگر برای ۹۰,۰۰۰ ساکن طولکرم.

عاهد زنابت، مسئول محلی سازمان غیردولتی زیست‌محیطی فلسطینی پارک، با آهی می‌گوید: «ما اینجا دو مشکل داریم: اشغال اسرائیل و گشوری». «پساب‌های شیمیایی کارخانه‌های پارک صنعتی بدون تصفیه به سمت مناطق کشاورزی فلسطینی جریان می‌یابد». تولید رنگ، آفت‌کش‌ها، گاز طبیعی مایع (LNG)، پاکسازی لوله‌های گاز با آب فشار قوی… همه این صنایع به یک اندازه سمی هستند.

عاهد زنابت توضیح می‌دهد: «ما شاهد شیوع بالای سرطان ریه به دلیل آلودگی هوا و بیماری‌های پوستی ناشی از پسماندهای موجود در گازها هستیم. چشمه‌های ما نیز توسط فاضلاب شهرک‌ها آلوده شده‌اند». کشاورزان مجبورند برای محافظت از میوه‌ها و سبزیجات خود از گلخانه استفاده کنند، اما این گلخانه‌ها به سرعت با لایه‌ای از گرد و غبار سمی پوشیده می‌شوند.

او با ناامیدی می‌گوید: «ما نمی‌توانیم کاری برای متوقف کردن گشوری انجام دهیم، جز کمک به کشاورزانی که زمین‌هایشان آلوده شده است».

دامپینگ اجتماعی و زیست‌محیطی

کارخانه گشوری پس از شکایت ساکنان اسرائیلی از آلودگی، در سال ۱۹۸۲ از شهر نتانیای اسرائیل به طولکرم منتقل شد. این الگویی بود که بسیاری از شرکت‌های خطرناک دیگر نیز از آن پیروی کردند و به کرانه باختری نقل مکان کردند. اکنون نوبت جمعیت فلسطینی است که رنج ببرد. از آنجا که پارک صنعتی نیتزانی شالوم در امتداد «خط سبز» در مرز واقع شده است، انتشارات سمی آن می‌تواند توسط باد به سمت اسرائیل حمل شود… «اما وقتی باد از شرق به غرب می‌وزد، صنایع برای جلوگیری از آلودگی جمعیت اسرائیل، فعالیت خود را متوقف می‌کنند»، ابیر البطمه، مهندس محیط زیست و هماهنگ‌کننده انجمن زیست‌محیطی فلسطینی PENGON-دوستان زمین، با تعجب می‌گوید.

بنابراین، این فلسطینی‌ها هستند که به دلیل بی‌تفاوتی گسترده، از آلودگی رنج می‌برند. او توضیح می‌دهد: «ما چندین بار تلاش کردیم با سازماندهی کمپین‌ها، تظاهرات، بازدید هیئت‌های بین‌المللی و فعالان از محل، بسیج شویم»، «اما هیچ چیز تغییر نکرده است.»

«آنها نیروی کار ارزان هستند و دچار حوادث شغلی متعددی می‌شوند (به ویژه در گشوری در جریان آتش‌سوزی‌های مرتبط با گاز طبیعی) و بیماری‌های تنفسی»، ابیر البطمه توضیح می‌دهد. پس از یک اعتصاب طولانی، آنها در سال ۲۰۱۶ موفق به دریافت حداقل دستمزد اسرائیل شدند، اما شرایط کاری آنها تغییری نکرد.

«مناطق قربانی شده»

نیتزانی شالوم بخشی از شصت منطقه صنعتی اسرائیلی است که طبق گفته ابیر البطمه در کرانه باختری اشغالی تأسیس شده‌اند (دیده‌بان حقوق بشر بیست مورد را شناسایی کرده است). گاهی اوقات این صنایع به نفع شرکت‌های چندملیتی خارجی هستند، که این امر مغایر با حقوق بین‌الملل است که شهرک‌ها را غیرقانونی می‌داند.

این فعال می‌گوید: «در اسرائیل، شرکت‌ها باید از استانداردهای زیست‌محیطی و اجتماعی پیروی کنند که برایشان هزینه‌بر است. به همین دلیل آنها کارخانه‌های آلاینده خود را به کرانه باختری منتقل می‌کنند، جایی که فقط از حداقل استانداردها پیروی می‌کنند، اگر اصلاً پیروی کنند.»

سازمان حقوق بشری اسرائیلی بتسلم این مناطق صنعتی را «مناطق قربانی شده» می‌نامد، نوعی بهشت مقرراتی کوچک که در آن خودسری حاکم است. این سازمان در گزارش خود اعلام می‌کند: «اسرائیل از کرانه باختری برای منافع خود بهره‌برداری می‌کند و تقریباً به طور کامل نیازهای جمعیت فلسطینی را نادیده می‌گیرد و به آنها و محیط زیستشان آسیب می‌رساند». بنابراین، این یک جنگ اقتصادی نامرئی است که فلسطینی‌ها از آن رنج می‌برند، موازی با تهاجمات ارتش و شهرک‌نشینان که از ۷ اکتبر تاکنون بیش از ۵۶۰ کشته در کرانه باختری برجای گذاشته است.

۱۹ میلیون متر مکعب فاضلاب

این دامپینگ اجتماعی و زیست‌محیطی در سراسر کرانه باختری تکرار می‌شود که توسط ۱۴۵ شهرک صنعتی یا مسکونی اسرائیلی آلوده شده است. در سال ۲۰۱۷، این شهرک‌ها ۱۹ میلیون متر مکعب فاضلاب به سمت زمین‌های فلسطینی تخلیه کردند. روپورتر شاهد تخلیه فاضلاب و زباله توسط شهرک‌نشینان در جوامع فلسطینی وادی فوکین (نزدیک بیت‌لحم)، بیلعین (غرب رام‌الله) و همچنین در منطقه سلفیت، که توسط بلوک عظیم شهرک‌های آریل احاطه شده، بوده است.

نزدیک به ۴۰,۰۰۰ شهرک‌نشین در بیش از ۱۲۰,۰۰۰ کیلومتر مربع از زمین‌های مصادره شده فلسطینی، و همچنین در یک منطقه صنعتی به نام بارکان که ۱۲۰ کارخانه را در خود جای داده، مستقر شده‌اند. طبق محاسبات شهرداری سلفیت، تنها آریل روزانه ۹۰۰,۰۰۰ متر مکعب فاضلاب تولید می‌کند. بخش عمده یا تمام آن در چند متری چشمه المطوی جریان می‌یابد. مطالعات شهرداری و دانشگاه‌ها نشان می‌دهد که در فاضلاب شهرک‌ها علاوه بر مواد مدفوعی، نیترات نیز وجود دارد. پشه‌ها و گرازها تکثیر می‌شوند، بیماری‌ها را منتشر می‌کنند و اکوسیستم‌های باستانی را نابود می‌کنند.

اگرچه فقدان مراکز بازیافت و تصفیه‌خانه‌های فاضلاب فلسطینی به آلودگی کمک می‌کند، اما مشکل اصلی همچنان اشغال اسرائیل است. دولت اسرائیل بیش از نیمی از پروژه‌های تصفیه پسماند در کرانه باختری را رد می‌کند.



متن اصلی: https://reporterre.net/Comment-Israel-a-delocalise-ses-activites-polluantes-en-Palestine